Lajja (tarjimasi: uyat, odob) — 2001-yilda işlab çiqarilgan va rejissyori Rajkumar Santoşi bölgan hind tilidagi jinoiy drama filmi. Hindistondagi ayollarning ahvoli va feminizmga asoslangan film jamiyatda ayollarga berilgan «şaraf»ni hamda ularga qöyilgan çeklovlarni kinoya qiladi. Tört ayolning ismi — Vaidehi, Janki, Ramdulari va Maithili — barçasi ideal hind ayolining ismi bölgan Sitaning turli şakllari ekani özi alohida xabar hisoblanadi. Filmda boş rollarda Manişa Koirala, Madhuri Dixit, Rekha va Mahima Çaudhry, şuningdek Anil Kapoor, Ajay Devgn, Jackie Şroff va Danny Dengzongpa iştirok etgan.
Lajja Hindistonda kassada muvaffaqiyatsiz böldi, lekin çet elda katta tijorat muvaffaqiyatiga erişdi. Film aralaş baholarga sazovor böldi: syujet va ssenariy tanqid qilindi, ammo boş aktyorlarning ijrosi juda yuqori baholandi.
47-chi Filmfare mukofotlarida Lajja 3 ta nominatsiyada tanlandi: eng yaxşi ikkinçi darajali erkak rol (Devgn) va eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Rekha va Dixit uçun). 2002-yildagi Zee Cine mukofotlarida esa u eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Dixit) nominatsiyasida ğolib böldi.
1Rollarda
Ajay Devgn, Anil Kapoor, Jackie Shroff
Manisha Koiralaaktyor2Syujet
Vaidehi (Manişa Koirala) Nyu-Yorkda boy Raghu (Jackie Şroff) bilan turmuş qurgan. Taşqaridan u nafis hayot…
Vaidehi (Manişa Koirala) Nyu-Yorkda boy Raghu (Jackie Şroff) bilan turmuş qurgan. Taşqaridan u nafis hayot keçiradi, ammo uyda Raghu zöravonlik qiladi va oilasidan taşqari munosabatlari bor. Hatto uning otasi ham öğlining axloqsiz xatti-harakatlariga eʼtibor bermaydi. Keyinçalik Vaidehi sabr-toqatidan töyib, uydan haydab çiqariladi. U ota-onasining uyiga qaytadi, lekin ular uni qabul qilmaydi, çunki Vaidehining Raghudan qoçib kelgani oilaning obrösiga doğ tuşiradi, qiz uçun haqiqiy uy esa eri oilasining uyi hisoblanadi. Tez orada u homilador ekanini bilib qoladi.
Raghu avtohalokatga uçraydi va jinsiy ojizlikka duç keladi. Vaidehining homilador ekanini bilgaç, u tavba qilganini körsatib unga qönğiroq qiladi va qaytib kelişni söraydi. Raghu tuzalganiga işongan Vaidehi rozi böladi. Aslida esa u va otasi çaqaloq ularning vorisi bölişi uçun reja tuzadi, agar Vaidehi aralaşsa, uni öldirişadi. Bir dösti Vaidehiga Raghuning haqiqiy niyatlarini aytadi va u Raghuning yollanma odamlaridan qoçib qutuladi.
Raju (Anil Kapoor) — mayda, ammo mehribon öğri. U Vaidehiga yordam beradi, uning hikoyasini tinglaydi va Haripurga borişi uçun pul beradi. Ular töy marosimiga bosib kirişadi, u yerda Vaidehi kelinni — kollejdagi sevgilisiga turmuşga çiqayotgan örta sinf qizi Maithili (Mahima Çaudhary) bilan tanişadi. Kuyovning dösti Gulşan mast holda Maithiliga uylaniş taklifini kiritmoqçi böladi, ammo Raju uni töxtatadi. U va Vaidehi kuyovning otasi janob Hazarilalning Maithilining otasi Nekçandni köz-köz qilib, ulkan töy ötkaziş talablari bilan bezovta qilayotganini va buning uning çöntagiga töğri kelmasligini, unga majburan jahiz tölaşni buyurayotganini kuzatadi. Agar u bu talablarni bajara olmasa, jamiyatdagi obrösi barbod bölişi aytiladi. Vaidehi Rajuni öğirlikdan olgan pulini Nekçandga berişga köndirmoqçi böladi. U rad etadi va tez orada uni begona kişi töy marosimiga bosib kirgan şaxs sifatida tanib olgani uçun qoçişga majbur böladi. Fohişaga yordam bergaç, fikridan qaytib, öğirlik pulini Vaidehiga beriş uçun qaytadi.
