Život je čudo (serb. Život je čudo) — badiiy film, Serbiya-Çernogoriya hamjamiyati va Fransiya işlab çiqarişi, rejissyor Emir Kusturicaning 2004-yildagi tragikomediyasi. 2005-yilda «Zolotoy Orel» mukofotiga eng yaxşi çet tilidagi film sifatida nominatsiya qilingan.
1Rollarda
Slavko Štimac, Mirjana Karanović, Nataša Tapušković
2Syujet
Bosniya. 1992-yil. Luka — ğalati muhandis, u tuğilgan Belgradni tark etib, uzoq viloyatdagi kiçik şaharçaga…
Bosniya. 1992-yil. Luka — ğalati muhandis, u tuğilgan Belgradni tark etib, uzoq viloyatdagi kiçik şaharçaga borgan. U Serbiya bilan Bosniyani boğlaydigan temir yöl quriş ğoyasiga rosa berilib ketgan. Lukaning xotini, opera qöşiqçisi Yadranka ruhiy kasallikdan aziyat çekadi, öğli Miloş esa mahalliy futbol jamoasidan poytaxtdagi «Partizan»ga ötişni xohlaydi.
Şu orada Yugoslaviyada muhim siyosiy özgarişlar roy beradi. Bu özgarişlar kiçik şaharça hayotiga ham taʼsir qiladi. Ayiq ovi paytida qotil şahar hokimini öldiradi — u oçköz, ayolbozlik qilgan odam edi, lekin ayrim ijobiy fazilatlardan mahrum emas edi. Lukaning temir yöli orqali şaharga narkotik savdosi bilan boyigan yangi xöjayinlar keladi. Miloşni armiyaga olib ketişlari haqida xabar keladi. Şu bilan birga unga «Partizan»da kutişayotgani aytiladi. Yangi lokomotiv sotib olinişiga bağişlangan bayram, Miloşni kuzatiş va şaharning yangi hokimini taqdim etiş marosimi davomida Lukaning xotini venger köp asbobli musiqaçi bilan qoçib ketadi. Öşa kuni kapitan Aleksiçga uruş boşlanganligi haqida xabar beriladi. Kapitan Aleksiç vatanga sodiq zobit bölib, boşlangan uruşning maʼnosizligini anglab yetadi.
Tez orada Luka öğlining asirga tuşganini biladi. Luka jangga, Miloşning örniga otilmoqçi böladi, lekin kapitan Aleksiç uni qöyib yubormaydi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Miloşning dösti unga asirga olingan bosniyalik qiz Sabahani olib, keyinçalik Miloşga almaştirişni taklif qiladi. Luka rozi böladi va asirga olingan qiz Sabaha uning uyida joylaşadi. Ular örtasida yaqin munosabatlar paydo böladi. Tez orada Lukaning xotini — Yadranka qaytib keladi. Luka va Sabaha Serbiyaga qoçişni rejalaştiradilar, lekin Drina daryosi yaqinida Sabahaning oyoğiga bosniyalik jangçilar öq uradi. Butun atrofdagi yagona harbiy qismdagi kasalxonaga yetib boriş uzoq davom etadi, lekin köp qon yöqotgan Sabaha tirik qoladi.
Kutilmaganda sevişganlar uçun maʼlum böladiki, Sabaha mojaro iştirokçilari örtasidagi almaşinuv röyxatiga kiritilgan. Sabahaning öz xohişiga qarşi uni almaştirişadi va şu tariqa u Lukadan ajratiladi. Miloş ham uyga qaytadi.
Uruş tugaydi. Oila temir yöl stansiyasi yonidagi uyiga qaytadi. Luka bunday yaşay olmasligini his qiladi va öz joniga qasd qilişga uringan holda tunnellardan biri yonidagi relslarga yotadi, lekin uning bilan poyezd örtasida ayiq... yöq — ayiq emas, eşak turadi. Bu eşak filmda bir neça bor paydo böladi va nomuvaffaqiyatli muhabbatning ramzi sifatida körsatiladi. Filmning sönggi kadri ramziy: Luka va Sabaha eşakka minib, ularning muhabbatiga tösqinlik qilayotgan hamma narsadan qoçib ketişadi.
3Suratga oluvçilar
Rejissyor — Emir…
Rejissyor — Emir Kusturica
Prodyuserlar — Emir Kusturica, Maya Kusturica, Alain Sard
Ssenariy mualliflari — Emir Kusturica, Ranko Boziç
Bastakorlar — Emir Kusturica, Dejan Sparavolo
Operator — Miçel Amathieu
Rassom — Milenko Jeremić
Montaj — Svetolik Zajc
Kostyumlar rassomi — Zora Popović
4Suratga oliş
Filmda suratga oliş maydoni sifatida «Emir Kusturica qişloği» deb ataladigan joy — Drvengrad böldi. U Serbiya…

Filmda suratga oliş maydoni sifatida «Emir Kusturica qişloği» deb ataladigan joy — Drvengrad böldi. U Serbiya va Bosniya hamda Gersegovina çegarasida, Mečavnik toği yaqinida joylaşgan. Avvaliga Kusturica u yerda özi uçun uy qurdi, söngra öğli uçun ham qurdi. Asta-sekin haqiqiy etnografik qişloq yaratiş ğoyasi paydo böldi. Qişloq maydonida Emir Kusturica filmlaridan qolgan eski avtomobillar turadi. Şuningdek, Kusturica «Život je čudo» filmi uçun taʼmirlagan temir yölda kinoga relslar böylab qatnagan avtomobil ham turibdi.
Filmni suratga oliş 13 oy deyarli uzilişsiz davom etdi — suratga oluvçilar ob-havo tufayli omadsizlikka duç keldi, bundan taşqari Kusturica ssenariyni doimiy ravişda qayta yozib turdi.
5Matbuot şarhlari
«Život je čudo» «Oltin palma şoxi» uçun nominatsiya qilingan edi, lekin tanqidçilar bu filmni Kusturicaning…

«Život je čudo» «Oltin palma şoxi» uçun nominatsiya qilingan edi, lekin tanqidçilar bu filmni Kusturicaning oldingi filmlaridan farqli ölaroq ança bosiq qabul qilişdi. Rejissyorni öz-özini takrorlaşda va filmni çözib yuborişda ayblaşdi, şu bilan birga uning kasbiy jihatdan nuqsonsiz işini ham qayd etişdi.
«Kusturica hayotni uning barça qörquvlari va dramalari bilan, lekin şu bilan birga uning quvonçlari bilan ham köradi» («Monsieur Cinèma»)
«Ehtimol, bu Kusturicaning eng yumşoq va optimistik filmidir» («Première»)
6Mukofotlar
2004 — Kanndagi kinofestivalda Fransiya milliy taʼlim tizimining…
2004 — Kanndagi kinofestivalda Fransiya milliy taʼlim tizimining mukofoti
2005 — Fransiya kinoakademiyasining «Sezar» mukofoti Yevropa Ittifoqining eng yaxşi filmiga
7Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Жизнь как чудо» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.