Lagaan

Lagaan: Once Upon a Time in India (ingliz tilida Lagaan, sözma-söz «soliq») — tarixiy sarguzaşt, sport dramasi va musiqiy elementlari bor film. Rejissyor Aşutoş Gowariker. Hindistonda 2001-yilda işlab çiqarilgan. Film 44 ta kinomukofotga sazovor bölgan. U «eng yaxşi xorijiy tildagi film» nominatsiyasida «Oscar» mukofotiga nomzod qilingan uçinçi hind filmi böldi. Film deyarli barça hind filmlari sörovlari va maşhurlik reytinglariga kiritilgan, şuningdek, jahon reytinglarida ham qayd etilgan: Empire jurnali (55-örin), The Indians Abroad naşri (9-örin), IMDb Top (39-örin), Time röyxatida «Barça davrlardagi eng yaxşi 25 sport filmi» (14-örin) va boşqalar. Prokatga çiqqan paytda «Lagaan: Once Upon a Time in India» Hindistonda suratga olingan eng qimmat film edi.

Aamir Khan — Bhuvan

Gracy Singh — Gauri

Rachel Şelley — Elizabeth Russell

Paul Blackthorne — kapitan Russell

Rajeş Vivek — Guran, munajjim (seamer)

Yaşpal Şarma — Lakha, ötinçi (batsman)

Aditya Lakhia — Kaçra, dalit (spinner)

Akhilendra Mişra — Arjan, temirçi (batsman)

Daya Şankar Pandey — Goli, yer egasi (seamer)

Şrivallabh Vyas — Işvar, tabib va Gaurining otasi (wicket-keeper)

Amin Hajee — Bagha, gapirmaydigan barabançi (batsman)

Javed Khan — Ram Singh, tarjimon

Sukhasini Mulay — Yaşodamay, Bhuvanning onasi

Kulbhuşan Kharbanda — Raja Puran Singh

Rejissyor Aşutoş Gowariker loyihani suratga oliş deyarli imkonsiz bölganini taʼkidladi. Dastlab boş erkak rolga Şahrukh Khan, Hrithik Roşan, Bobby Deol va Abhişek Bachchan daʼvo qilgan, ammo ular rad etgaç, Gowariker batafsil ssenariyni eşitgaç, rozi bölgan Aamirga murojaat qildi. Ammo Aamirni jalb qilgandan keyin ham Aşutoşga prodyuser topiş qiyin keçdi. Ssenariyga qiziqiş bildirgan prodyuserlar byudjetni qisqartirişni va ayrim özgartirişlar kiritişni talab qilardi. Oxir-oqibat Aamir Aşutoşning taklifini qabul qilib, özi prodyuser bölişga rozi böldi. U buni Aşutoşning unga körsatgan işonçi, filmning syujeti va ssenariysi hamda öz işlab çiqariş kompaniyasini boşlaş imkoniyati «Lagaan»ni yaratişga ilhomlantirganini aytib tasdiqladi. U, şuningdek, özi prodyuser bölgani uçun Aşutoşga katta ijodiy erkinlik bera olganini ham aytdi. Jamu Sughand filmning hamprodyuseri böldi, çunki unga hissiyotli va vatanparvarlik ruhidagi hikoya yoqib qolgan edi.

Boş ayol rolga Rani Mukherji, Sonali Bendre, Nandita Das va Amişa Patel daʼvo qildi, ammo ular band bölganligi sababli rad etdi va rejissyor 1950–1960-yillardagi aktrisa va raqqosa Vyjayantimalani eslatgan Gracy Singhni tanladi. Gracy uçun «Lagaan» kinodagi debyuti böldi.

Yetakçi amerikalik kinotanqidçi Roger Ebert hind kinematografiyasi haqida bir oz kinoya bilan gapirgan bölsa-da, «Lagaan»ni yaxşi öyin-kulgi filmi deb tan oldi va uç yarim soatdan ortiq tomoşa qiliş unda salbiy taassurot qoldirmaganini aytdi. U ayniqsa Hindistonning rang-barang manzaralari va tarixiy yodgorliklari fonida olib borilgan uzoq tabiiy suratga olişlarni ijobiy baholadi. BBC şarhlovçilari ham filmga şunga öxşaş fikr bildirib, uning çegarasiz manzaralari va haşamatli saroylari bezak berişini, şuningdek, raqs sahnalari qöyilişi yuqori baholanganini yozdi. The New York Times filmni umuman maʼqullab, uning köplab ekstravagant musiqiy sahnalari, juda jozibali ijroçilari va klassik melodramatik usullar töplamiga eʼtibor qaratdi, bu esa «Lagaan»ni biroz sodda qilib qöyadi. Ammo jurnalistlarning fikriça, film keng auditoriya uçun möljallangan bölib, professionallik va haqiqiy isteʼdod bilan suratga olingan.

Matbuotda bir neçta salbiy şarhlar ham çop etildi. San Diego Union-Tribune tanqidçisi filmni yeyişga majbur bölgan ulkan miqdordagi kartonga öxşatdi. Film Journal International şarhlari yanada muloyim şaklda bölsa-da, ular ham juda salbiy edi: voqealar ğayrioddiy darajada odatiy, personajlar qiziqarli böliş uçun juda soddalaştirilgan, syujetda deyarli heç qanday kutilmagan buriliş yöq. Juda uzun, lekin oddiy film.

Tanlab keltirilgan.

2001-yil, Bergen xalqaro kinofestivali — Hakamlar hayʼati mukofoti.

2001-yil, Yevropa kino akademiyasi mukofoti, eng yaxşi yevropadan taşqari film — nominatsiya.

2001-yil, Locarno kinofestivali — Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti.

2002-yil, «Oscar» mukofoti, eng yaxşi xorijiy tildagi film — nominatsiya.

2002-yil, Filmfare Awards — Eng yaxşi film, Eng yaxşi rejissyorlik, Eng yaxşi syujet, Eng yaxşi erkak roli, Eng yaxşi kompozitor, Eng yaxşi qöşiq matni muallifi, Eng yaxşi erkak playback ijrosi, Eng yaxşi ayol playback ijrosi.

2002-yil, Hindistonning xalqaro kino akademiyasi mukofoti — Eng yaxşi film, Eng yaxşi rejissyor, Eng yaxşi syujet, Eng yaxşi erkak roli, Eng yaxşi ayol playback ijrosi, Eng yaxşi kompozitor, Eng yaxşi qöşiq matni muallifi, Eng yaxşi ovoz yozuvi; Nominatsiyalar — Eng yaxşi ayol roli, Eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor, Komik rolni eng yaxşi ijro etiş, Eng yaxşi erkak playback ijrosi.

2002-yil, Hindistonning milliy kino mukofoti — Eng yaxşi öyin-kulgi filmi, Eng yaxşi kompozitor, Eng yaxşi erkak playback ijrosi, Eng yaxşi kostyum rassomi, Eng yaxşi xoreografiya.