Mehmonlardan biri Gulabçand Rajuning töydan oldin özidan öğirlagan pulini tanib oladi. Bundan taşqari, Gulşan kuyov oilasiga Rajuni Maithilining xonasida körganini aytadi. Maithiliga pul evaziga jinsiy aloqada bölganlikda ayblanadi, bu esa Rajuni öğirligini jamoat oldida tan olişga majbur qiladi. Maithili kuyov oilasiga qarşi çiqadi va ularni haqorat qiladi, ular töydan qoçib ketişadi. Raghu Vaidehini topib, uni uyga qaytişga majbur qiladi. Yölda ular noroziliklar qilayotgan olomonga duç kelişadi. Raghu tekşiriş uçun tuşadi va şu tariqa Vaidehiga qoçiş imkoniyati tuğiladi.
Vaidehi kiçik şahar Haripurga keladi va teatr aktrisasi Janki (Madhuri Dixit) bilan tanişadi. Janki hamkasbi Manişga oşiq, u homilador, lekin turmuşga çiqmagan va jamiyat meʼyorlariga eʼtibor bermaydi. Keksa teatr rejissyori Puruşottam Jankini yoşligida öz qaramoğiga olgan va unga köz olaytirgan, yoş xotini Latani esa uyda qamab qöygan. U Manişning oldida Jankini yomonlaydi va orada ixtilof çiqaradi. Maniş bolani bolişi emasligiga şubhalanib, Jankidan homiladorlikni tuşirişni söraydi va bilvosita uni Puruşottam bilan jinsiy aloqada bölişda ayblaydi. Jahli çiqqan Janki Ramayan spektaklida ataylab sahnani buzadi, natijada jamoatçilik noroziligi kötarilib, unga qamoq yoki ruhiy kasalxona bilan tahdid qilinadi. Kasalxonaga olib ketilayotganda ğazablangan tomoşabinlar uni kaltaklaydi va bu uning homiladorligini tuşib ketişiga olib keladi. Vaidehi Purşottam bilan yuzma-yuz keladi, u esa Raghuni çaqiriş bilan tahdid qiladi. Biroq Lata aralaşadi va Vaidehini temir yöl vokzalida poyezdga ötqazib yuboradi.
Vaidehining poyezdini qaroqçilar talon-taroj qiladi, ammo mahalliy mehribon qaroqçi Bhulwa (Ajay Devgn) yölovçilarni qutqaradi. Qonni körib Vaidehi huşidan ketadi. Bhulwa uni mahalliy doya Ramdulariga (Rekha) olib boradi. U jasorat bilan qişloq rahbari Gajendra (Danny Denzongpa) va uning ukasi Virendraga qarşi çiqadi, çunki ular yoş va keksa beğubor ayollarni ekspluatatsiya qilişadi. Ramdularining maʼlumotli öğli Prakaş qişloq aholisiga Gajendra va Virendra qilayotgan işlar haqida maʼlumot bermoqçi böladi va Gajendraning qizi Suşmaga oşiq böladi, bu esa keskinlikni kuçaytiradi. Gajendra Ramdularini uyida qamab qöyadi va Prakaşni izlaşga çiqadi. Vaidehini ham u öz uyiga qamab qöyadi, çunki uni Raghuga qaytarib bergani uçun mukofot olmoqçi böladi. Prakaş Suşma bilan qoçib ketgaç, Gajendra va Virendra qasos oliş uçun Ramdularini guruh bölib zörlaşadi va tiriklayin yoqib yuborişadi.
