«Law Abiding Citizen» — 2009-yilda F. Gary Gray rejissyorligida, Kurt Wimmer ssenariysi asosida suratga olingan, vigilantlar haqida Amerika triller-boevigi. Boş rollarda Jamie Foxx va Gerard Butler ijro etgan (Butler şuningdek prodyuser ham bölgan). Voqea Filadelfiyada bölib ötadi. Film adolat uçun kuraşayotgan odam haqida hikoya qiladi: u oilasining qotilidan taşqari, jinoiy adliya tizimini qöllab-quvvatlagan kişilarni ham nişonga oladi va tizimni qöllab-quvvatlagan har kimni öldirişni niyat qiladi. Film Filadelfiyada suratga olingan, Şimoliy Amerikada esa uni Overture Films kompaniyasi 2009-yil 16-oktabrda prokatga çiqargan.
Film butun dunyo böyiça 127 million dollar yiğgan va tanqidçilardan umuman salbiy baho olgan. Şunga qaramay, u «Saturn» mukofotiga yilning eng yaxşi boevik/sarguzaşt/triller filmi nominatsiyasida nomzod bölgan, şuningdek NAACP Image mukofotiga ham Foxx (kinofilmdagi eng yaxşi erkak roli) va Gray (kinofilmdagi eng yaxşi rejissyorlik) nominatsiyalarida nomzod körsatilgan.
1Rollarda
Jamie Foxx, Gerard Butler, Bruce McGill
2Syujet
Filadelfiya aholisi Klayd Aleksandr Şelton bandit hujumiga uçraydi. Talonçilar Rupert Eyms va Klarens Darbi.…
Filadelfiya aholisi Klayd Aleksandr Şelton bandit hujumiga uçraydi. Talonçilar Rupert Eyms va Klarens Darbi. Eyms barça zeb-ziynatlarni öğirlar ekan, Darbi Şeltonni piçoq bilan yaralaydi va «Taqdirdan qoçib bölmaydi» degan sözlarni aytib, uning xotinini va kiçik qizini zörlaydi va öldiradi.
Köp ötmay jinoyatçilar adolat qöliga tuşadi. Lekin bu işni olib borayotgan yoş va tirişqoq okrug prokuror yordamçisi Nik Rays Şeltonga xabar beradi: Eyms va Darbi aybdor deb işonç hosil qiliş uçun dalil juda oz, şuning uçun u Darbi bilan kelişadi: u Eyms aleyhiga guvohlik bersa, özi kamroq muddat oladi. Şelton bunday qarorga qarşi çiqadi, lekin Nik bu eʼtiborga olmaydi, çunki unga öz obrösi muhim. Natijada Eyms (qotilni töxtatmagan öğri) ölim jazosiga hukm qilinadi, Darbi (bevosita qotil) esa atigi uç yilga. Sud binosidan çiqişda xursand Darbi Nik bilan qöl berib körişadi, bu sahnani esa ezilgan Şelton uzoqdan kuzatib turadi.
Ön yil ötadi. Ukol orqali ölim jazosi ijro etilayotganda Eyms dahşatli azoblar içida öladi. Nik Rays ölim ukoli quyilgan tomçilatgiç idişida «Taqdirdan qoçib bölmaydi» degan yozuvni topadi va bu iborani sud majlisida Darbi aytganini eslaydi. Politsiyaçilar Darbini qidirib boradi, unga esa nomaʼlum şaxs qönğiroq qilib, politsiyaçilar haqida xabar beradi va qoçişni buyuradi. U şuningdek uyning yonida turgan politsiya maşinasida haydovçi huşidan ketganini aytadi. Politsiyaçilardan qoçib qutulgan Darbi maşinaga yetib boradi va haydovçiga jönab ketişni buyuradi. Böş maydonga yetib kelgaç, politsiyaçi paryigi va soxta möylovini yeçadi, bu esa Klayd Şelton ekan. Darbi uni maşinadan topilgan pistolet bilan otmoqçi böladi, lekin qöliga pistolet dastasidan çiqqan ignalar sançiladi. Şelton Darbiga bu tetrodotoksin zahari ekanini, u falajlaştirişini, lekin oğriqdan qutqarmasligini tuşuntiradi. Şelton falaj bölgan Darbini böş omborxonaga olib keladi, u yerda uni qon ketişdan ölmasligi uçun jgut bilan boğlaydi, adrenalin yuboradi, oldiga oilasining fotosurati osilgan oyna qöyadi va uni bölaklarga ajratadi, buni hammasini kameraga yozib oladi va yozuvni Nikka uyiga yuboradi. Şu orada Nik Darbini topib, Eyms va Darbining öldirilişida Şeltonning qöli borligini tez anglaydi. Köp ötmay Şeltonni hibsga olişadi.
