= Lermontov (film) =
«Lermontov» — sovet badiiy filmi. U Nikolay Burlyayevning töliq metrajli rejissyorlik debyuti bölib, 1986-yilda suratga olingan.
Film SSSR kinematografçilarining V qurultoyida «perestroyka» davrining keskin tanqidiga uçradi. Uni «badiiy nomuvofiqlik»da ayblaşdi. Film keng prokatga çiqarilmadi.
1Rollarda
Nikolai Burlyayev
2Sujet
Film Mixail Yuryeviç Lermontovning hayotidagi asosiy bosqiçlarni qamrab oladi. Rus şoiri Rossiya uçun azob…
Film Mixail Yuryeviç Lermontovning hayotidagi asosiy bosqiçlarni qamrab oladi. Rus şoiri Rossiya uçun azob çekuvçi, quvonç bilan hayajonlangan, ruhiy yuksak, isyonkor inson sifatida körsatiladi. Lermontov hayoti uning dahoyi misralarida, çuqur mulohazalarida hamda jasur va botir harakatlarida aks etadi.
Filmda Lermontovning rasmlari işlatilgan, uning köplab asarlaridan parçalar eşitiladi: «Demon», «Şoir ölimi», «Valerik», «Moskva panoramasi», «Payğambar», «Vasiyat» va boşqalar.
Filmga epigraf sifatida Belinskiyning Lermontov haqidagi sözlari olingan: «…Uning hayotiga yorqin meteor kabi porlaşi, ortida uzun nur va xuşböylik izini qoldirib, butun gözalligi bilan ğoyib bölişi taqdir qilingan edi…».
3Rollarda
Nikolay Burlyayev — Mixail Yuryeviç Lermontov / Nikolay Vasilyeviç…

Nikolay Burlyayev — Mixail Yuryeviç Lermontov / Nikolay Vasilyeviç Gogol
Ivan Burlyayev — bolaligidagi Mişa Lermontov
Vladimir Faybişev — çaqaloqligidagi Mişa Lermontov
Galina Belyayeva — Varvara Aleksandrovna Lopuxina
Natalya Bondarçuk — Marya Mixaylovna, Lermontovning onasi
Boris Plotnikov — Yuriy Petroviç, Lermontovning otasi / Aleksandr Sergeyeviç Puşkin
Inna Makarova — Yelizaveta Alekseyevna Arseneva, Lermontovning buvisi
Yuriy Moroz — Nikolay Solomonoviç Martinov
Sergey Smirnov — Svyatoslav Afanasyeviç Rayevskiy
Dmitriy Zolotuxin — Dmitriy Alekseyeviç Stolipin, Lermontovning katta bobosi
Andrey Podoşyan — Aleksey Arkadyeviç Stolipin-Mongo, Lermontovning katta amakisi
Maris Liepa — Nikolay I
Uldis Liyeldidjs — Aleksandr Xristoforoviç Benkendorf
Algimantas Masyulis — Pyotr Andreyeviç Kleynmixel
Anatoliy Matsukeviç — Karl Vasilyeviç Nesselrode
Imeda Kaxiani — Aleksandr Garsevanoviç Çavçavadze
Ketevan Kobuliya — Yekaterina Aleksandrovna Çavçavadze
Katya Liçyova — bolaligidagi Kato Çavçavadze
Marika Çiçinadze — Nina Aleksandrovna Griboyedova
Konstantin Butayev — podporuçik Kote, Lermontovning dösti
Ilze Liepa — Mariya Petrovna Solomirskaya
Vera Ulik — folbin Kirxgof
Yuris Strenga — nomaʼlum şaxs
Pavel Ruslanov — Ernest de Barant
Sem Sihotskiy — amaldor
Tatyana Pileckaya — knyaginya Mariya Dmitriyevna Nesselrode
Gleb Plaksin — vikomt dʼAngles
Yevgeniy Dvojeskiy — Lermontovning tanişi
Georgiy Martirosyan — Aleksey Fyodoroviç Orlov
Valentin Massov — sarson
Olga Kabo — freylina
Andrey Davidov — Jorj Dantes
Dmitriy Orlovskiy — denşçik
4Suratga oliş guruhi
Ssenariy muallifi va rejissyor: Nikolay…
Ssenariy muallifi va rejissyor: Nikolay Burlyayev
Operator: Oleg Martinov
Rassom: Viktor Yuşin
Kompozitor: Boris Petrov
Dirijyor: Sergey Skripka
Balli raqslar sahnalaştiruvçisi: Maris Liepa
Maslahatçilar: Boris Udodov, Pavel Selegey, Tamara Melnikova
Harbiy maslahatçi: general-leytenant I. Arxipov
Davr böyiça maslahatçi: Ivan Sautov
5Faktlar
Burlyayevning talqinidagi asosiy kalit — Lermontovni jangçi va vatanparvar sifatida tuşunişdir. U şoirni…

Burlyayevning talqinidagi asosiy kalit — Lermontovni jangçi va vatanparvar sifatida tuşunişdir. U şoirni «Rossiyaning birinçi spetsnazçilaridan biri» deb atagan.