Ğazabga minib, Bhulwa va uning odamlari Virendra va uning yollanma kişilarini öldiradi, ammo ular oğir jarohat oladi. Vaidehi Suşma va Prakaş bilan qoçib ketadi. Gajendra siyosatga kirişga urinadi, şu bois mahalliy hokimiyat uni olqişlaganda Vaidehi aralaşib, uni zöravon va qotil ekanini foş qiladi. U Hindistonda ayollarning oila tomonidan turmuşga uzatiladigan yuk sifatida, yoki kuyov oilasi tomonidan jahiz va erkak merosxörlarni oliş vositasi sifatida qanday qaralişi haqida yurakni ezuvçi nutq sözlaydi. Bu zalda ötirgan barça ayollarni Gajendrani kaltaklaşga undaydi, uni keyinroq Bhulwa öldiradi (sahna ortida). Bu nutq Raghuning fikrini özgartiradi, u tuzalib, Vaidehi bilan yaraşadi. Ular Nyu-Yorkka qaytib, tölaqonli er-xotin bölib yaşay boşlaydi.
Vaidehi qiz tuğadi va uni Ramdulari deb ataydi. U hozir taksi haydovçisi bölib, Maithiliga uylangan Raju bilan uçraşadi. Vaidehi ularni Janki boş rolda ijro etadigan xayriya raqs namoyişiga taklif qiladi, unda uning spektaklaridan tuşgan barça pul Hindistondagi ayollar taşkilotlarini moliyalaştirişga yönaltiriladi.
3Musiqa
Qöşiqlarning köpçiligini Anu Malik bastalagan. Dastlab kompozitor sifatida A. R. Rahman jalb etilgan edi,…

Qöşiqlarning köpçiligini Anu Malik bastalagan. Dastlab kompozitor sifatida A. R. Rahman jalb etilgan edi, ammo u xalqaro loyihasi Bombay Dreams bilan juda band bölib qolgani uçun iştirokdan voz keçdi. Keyin filmning fon musiqasini Ilaiyaraaja yozdi. Barça qöşiqlarning sözlarini Sameer yozgan, faqat «Kaun Dagar Kaun Şehar» qöşiğining sözlari Prasoon Joşi tomonidan yozilgan. Bu qöşiqni ham Ilaiyaraaja bastalagan va uni Lata Mangeşkar ijro etgan. Hindistonlik savdo sayti Box Office Indiaga köra, taxminan 13 00 000 nusxa sotilgan bu filmning saundtreki öşa yilning eng köp sotilgan albomlari orasida ön beşinçi örinni egallagan.
4Qabul qilinişi
Film aralaş baholarga sazovor böldi, ammo boş aktyorlarning ijrosi juda yuqori…
Film aralaş baholarga sazovor böldi, ammo boş aktyorlarning ijrosi juda yuqori baholandi.
Bollywood Hungama filmga beş balldan ikki yarim ball qöydi va şunday dedi: «Umuman olganda, Lajja tijorat meʼyorlari doirasidagi maqsadli film bölib, eng yaxşi tomoni — hind ommasi voqealar bilan özini boğlay oladi. Ajoyib yulduzlar tarkibi, isteʼdodli rejissyor va yaxşi ikkinçi yarim — bu filmning kuçli tomonlari.» The Hindu gazetasi yozdi: «Afsuski, bu rang-barang film qora-oq köngilsizlik, ayniqsa ikkinçi yarimda, Santoşi syujet izidan adaşib, soliq imtiyozli sertifikatni oliş uçun kompyuter taʼlimi, ayollar savodxonligi va çaqaloqlarni öldiriş haqidagi parçalarni kiritganda.» BBCʼdan Jay Virdee ijobiy şarh berib, şunday yozdi: «Film yaxşi suratga olingan, qöşiqlari ajoyib, faqat janglar köproq realistik bölişi kerak edi.» Rediffʼdan Anita Bora yozdi: «Santoşi ikki tomonni körsatişga urinib, kuçli va yaxşi çizilgan qahramonlar orqali asosiy oqim rejissyorlarining kam tanlaydigan hududiga kirgani uçun katta eʼtirofga loyiq.»
5Kassa
Lajja Hindistonda yuqori byudjet va tarqatiş narxi tufayli kassada muvaffaqiyatsiz böldi. Biroq çet elda…
Lajja Hindistonda yuqori byudjet va tarqatiş narxi tufayli kassada muvaffaqiyatsiz böldi. Biroq çet elda muvaffaqiyat qozondi. Britaniya kassa reytingida 14-örinni egalladi.
Matn: maqola tarjimasi «Lajja (film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.