Söroq paytida Şelton darhol Nikka samimiy iqrorini beradi. Xursand bölgan Nik ketmoqçi böladi, lekin Şelton uning aybiga doir heç qanday dalil yöqligini aytadi, çunki iqrorida u Eymsni va Darbini öldirganini aytmagan, faqat qotillikni rejalaştirganini aytgan, qanday qotillik ekanini esa aniqlaştirmagan. Nikka yuborilgan videoyozuvda esa qotil niqob kiygan. Şelton işora qiladi: Nik ham Eyms va Darbiga qarşi dalil qidirgan politsiyaçilar kabi beparvo işlayapti. Nik buni tan olişga majbur böladi va Şelton şart qöyadi: u haqiqiy iqrorini beradi, Nik esa evaziga uning kamerasiga qulay matras olib kelişi kerak. Nik Şeltonning masxarasidan ğazablansa-da, hamkasbi Jonas Kantrell bosimi ostida rozi bölişga majbur böladi. Lekin sudda Şelton nafaqat iqror bermaydi, balki qöyilgan barça ayblovlarni muvaffaqiyatli rad etadi va aldov yöli bilan garov evaziga ozod qilinişiga erişadi. Biroq sudya uning sözlariga işonib, uni ozod qilmoqçi bölganida, Şelton tösatdan ğazablanadi va sudyani qattiq ayblaydi: u şunçaki işonib, uni deyarli qöyib yuboray deganini, holbuki u ikki kişini öldirgan va buni sud zalida deyarli oçiq tan olgan. Şelton, aynan şunday odamlar tufayli adliyada muammolar paydo bölişini aytadi. Natijada ğazablangan sudya unga garovni rad etadi va Şelton qamoqxonaga qaytariladi. U yerda u öz vaʼdasiga sodiq qolib, rasmiy jihatdan töğri ravişda Darbi va Eymsni öldirganini tan oladi.
Keyin Şelton yana Nikka bitim taklif qiladi: agar u yaxşi restorandan tuşlik olib kelib, soat aniq bir kunda kameraga musiqa qöysa, qotil uç kun oldin yöqolgan Darbining advokati Bill Reynoldsning joylaşgan joyini aytadi. Nik va uning yordamçilari şartni bajaradi, lekin 8 daqiqaga keçikişadi. Şelton baribir koordinatalarni aytadi. Vertolyotda körsatilgan joyga (aslida ) uçib borgan Nik yerga kömilgan yaşirin joyda ölik Reynoldsni topadi, uning oğzida kislorod ballonining nayçasi bor edi. Kislorod aynan 13:15 da töxtagan, qamoqxonadan Reynoldsgaça esa 15 daqiqa yöl bölgan. Şundan Nik xulosa qiladi: agar ular Klaydning şartini aynan 13:00 da bajarganida, advokat tirik qolgan bölardi. Şu payt Şelton stekdan olingan suyak yordamida kameradoşini öldiradi. Şeltonni jazo kamerasiga qamaşadi, u yerda u kelgan Nikni tuşlikning vaqtida yetkazilmagani sababli Reynoldsning ölimida aybdor deb ayblaydi va Nikka bitimga rioya qilmaganlikdan javob berişi kerakligini aytadi.
