Leaving Neverland

Premyera 2019-yil 25-yanvarda Sundance kinofestivalida bölib ötdi. Rejissyor Dan Reed şunday dedi: «Bu ikki insonga öz hikoyalarini aytib beriş uçun katta jasorat kerak böldi va men ularning işonçliligiga şubha qilmayman. Menimça, bu filmni tomoşa qilgan har bir kişi bu odamlar va ularning oilalari zimmasidagi hissiy yukni köradi va his qiladi hamda bunday sirlarni oçiş uçun zarur bölgan kuçni qadrlaydi». Bundan taşqari, premyerada rejissyor film suratga olişda tomoşabinni çalğitmaslik uçun unda faqat Robson va Safeçuckning guvohliklarini körsatişga alohida eʼtibor qaratganini aytdi, Jekson himoyaçilariga esa söz berilmadi.

Umuman olganda, film ijobiy qabul qilindi. Rotten Tomatoes saytida u 95 ta şarhga asoslangan 98 % maʼqullaş bahosini oldi, tomoşabinlar bahosi esa 7,97/10 böldi. Vanity Fairʼdan Owen Gleiberman Robson va Safeçuck hikoyasini «hayratlanarli darajada kuçli va işonarli» deb taʼriflagan. The Washington Postʼdan Hank Stuever filmni «hayajonli» va «ezuvçi» deb baholab, oxirida şunday yozgan: «Musiqani öçiring va bu odamlarni tinglang». Salon saytidan Melanie McFarland şunday yozgan: «Filmning maqsadi nafaqat bu odamlarga va ularning oilalariga öz hikoyalarini butun oğriqli töliqligi bilan aytib beriş imkonini beriş, balki tomoşabinni orzuga berilgan, lekin hozir biz biladigan tikanli haqiqat oldida qolgan har bir kişining örniga qöyiş edi». The Boston Globeʼdan Matthew Gilbert filmni unçalik ijodiy emas deb yozgan, şu bilan birga asosiy qahramonlarning his-tuyğularining, jumladan qörquv, inkor va uyatning eng qoronğu tuyğularining oçilişiga qoyil qolgan. The Hollywood Reporter jurnalisti Daniel Fienberg «Leaving Neverland» Robson va Safeçuckning 20 yildan ortiq vaqt davomida yaşirgan, yolğon gapirgan va haqiqatni yaşirgan narsalari, şuningdek, bu keltirgan zarar [Jeksonning] ayblanayotgan jinoyatlari bilan teng ekanligi haqida ekanini taʼkidladi va şunday xulosaga keldi: «Tomoşa qilganingizdan keyin özingizni avvalgidek his qilişingiz şubhali». Telegraph filmga 5/5 baho qöyib, uni «bolalarga nisbatan şafqatsiz munosabatning dahşatli tasviri» deb taʼriflagan.

Ayrim salbiy va aralaş şarhlar ham böldi. Jumladan, Rolling Stone tanqidçisi David Fear şunday yozgan: «Bu odamlarga trybuna berib, film aniq bir tomonni egallagan». Worldofreel.com sayti kinotanqidçisi Jordan Ralphy öz şarhida şunday yozgan: «Rid Robson va Safeçuck yordamida Jeksonni ketma-ket buzuqlik qiluvçi sifatida tasvirlagan, bu film jamoatçilikni hayratga soliş uçun yaratilgan. Şu bilan birga, na filmda, na tanqidçilarning şarhlarida bu ayblovçilarning şubhali ötmişi eslatilmagan. Ularga bitta ham noqulay savol berilmagan», — deb yozadi kinotanqidçi. IndieWire tanqidçisi David Ehrliç filmni «quruq» va «buyuk kino deb bölmaydigan» deb yozgan, ammo uni «Maykl Jekson soyasida özini hali ham aniq köra olmayotgan madaniyat uçun muhim hujjat» deb atagan.

Premyeradan bir neça soat ötib, Maykl Jekson merosi jamğarmasidan (ingl. Michael Jackson Estate) matbuot relizi çiqdi. Bu jamğarma Maykl Jekson oilasiga tegişli. Relizda jamğarma vakillari uşbu film sariq matbuotning Maykl Jeksonni vafotidan keyin ham davom etayotgan taʼqibining davomi ekanini taʼkidlaşdi. Relizda, jumladan, Robson va Safeçuck qasam içib bergan, endi esa inkor qilayotgan guvohliklari; ularning hozirgi motivi faqat eʼtibor va pul oliş istagi, balki Robsonning Maykl Jekson merosi jamğarmasiga tegişli şouda rol olmagani uçun qasos olişi ekani; «Leaving Neverland» filmida heç qanday moddiy dalil keltirilmagani va Maykl Jekson himoyaçilariga söz berilmagani aytilgan.

2019-yil fevralida Maykl Jekson merosi jamğarmasi rahbarlari HBO va Channel 4 telekompaniyalariga qarşi 100 million dollar tovon talab qilib daʼvo arizasi berişdi. Gap şundaki, HBO 1992-yilda Bukarestdagi Jekson konsertini translyatsiya qiliş uçun u bilan şartnoma tuzgan va Jekson bu şartnomaga HBO kelgusida uni obrösizlantiradigan dasturlarni çiqarmaslik majburiyatini kiritgan edi. Jamğarma rahbarlari bu şartnoma buzilgan deb hisobladi. 2020-yil 14-dekabrda sud HBO jamğarmaga (aslida Maykl Jekson oilasiga) 100 million dollar tovon tölaşi haqida qaror çiqardi.