Film SSSR kinematografçilarining V qurultoyida va 1986-yil 29-mayda bölib ötgan, yangilangan Kinematografçilar ittifoqi aʼzolarining alohida yiğilişida tanqid qilindi. Nikolay Burlyayev filmga qarşi OAVʼda boşlangan «taʼqib»ni köp marta eslatdi va filmga qaratilgan keskin tanqidni rus madaniyatiga qarşi navbatdagi «diversiya»ning bir qismi deb izohladi — bu yahudiy-masonlik elitasi tomonidan amalga oşirilgan deb hisobladi. «Kinorejissyor kundaligi»da u şunday yozgan:
[Men] taqiqlangan mavzuga jurʼat etdim. Filmda Lermontov va Puşkinning hayotidan ketişida bir xil doiradagi kişilar iştirok etganiga işora qildim. Bu kişilar «sirli birodarlik»ka mansub edilar. Bundan taşqari, bir KGB xodimidan bildimki, mening «taʼqibçilarim»dan biri özi ham şu «birodarlik»ning aʼzosi ekan va u vakolatli organlarning nazoratida töliq yaqinda bölgan. <…> Yaqinda sirli «birodarliklar» haqidagi bir kitobda öqidimki, agar biror odamning ismi va ishi ularga yoqmasa, ular odamlar uning haqida bilişidan ança oldin uning ismi va işini obrösizlantirişni boşlar ekan. Aynan şu narsa men va mening «Lermontov»im bilan sodir bölmoqda, u hali ekranga ham töliq çiqmagan.
Filolog Anna Razuvalova öz tadqiqotida qayd etganidek, filmga atrofidagi vaziyat «taʼqib» va «blokada» sifatida faqat Burlyayev idrokida namoyon böladi. Şu bilan birga, uning «Kundalik…»ida vaziyat unçalik umidsiz bölmaganini körsatuvçi izohlar bor. Rejissyor filmni bilan mamlakat böylab köp sayohat qildi, Ittifoqlar uyining Oktyabr zalida ijodiy keça ötkazdi, «Lermontov» körsatuvlari komsomol taşkilotlari iştirokida bölib ötdi. Burlyayevning eʼtirofiga köra, u hatto bir hafta içida tört marta turli telekörsatuvlarda «miltillab» ötgan. Bundan taşqari, uni Vetnam va Janubiy Amerikada ötkazilgan sovet filmlari haftaligiga ham taklif qilişgan.
2024-yil 3-oktabrda Moskvada filmning muallif versiyasi, «Mosfilm» Kinokontserni tomonidan 4K formatda tiklangan holda, yopiq premyerasi bölib ötdi. Mixail Yuryeviç Lermontovning 210 yilligi kuni — 15-oktabrda film «Kinotaym» tarqatuvçi kompaniyasi va «Zolotoy Vityaz» studiyasining kömagida butunrossiya prokatiga çiqarildi.
6Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Лермонтов (фильм, 1986)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.