Little Big Man

121 yoşli Jek Krab (Dastin Xoffman) qiziquvçan tarixçiga öz hayoti haqida hikoya qiladi.

Yoş Jek va uning katta opasi Karolina pauni qabilasi ularning aravasini talon-taroj qilganidan keyin omon qolişga muvaffaq böladi. Ularni şeyen jangçisi topib, öz qişloğiga olib boradi. Tunda Karolina u yerdan qoçadi, lekin Jek qoladi va qabila boşliği Stari Şkuri Vigvama (boşliq Dan Jorj) homiyligida ulğayadi. Uning hayoti aʼlo darajada keçadi, garçi özi yoshi tengi bölgan Yoş Ayiq laqabli bola bilan duşmanlaşib qolsa ham. Böyining pastligi va jasurligi uçun Jek «Kiçik Katta Odam» laqabini oladi. Bir jangda Jek amerikalik otliq askarlar qöliga asir tuşadi va şu tariqa oq tanlilar orasiga qaytadi. Uni ruhoniy Pendreyk va uning rafiqasi Luiza (Fey Dunaway) öz qanotlari ostiga oladi. Köp ötmay Jek Luizaga oşiq böladi, lekin uning taqvodorligi va dindorligi bilan şahvoniyligi hamda ikiyuzlamaçiligini bir-biriga boğlay olmaydi va ularning uyini tark etadi.

Jek firibgar savdogar Merriuezerning (Martin Bolsam) yordamçisiga aylanadi. Ular birgalikda odamlarni aldab, şou uyuştiradi va göyo şifobaxş mollarni sotib olişga köndiradi. Bir kuni keçqurun odamlar ularni jazolaş uçun töplanib kelganda, Jek ulardan birida opasi Karolinani tanib qoladi va u bilan qayta uçraşadi. Karolina özi kabi uni ham otişma ustasi qilişga harakat qiladi va Jekning juda yaxşi otişini maʼlum qiladi. U hurmatli odamga aylanadi. Bir kuni u Dikiy Bill Xikok bilan tanişadi va u yigitga mehr qöyib qoladi. Xikok özini himoya qiliş maqsadida odamni öldirgaç, Jek birdan otişdan köngli qolib, şu sababli Karolina uni tark etadi.

Jek kiçik dökon oçişga qaror qiladi va Olga ismli şvedka bilan turmuş quradi. Biroq köp ötmay maʼlum böladiki, Jekning şerigi öğri ekan va u işini yopişga majbur böladi. Tasodifan yonida bölgan polkovnik Jorj Armstrong Kaster (Richard Malligan) bu juftlikka ğarbda hayotni qaytadan boşlaşni taklif qiladi. Jek rozi böladi, lekin safar paytida ularning dilijansi şeyenlar hujumiga uçraydi va Olga öğirlanadi. Olgani izlaş uçun behuda urinişlar qilib yurgan Jek boşliq Stari Şkuri Vigvama bilan qayta uçraşadi, u Jekning qabilaga qaytganidan juda xursand böladi. U Yoş Ayiqning jangçi bölib, hamma işni teskarisiga qilişini bilib oladi. Qabila bilan qisqa muddat qolgaç, Jek Olgani izlaşni davom ettiradi.

Olganing qayerdaligi haqida maʼlumot topiş umidida u Kasterning otliq polkiga qöşiladi. Jek şeyenlarga qarşi jangda qatnaşadi. Askarlar ayollar va bolalarni qirğin qila boşlaganda, Jek ğazablanib askarlarga hujum qiladi. Yaqin örmonda u Quyoş (Sunshine) laqabli şeyen ayolini topadi, u tuğiş holatida böladi. Jek Quyoşni askarlardan qutqarib, Stari Şkuri Vigvama qabilasiga qaytadi. Quyoş uning rafiqasi böladi va unga öğil tuğadi. Jek Yoş Ayiq bilan uçraşadi, u yana hayot tarzini özgartirgan: endi u hamma işni teskarisiga qilmaydi, balki Jekning sobiq rafiqasiga böysunib yaşovçi xotinboz bölib qolgan. Olga Jekni darhol tanimaydi va Jek ötmişlarini eslatişga heç qanday urinmaydi.

Bir qiş kuni Kasterning polki Uoşita daryosi böyidagi şeyenlar lageriga kutilmaganda hujum qiladi. Jek közi ojiz bölib qolgan va qarib qolgan Stari Şkuri Vigvamani qutqarişga muvaffaq böladi, lekin askarlar Quyoşni bolasi bilan birga öldiradi, şuningdek Jek bilan birga yaşayotgan uçta opasini ham. Jek general Kasterdan öç oliş uçun uning atrofiga kirib boradi. Biroq keçqurun u piçoq bilan generalning çodiriga kirganda, buni qila olmasligini tuşunadi va general unga masxara qilib, uning «ayançli hayotini» qoldiradi. Sindirilgan Jek şahar mastiga aylanadi. Bir kuni uni Dikiy Bill Xikok uçratib qoladi va Jekka pul berib, özini odamga öxşatib olişini aytadi. Jek barga qaytib kelganda Xikok öldiriladi va ölar oldidan Jekdan istagini bajarişni söraydi: u bilan munosabatda bölgan bevani qöllab-quvvatlaşni. Jek fohişa bölib işlaydigan bevaning oldiga boradi va u miss Luiza Pendreyk ekanini bilib oladi. Jek Luizaga yangi hayot boşlaşi uçun Vaşingtonga ketiş uçun pul beradi.

Jek yolğiz ovçiga aylanadi. Bir kuni u öz qopqonini topadi, unda börining oyoqlari kesib olingan böladi va «uning içida nimadir ağdarilib ketadi». U öz joniga qasd qilişga qaror qiladi. Qoya ustida turib, sakraşga tayyorlanganda, birdan general Kasterning yuriş qilayotgan qöşinlarining sust musiqasini eşitadi. Jek unga qasos olişga qaror qiladi, lekin buni qanday qilişni hali bilmaydi. Kaster Jekni öziga razvedkaçi qilib oladi, çunki u aytgan hamma gap yolğon böladi va şu tufayli general hamma işni teskarisiga qilişi kerak böladi, deb hisoblaydi. Jek qöşinni Litl-Bigxornda tuzoqqa boşlaydi. Hujum oldidan Jek Kasterga samimiy ravişda öz fikrini aytadi: uning qöşinlari tor-mor etiladi. Lekin Kaster unga işonmaydi va öz askarlarini halokatga yuboradi. Qattiq jang paytida Kaster Jekni öldirişga qaror qiladi va unga töpponçasini tutadi, lekin otişga ulgurmay, orqasiga ikkita öq tegadi. Bu işni Yoş Ayiq qiladi. U huşsiz yotgan Jekni olib, Stari Şkuri Vigvama oldiga olib boradi.

Jek huşiga kelganda, boşliqning ölişga qaror qilganini bilib oladi. U çolni tepalikka kuzatib boradi, u yerda çol sönggi nutqini sözlaydi va ölimga tayyor holda yotadi. Lekin ölim keksa boşliqqa kelmaydi. Buning örniga yomğir yoğa boşlaydi. Boşliq uh tortib: «Baʼzan sehr işlaydi, baʼzan işlamaydi», deydi va ular ovqatlaniş uçun vigvamga qaytadilar.

Qari Jek Krab birdan hikoyasini uzib, tarixçiga jönab ketişni buyuradi. Film Jekning ğam-alam bilan böşliqqa tikilib ötirgan tasviri bilan tugaydi.