«Leaving Neverland» çiqqandan söng öşa yilning özida bir neça rad etuvçi film çiqdi. Birinçi film 20-martda AQŞda «Neverland Firsthand: Investigating the Michael Jackson Documentary» nomi bilan çiqdi. Yarim soatlik bu filmda Maykl Jeksonni himoya qiluvçi guvohlarning, jumladan Jekson oila aʼzolarining intervyulari bölib, u «Leaving Neverland»dagi yolğonni isbotlaydigan faktlarni körsatişga qaratilgan edi.

Ikkinçi, yarim soatlik rad etuvçi film «Lies of Leaving Neverland» bölib, u «Leaving Neverland» filmi qahramonlarining guvohliklaridagi nomuvofiqliklarni körsatişga qaratilgan edi, uçinçi rad etuvçi film «Michael Jackson: In Pursuit of Truth» ham şunday. Bu lentalar asosida britaniyalik jurnalist Mayk Smollkombning tergovi yotadi. U «Leaving Neverland» filmida aytilgan ikkita hikoyada nomuvofiqlik topdi. Birinçi holatda Robsonning onasi sözlarida nomuvofiqlik aniqlandi. Robson Maykl Jekson uni taʼqib qila boşlaganini, oilasi «Neverland»dan Grand-Kanyonga ketganida boşlanganini aytgan edi. «Leaving Neverland» filmida Robsonning onasi Wade sayohat davomida rançoda qolganini tasdiqlaydi. Biroq 2016-yilda Robsonning onasi sudda Wade öşanda ular bilan birga ketganini, «Neverland» ranço­sida qolmaganini aytgan. Jurnalist, şuningdek, James Safeçuckning sözlarida xronologiya böyiça noaniqliklarni ham topdi. Uning hikoyasiga köra, Jekson hali 1993-yilgaça Safeçuckni temir yöl stansiyasida taʼqib qilgan, bu stansiyani qöşiqçi karusellar bilan birga öz mulkida qurdirgan edi. Biroq mulk rejalariga köra, temir yöl öşa paytda hali mavjud emas edi, uning qurilişi 1993-yil sentabrida tasdiqlangan va obyekt 1994-yilda tugatilgan. Bu nomuvofiqliklardan rad etuvçi filmlar mualliflari asl film qahramonlari ataylab yolğon gapirganlari va ularning hikoyalari öylab topilgani haqida xulosa çiqaradi. Şuningdek, rad etuvçi filmlar mualliflari asl film yaratuvçilarini faqat bir tomon nuqtai nazarini körsatib, ikkinçi tomonni eʼtiborsiz qoldirişda ayblaşadi. Oxirgi çiqqan rad etuvçi film — «Square One: Michael Jackson» («Start: Maykl Jekson»).

Jekson himoyasida Forbesʼda ham maqola çiqdi. Maqolada asosan Maykl Jekson merosi jamğarmasi relizining daʼvolari takrorlanadi. Maqolada, şuningdek, Jekson uylari ikki marta ogohlantirmasdan huquq-tartibot xodimlari tomonidan puxta tintuv qilingani, lekin ayblov uçun yetarli dalil topilmagani taʼkidlangan. FBI ham puxta tergov olib borib, Jekson haqida uç yuz sahifali dossye tuzgan, keyinroq u Axborot erkinligi töğrisidagi qonunga muvofiq eʼlon qilingan, ammo u ham uning aybdorligini tasdiqlovçi dalillarni öz içiga olmaydi. «Obʼektiv suratga olingan hujjatli film guvohlarga eşitiliş imkonini bergan bölardi. Buning örniga «Leaving Neverland» yuzlab manbalarning fikrini çetga surib, avval qasam içib bergan öz guvohliklariga zid ravişda hozir öz sözlarini inkor qilayotgan ikki kişining ayblovlarini maʼqullaydi», — deb yakunlaydi Forbes öz maqolasini.

Dunyoning turli radiostansiyalari Jekson qöşiqlarini ijro etişdan voz keçdi.

«Simpsonlar» multserialining Jekson iştirok etgan «Совершенно безумный папа» epizodi muomaladan olib taşlandi.

Reper Drake öz turining setlistidan Jekson iştirokida yozilgan «Donʼt Matter to Me» qöşiğini olib taşladi.

Jeksonning buyumlari va plakati Indianapolis bolalar muzeyidan olib taşlandi.

Louis Vuitton kompaniyasi 2019-yilning kuz/qiş kolleksiyasiga kirgan, Jekson ijodidan ilhomlangan buyumlarni çiqarişdan boş tortdi.

Espoodagi EMMA sanʼat muzeyi Jekson bağişlangan körgazmani bekor qilişni rejalaştirmayotganini, uning oçilişi 2019-yil avgustiga rejalaştirilganini bildirdi.