Vladimir Krivtsov — Aleksandr Sergeyeviç Puşkin
Vladimir Markov — Litseist Puşkin
1Rollarda
2Syujet
Syujet Puşkinning hayot yölidagi alohida lavhalarni aks ettiruvçi kinoillyustratsiyalar ketma-ketligidan…
Syujet Puşkinning hayot yölidagi alohida lavhalarni aks ettiruvçi kinoillyustratsiyalar ketma-ketligidan iborat.
Kiçik Puşkin enasi bilan.
Litseyda tanaffus vaqtida Puşkin örtoqlariga öz sheʼrlarini öqiydi.
Imtihonda Puşkin öz sheʼrlarini Derjavinga öqiydi.
Puşkin Jukovskiy, Karamzin, Gogol, Griboyedov, Koltsov, Krilov va Vyazemskiyga sheʼr öqiydi.
Puşkin imperator Nikolay I qabulida.
Keçki majlis, unda Puşkin Dantesni duelga çaqiradi.
Qora daryo böyidagi duel.
Puşkin Nikolay I dan yozma keçirim oladi va vafot etadi.
Gonçarovga Rus buyuk şoirining biografiyasini kinematograf uçun tasvirlaş boy ğoya bölib tuyuldi va «Puşkinning hayoti va ölimi» filmi bizni şoir hayotining qiziqarli lahzalari bilan taniştiradi. Bizga Puşkin tuğilgan uy, Saşaning enasining ertaklarini tinglagan sahnasi, litseydagi yillari, yozuvçilar orasida sheʼr öqişi körsatildi; ularning orasida Gogol, Jukovskiy, Karamzin va boşqalarni tanib olamiz. Söngra Puşkinni imperator Nikolay I huzurida, Puşkinning uyidagi keçki majlisda, uning hayotiga halokat olib keladigan Dantes bilan sahnada, Dantes bilan duelida va olingan yara natijasida şoirning ölimida köramiz.
Puşkin sheʼriyati — bu uning hayotidir. Köz oldimizda şoir hayotining asosiy lahzalari oçiladi. Bolalik. Ona tili «frantsuzça Mane» tarzida tarbiyalangan Puşkin enasi Arina Rodionovnaning ertaklarini tinglaydi. Çol ayoldan rus tilini örganadi, Vatanni sevişni örganadi. Enasining ertaklari unga ajoyib xayollar olamini tiklaydi. Puşkin litseyda. Isteʼdod uyğonadi, Puşkin köpinça ijodga botib ketadi. Öyin va ermak paytida ham unga ilhom lahzalari keladi. Ommaviy imtihon. Derjavinning özi Puşkinning sheʼrini tinglab, hayajonlanadi. U yoş şoirni quçoqlaş uçun yaqinlaşadi. Lekin Puşkin uyalib, imtihon zalidan yugurib çiqib ketadi. Puşkin hayotning keng yölida. U allaqaçon şuhrat qozongan. Uning nomi hammaning oğzida. Jukovskiy, Karamzin, Dmitriyev — uning döstlari. Lekin hayot yöli tikanli… Puşkin nufuzli şaxslarni özining aççiq epigrammalari bilan xafa qiladi va uni janubga surgun qilişadi. Puşkin ijodining eng yaxşi davri… Puşkin Peterburgga qaytadi. U imperator qabulini oladi. Gözal Gonçarovaga uylaniş. Böş dunyoviy hayot. Xotinini doğlagan dunyoviy gaplar. Va nihoyat — kavalergard leytenant Dantes bilan dahşatli duel. Puşkin ölim töşagida… Şoirga imperatorning keçirim berişi.
3Tanqid
«… 1910-yilda ruslarning ziyoli qismining katta qismida norozilik uyğotgan lenta. Gap Vasiliy Gonçarov…
«… 1910-yilda ruslarning ziyoli qismining katta qismida norozilik uyğotgan lenta. Gap Vasiliy Gonçarov suratga olgan «A. S. Puşkinning hayoti va ölimi» filmi haqida bormoqda. U şoir tarjimai holining barça bosqiçlarini qamrab olgan: bolalik yillaridan ölim töşagigaça. Yoş Saşani semiz aktyor öynagan, yopiştirilgan burun va «Puşkin uslubidagi» favqulodda qalin sakkizburun bilan. Saroyda paydo bölganda şoir martabasi va yoşiga qaramay vazirlarga xuşomadgöylik bilan taʼzim qilar edi. 1830-yildagi Puşkinning mehmonxonasida uning yonida allaqaçon öldirilgan Aleksandr Griboyedov va hali u bilan tanişmagan Nikolay Gogolni köriş mumkin. Puşkinning portfel qöltiqlab imperator Nikolay I huzuriga kelişi monarxning qöllarini öpiş bilan yakunlanardi. Texnik vositalarning qaşşoqligi, eʼlon qilingan johillik, tarixiy yolğon — bularning hammasi filmga önlab yillar davomida eng yomon obröni keltirdi. «Juda bayroqi va yolğon harakat, buyuk vatandoşimizni loyga bulğaydigan». Bu lenta haqida 1917-yilgaça ham, undan keyin ham şunday yozilgan».
«Puşkin kinoluğati» maʼlumotiga köra: sahnalaştirişning sodda bölişiga, aktyorlik öyiniga va matbuotning salbiy şarhlariga qaramay, film uzoq vaqt ekrandan tuşmadi.
Matn: maqola tarjimasi «Жизнь и смерть Пушкина» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.