Jonas va Nik Klayd hukumat uçun işlagan maxfiy xizmat xodimi bilan yaşirinça uçraşadi, u prokurorlarga Klayd Şeltonning yuqori malakali likvidatsiya ustasi ekanini aytadi, u sönggi ön yil davomida ulkan aqlidan foydalanib, istalgan masofadan turib, kerakli voqealarni sahnalaştirib, aniq öldirgan, qamoqxonaning jazo kamerasi devorlari ham uni tösa olmaydi. U şuningdek Klaydni tom maʼnoda yengib bölmas ekanini, uni ğazablantirgan odam tez orada ölişini aytadi va xayrlaşayotib, bu uçraşuvni unutib, kamerada Klaydni otib taşlaşni maslahat beradi. Nik Şeltonning xavfi ular öylaganidan ham katta ekanini tuşunib, Jonas bilan birga federal sudyadan Şeltonni töliq izolyatsiyaga joylaştirişni söraydi. Sudya rozi böladi, şu payt uning telefoni jiringlaydi va telefonga joylaştirilgan portlovçi qurilma işga tuşib, u halok böladi. Nik Şeltonni uning qasosi heç narsaga olib kelmasligiga işontirişga urinadi, lekin Şelton öz qotilliklarini qasos emas, balki buzilgan voqelik va korrupsiyalaşgan adliya tizimiga qarşi uruş deb ataydi. U Nikka yana bir şart qöyadi: yo soat 18:00 gaça uni ozod qilişadi, yo u öldira boşlaydi. Nik unga rad javobini beradi, natijada Şelton prokuratura xodimlarining barça maşinalarini portlatadi, 6 kişi halok böladi, halok bölganlar orasida Nikning yordamçisi, Nik juda qadrlagan Sara Louell ham bor. Şeltonning kamerasida Nikning yordamçilari portlovçi qurilma detonatoriga ulangan «jöjaki» (mikrofon) topişadi. Şelton bilan uçraşuvda Nik uni uradi va hamma narsani töxtatişni talab qiladi, lekin Şelton unga töxtamoqçi emasligini bildiradi.
Saraning dafnidan keyin Nik va Jonas qöriqçilar himoyasida qabristondan ketişadi. Lekin tösatdan kolonnadagi barça maşinalar öçib qoladi, Nik esa yaqin atrofda masofadan boşqariladigan öqotar robotni köradi, u darhol Jonas ötirgan maşinaga öq uzadi va keyin uni portlatadi. Meri Nikning isteʼfosini qabul qilmaydi, balki uni Jonas örniga yangi okrug prokuror etib tayinlaydi.
