Little Caesar

«Qiliğingni qiniga qaytar, çunki qiliçni olganlarning hammasi qiliçdan halok böladi.»

Mayda jinoyatçilar Sezar Enriko «Riko» Bandello (Edward G. Robinson) va uning dösti Jo Massara (Duglas Ferbenks kiçik) omad izlab Çikagoga köçib kelişadi. Ular yöl çetidagi kafeda gazetada, ularga nisbatan maşhur jinoyatçi bölgan Diamond Pete Montanaga jinoyat olami hurmat bildirgani haqidagi xabarni öqib qolişgan. Ular Sem Vettori (Stenli Fields) boşçiligidagi guruhga qöşilişadi. Guruhda undan taşqari yana yetti kişi bor edi: haydovçi Antonio «Toni» Passa (Uilyam Kollier), Otero (Jorj E. Stoun) («Mal, da udal»), Bet Karillo, Kar Pappet, Kidd Bi va Skebbi. Bandello «Kiçik Sezar» laqabini oladi va boşliqning şaxsiy qöriqçisiga aylanadi.

Jo, şuhrat va ayollarga köproq qiziqadi, u raqqos bölişni xohlaydi. Uning keçki klub «Bronze Peacock»dagi şerigi Olga Stasoff (Glenda Farrell) böladi. Olgaga şerigining özi bilan kiçik miltiq olib yurişi yoqmaydi, şu sababli Jo asta-sekin guruh işlaridan çetlaşadi. Kiçik Arni Lorçning qimor uyida Vettori egasini çaqirtiradi, köp ötmay Biг-Boydan xabar bilan Pit Montana ham keladi. Arni Kiçik Sezarni haydab yuboradi, u haqoratdan qattiq ranjib, qurolga qöl uzatmoqçi böladi, lekin Vettori uni töxtatadi. Montana yangi politsiya boşliği MakKlyur bilan ehtiyot bölişni aytadi, Biг-Boy esa bir neça oy tinç ötirişni buyuradi. Montana Sezarga miltiqdan ehtiyotroq bölişni maslahat beradi, Sezar şu payt gangsterning zargarlik buyumlariga qarab qoladi, Arni esa unga çöntagida emizikli çaqaloq sörgiçini olib yurişni maslahat beradi.

Jo guruh yiğilişiga keçikadi. Sezar öz xohişi bilan «Bronze Peacock»ni talon-taroj qiliş rejasini tuzadi, bu Vettoriga yoqmaydi. Bandello döstini özi işlaydigan joyni talon-taroj qilişda iştirok etişga majbur qiladi. Jinoyatçilar boşliq rejasini körib çiqişadi, Otero uyaladigan Toni Passaga Sezar ajoyib yigit ekanini aytadi.

Yangi yil arafasida klubga Elvin MakKlyur taşrif buyuradi. Aynan yarim tunda talon-taroj boşlanadi. Mafiya boşliği Biг-Boyning qon tökmaslik buyruğiga qaramay, Sezar politsiya boşliğini öldiradi va Tonini maşinani tezroq işga tuşirişga undaydi. Jo Olgaga qotillik haqida xabar beradi, u esa jinoyat guruhidan ajralişni talab qiladi, lekin Jo orqaga yöl yöqligini tuşunadi. Sezar aynan MakKlyurni öldirganini bilgan Vettori, jasoratli bölib ketgan Bandelloni jazolaşga jurʼat etolmaydi, Bandello esa agar uni tanqid qilişsa, guruhdan ketişi bilan qörqitadi. Tonining asablari buziladi, u maşinani taşlab qoçib ketadi. Guruhning maxfiy joyiga serjant Flaerti (Tomas Jekson) ikki politsiyaçi bilan keladi. Bandello esa pul solingan xaltani devor körinişidagi yaşirin joyga yaşirişga ulguradi. Maşinani topib, Tonining tavsifini olgan qonun xodimlari heç narsa topmasdan ketib qolişadi. Sezar Passa bilan hisob-kitob qilişga qaror qiladi va daromadni şaxsan özi taqsimlaydi. Vettorini heç kim qöllamaydi va u boşqaruv tizgini yaqinda uning qöriqçisi bölgan odamga topşiradi.

Miss Passa içkilikbozlik qiladigan öğli haqida xavotirlanadi. Öğli esa çerkovda ota MakNilning yonida qöşiq aytgani esga oladi. Ular yiğlab bağriga bosişadi, şundan söng öğil onasini yotişga yuboradi. Ertasi kuni Otero Tonini öz uluşini olib ketişga çaqiradi, lekin u rad etib, MakMillga boradi, biroq Riko uni öldirmoqçi ekanini bilib oladi. Otero bu haqda Sezarga xabar beradi, Sezar esa hamtovoğini çerkov zinapoyasida öldiradi. Riko öldirilgan odamning uluşini oladi. Guruh politsiya boşliğining haşamatli dafn marosimida qatnaşib, azadorlik yurişida iştirok etadi. Flaerti Sezarni kuzata boşlaydi.

Guruh yangi boşliqning tuğilgan kunini haşamat bilan nişonlaydi, Skebbi Rikoga zanjirli qimmatbaho soat sovğa qiladi, Riko 15 yildan keyin birinçi marta gazeta uçun suratga tuşadi. Unga Jo uzoq vaqtdan beri yöqligi aytiladi. Ziyofatga Flaerti keladi va kimdir deraza sindirib, olmos bilan bezatilgan soatni öğirlaganini xabar qiladi. Sezar sovğani jim qolgan mehmonlar oldida aylantirib köradi.

