L'Immortelle

Fransuaz Brion — L, Ayol

Jak Donyol-Valkroz — N, Erkak

Guido Çelano — M, sayohatçi

Sezer Sezin — turk ayoli

Ulvi Uraz — antiqa buyumlar savdogari

Belkis Mutlu — xizmatkor

Katrin Blisson

Katrin Rob-Griye — Katrin Saraян

Hikoya aniq xronologik tartibsiz rivojlanadi, tez-tez uzoq flesh-bekler, «xotirani tahrirlaş», bir xil sahnalarning kiçik özgarişlar bilan takrorlanişi, muzlatilgan kadrlar, fantaziyalar, illyuziyalar va syurrealizm çegarasidagi tasavvurlar qöllaniladi. Natijada film syujeti javobsiz qolgan köplab savollarni qöyadi, bu esa ekrandagi voqealarni turliça talqin qiliş imkonini beradi.

Markaziy eʼtibor obʼektiv va subʼektiv vaqt özaro taʼsiri mavzusiga qaratilgan. Tomoşabin filmni M közi bilan tomoşa qilgani sababli, ekrandagi voqealar ketma-ketligini, şuningdek ularning özaro boğliqligi va sababiyatini belgilaşda u butunlay M ga boğliq. Qahramon xotirasi voqealarni ixtiyoriy ravişda ajratib oladi, uning ongi esa doimo xotiralariga öz tuzatişlarini kiritib, atrofdagi dunyoning çiziqli bölmagan va köpinça izçil bölmagan subʼektiv körinişini şakllantiradi.

Film asosiy mavzularidan biri aloqa vositasi sifatida til hisoblanadi. Filmning köplab epizodlari turk tilidagi dialoglarni öz içiga oladi, ularni tomoşabin ham, M ham tuşunmaydi va faqat taxmin qiladi, til tösiğining narigi tomonida nima sodir bölayotgani haqida özining tasavvurini şakllantiradi.

Filmning yana bir muhim mavzusi tarixiy yodgorliklarning autentikligidir. Film davomida qahramonlar qadimiy buzilmagan xarobalarni, tiklanayotgan yodgorliklarni, şuningdek butunlay yangidan yaratilgan «tarixiy diqqatga sazovor joylar»ni körib çiqadilar va bularning qaysi biri haqiqatan ham tarixga tegişli ekanligi hamda ular körayotgan narsa qay darajada madaniy qadriyat ekanligi haqida öylaydilar. Tarixni bunday qayta yaratişning maqsadi nima?

Sunʼiy şahar yaratiladi, lekin u xorijlik uçun tuşunib bölmas, lekin haqiqiy sirlarni saqlaydi va soxta madaniyatni yaratiş mahalliy aholiga haqiqatni yaşiriş imkonini beradi.

«Ötgan yili Mariyenbadda»dan keyin Rob-Griye hikoyaning anʼanaviy şakllarini inkor etadi: vaqt ketma-ketligini parçalaydi, bir-biriga zid faktlarni kiritadi, takrorlanuvçi predmetlar tavsifi bilan hikoyani uzib qöyadi va voqeani noaniqlikda tugatadi… Film aldov va sunʼiylik mavzulariga bağişlangan. L N ga Istanbul böylab sayohat uyuştiradi, unga madaniy boyliklarni körsatişga vaʼda beradi, lekin şu bilan birga ularning soxtaligiga eʼtibor qaratadi. Istanbul — Ğarb odamlarining stereotip tasavvurida faqat illyuziya sifatida mavjud bölgan, sayyohlar uçun yaratilayotgan afsonaviy şahar… Xotiraning nomukammalligi va ötkinçiligini namoyiş etib, film çalğituvçi özgarişlarda qayta-qayta takrorlanadigan ketma-ket reminisсentsiyalar qatlamlari yordamida quriladi.

«Ötgan yili Mariyenbadda» filmi muvaffaqiyatidan keyin Rob-Griye öz ssenariysi böyiça mustaqil ravişda film suratga olişni orzu qilgan, ammo kerakli moliyalaştirişni topa olmagan. Nihoyat, bir belgiyalik prodyuser filmni qöllab-quvvatlaşga rozi böldi, şartiga köra u töliq Turkiyada «bloklangan mablağlar» (boşqa filmdan olingan va mamlakatdan olib çiqib bölmaydigan foyda) evaziga suratga olinişi kerak edi, bu mablağlar u fransuz prodyuser kompaniyasi Cocinor oldida qarzdor edi. Rob-Griye rozi böldi va natijada özining rejissyor sifatidagi birinçi filmini şarpali, erotik fantaziya sifatida yaratdi. Rob-Griye juda batafsil syomka rejasini yozdi va uni aynan bajarilişini talab qildi. Brion ham, Donyol-Valkroz ham rejissyorning döstlari edi va u ssenariyni boşqa aktyorlar uçun yozgan bölsa-da, oxir-oqibat ularni tanladi.

1962 — Lui Dellyuk mukofoti — Alen Rob-Griye

1963 — Berlin xalqaro kinofestivalining Oltin ayiq mukofotiga nomzod — Alen Rob-Griye.

IMDB havola

Allrovi havola