Saraning dösti Çester yordamida Nik Şeltonning barça mol-mulkini topadi, şu jumladan qamoqxona yonida joylaşgan taşlab qöyilgan garajni. Hamkasbi Dannigan bilan birga Nik öşa yerga kirib, Şeltonning qazgan tunnelini topadi, u bevosita qamoqxona ostiga olib boradi. Tunnelda ular turli xil kiyim-keçaklar, şahardagi barça binolarning rejalari va hatto qamoqxonadagi videokameralardan signal qabul qiladigan monitorlarni topişadi. Şuningdek ular Şeltonning barça qamoqxona kameralari ostiga tunnel qazganini aniqlaydi, şu jumladan öz jazo kamerasi ostiga ham, lekin u yerga çiqib, Klaydni topişmaydi. Köp ötmay prokurorlar Klayd töplagan hujjatlarni körib çiqib, Şelton şahar hokimiyatini, Şeltonning faoliyati bilan boğliq favqulodda majlisda hozir bölganlar bilan birga portlatmoqçi ekanini anglaşadi. Nik va Dannigan öşa yerga yöl olişadi. Şu orada Şelton hojatxona tozalovçisi qiyofasida şahar hokimiyati binosiga kirib, u yerga bomba örnatadi va qaytib ketadi. Yetib kelgan Nik va Dannigan saper bilan birga bombani topişadi, u mobil telefon orqali qönğiroq qilinganda faollaşadi. Şu vaqtda Şelton jazo kamerasiga qaytadi, u yerda uni Nik kutib turgan böladi. Nik Şeltonni bombani faollaştirmaslikka köndirişga urinadi, binoda Klayd va uning oilasi ön yil oldin bölgani kabi, heç qanday aybi yöq köp odamlar borligini aytadi va bu bilan u umri böyi yaşaşi kerakligini taʼkidlaydi. Nik qöşimça qiladi: u Klaydning unga örgatmoqçi bölgan saboqni örgandi — adolatga barça kuçi bilan xizmat qiliş va jinoyatçilar bilan bitimga bormaslik. Şelton Nikka rahmat aytadi va baribir bombani işga tuşiradi. Nik jazo kamerasidan çiqadi, çiqişdan oldin Şeltonga uning yaşaşiga yarim daqiqadan köproq vaqt qolmaganini aytadi, şundan söng kamera eşigini qulflaydi. Şu bilan bir vaqtda Dannigan jazo kamerasidan tunnelga olib boradigan eşikni qulflaydi. Umidsizlikka tuşgan Şelton bombani öz karavoti tagida topadi. Portlaş sodir böladi. Şelton qölida qizi yasagan bilaguzukni uşlab turadi. Munçoqlardagi harflar «papa» (ingl. daddy) sözini hosil qiladi. Şu bilaguzuk bilan u tirik yonib ketadi.
Film şu bilan yakunlanadi: Nik qizi violonçelda çalayotgan maktab konsertida hozir böladi.
3Rollarda
Jamie Foxx — Nikolas (Nik)…
Jamie Foxx — Nikolas (Nik) Rays
Gerard Butler — Klayd Aleksandr Şelton
Leslie Bibb — Sara Louell
Josh Stewart — Rupert Eyms
Viola Davis — meri Eyprl Genri
Christian Stolte — Klarens Jeyms Darbi
Colm Meaney — detektiv Dannigan
Regina Hall — Kelli Rays
Bruce McGill — Jonas Kantrell
Richard Portnow — Uilyam (Bill) Reynolds, advokat
Michael Irby — detektiv Garsa
Ksenia Xulayeva — Klayd Şeltonning qizi
Michael Kelly — Bray
Gregory Itzin — qamoqxona boşliği Eyger
4Işlab çiqiş
Dastlab Gerard Butler prokurorni, Jamie Foxx esa qamoqxonadan turib ish yurituvçi jinoiy dahoni öynaşi kerak…
Dastlab Gerard Butler prokurorni, Jamie Foxx esa qamoqxonadan turib ish yurituvçi jinoiy dahoni öynaşi kerak edi, keyinçalik yakuniy versiyada ularning rollari almaşdi.
Film rejissyori Frank Darabont bölişi kutilgan edi, lekin u prodyuserlar bilan ijodiy kelişmovçiliklar tufayli loyihani tark etdi.
5Suratga oliş
Suratga oliş 2009-yil 17-yanvarda boşlandi va Filadelfiyada hamda uning atrofida ötkazildi. Suratga oliş…
Suratga oliş 2009-yil 17-yanvarda boşlandi va Filadelfiyada hamda uning atrofida ötkazildi. Suratga oliş joylari orasida Filadelfiya meriyasi binosi, Laurel Hill qabristoni va hozir yopilgan Holmesburg qamoqxonasi bor edi.
Zöravonlik sahnalari tufayli film qisqartirildi. Keyinroq Blu-ray formatida töliq versiya çiqarildi.
6Kadrlar
6
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
6 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Законопослушный гражданин» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