Arni Lorç Biг-Boy (Sidni Blekmer) bilan suhbatda, biznesini yutib yuborişidan oldin tez ösib borayotgan raqibni yöq qilişga qaror qiladi. Jo bu suhbatni eşitib, uni telefon orqali Oteroga yetkazadi. Sezarga suiqasd uyuştiriladi, öq sut furgoni logotipidagi sigirning közidan otiladi, Sezarning yelkasiga öq tegadi. Tez orada mafiyaçi atrofida olomon töplanadi. Flaerti bir kuni gangsterni hibsga olişini vaʼda qiladi. Otero boşliq oldida özini oqlaydi, boşliq esa Arnini öldirişga qaror qiladi.

Guruh Lorçning uyiga bostirib kiradi, Sezar uni şaharni tark etişga majbur qiladi, u Detroytga jönab ketadi. Gazetalarda şunday deb yoziladi: «Janob Arni Lorç, Şimoliy Saydagi qimor uyining egasi, yozni ötkaziş uçun Detroytga jönab ketdi. Uni şaharga qisqa taşrif bilan kelgan ikki dösti kuzatib qöyişdi.» Sezar old oynada fraklarda kiyinib, stol ustida turib öziga qarab, Oterodan maqtov eşitadi. Oxir-oqibatda Biг-Boy Sezarni çaqirtiradi, Pit Montana bilan hisob tugaganini aytadi va unga Çikagoning şimoliy qismini beradi. Kiçik Sezarning orzusi amalga oşadi — u jinoyat sindikatining yuqori poğonasida örin egallaydi.

«Riko özi, soçlari va qurolini parvariş qilişda davom etdi — ajoyib natijalar bilan.»

Boyib ketgan Sezar Otero oldida maqtanadi va Biг-Boyning örniga daʼvo qiladi. Unga Flaerti Massaraning ustidan tekşiruv olib borayotgani, klubdagi talonçilikka uning aloqasi borligini aniqlaşga urinayotgani xabar qilinadi. Döstlar uzoq ajralişdan keyin uçraşişadi, Rikoni Jo köp narsani bilişi bezovta qiladi. U Jöga Olgani unutib, unga qöşilişni, aks holda qasos olişini ogohlantiradi, lekin Jo rozi bölmaydi. Riko Biг-Boyga qönğiroq qilib, döstini nişonga olganini aytadi, şu payt Jo ketib qoladi.

Olga hamma narsani bilib, qoçişning foydasi yöqligini tuşunib, eşigini qulflaydi va Massaraning yalinişlariga parvo qilmay, serjant Flaertiga qönğiroq qilib, Jo hamkorlikka tayyor ekanini aytadi. Olga eşikni oçadi, ammo ostonada Sezar va Otero turgan böladi. Otero közlarida yoş bilan yaqinlaşadi, lekin döstini öldirişga jurʼat etolmaydi va Oteroga yöl qöymaydi, şunda Otero Jöning yelkasiga öq uzadi. Ikkovi yonğin zinapoyasidan qoçib ketişadi. Jo Sezarni sotmaydi, hammasini Olgaga aytişga töğri keladi. Flaerti politsiyaga xabar beradi. Quvğin paytida Otero halokatli jarohat oladi, Sezar esa qoçib qutuladi.

Vettoriga guruh sotilgani haqida xabar beriladi, lekin u qoçişdan boş tortadi. Hammasi hibsga olinadi. Riko eski bakaleya egasi ayolga 10 000 dollar tölab, surilib oçiladigan devor ortidagi yaşirin joyni egallaydi.

«Oylar ötdi — Rikoning karerasi ariqdan otilib çiqqan va öşa yerga qaytib tuşgan raketaga öxşardi.»

Umidsiz va yolğiz Sezar bir zumda hamma narsasini yöqotadi va boşlagan joyiga, bir keçasi 15 sentga yotoqxonada yaşaşga qaytadi. Gazetani öqib yotgan, tasodifiy qöşnisidan u Vettori guvoh sifatida çiqqanidan söng öldirilganini bilib oladi. Guruhning qolgan aʼzolariga ölim jazosi berilgan. Flaerti uni qörqoq deganini eşitgaç, Riko ğazabga töladi. U politsiyaga qönğiroq qilib, affekt holatida Flaertiga, uning ortidan borişini aytib qörqitadi, serjant esa qönğiroqni çözib, uni kuzatiş uçun qönğiroqni izlaydi — Rivier 6547, savdo markazi yaqinida. Serjantning gazeta maqolasi bilan qilgan hiylasi işga tuşadi. Kiçik Sezar Grand teatrining reklama şiti yonida, Jo va Olganing duetini körib turganda topiladi, u şitning orqasiga yaşirinib, taslim bölişni xohlamaydi. Serjant Tompsondan panohni teşib ötib, gangsterni halokatli yaralaydi. Flaerti mağlub bölgan duşman ustida turadi. Ölayotganda u şunday deydi: «Men senga aytgan edim, döstim, meni ölgan deb hisoblama. Rahmdil ona, bu Rikoning oxirimi?»