Yuriy Orlov Odessadan kelgan muhojir bölib, ota-onasi bilan Nyu-Yorkdagi Brighton-Biç hududida kiçik restoran oçadi. Bir kuni restoranda otişmani körgaç, u qurol savdosi eng foydali ish ekanini anglaydi. Kenja ukasi Vitaliy yordamida tez orada bu sohada öz örnini topadi. Biroq qançalik yuqoriga kötarilgan sari, unga Interpol agenti yaqinlaşib boradi.
Filmni Andrew Niccol suratga olgan, boş rollarda Nicolas Cage, Jared Leto, Bridget Moynahan va Ethan Hawke ijro etgan. Bu Saturn Films studiyasi işlab çiqargan jinoiy drama bölib, unda jangari elementlari ham bor. AQŞda film 2005-yil 16-sentabrda prokatga çiqqan. Kassa yiğimi 72,6 million dollarni taşkil etgan. Amnesty International filmni qurol savdosining xavfini körsatgani uçun rasman maʼqullagan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Nicolas Cage, Jared Leto, Bridget Moynahan
Andrew Niccolrejissyor
Nicolas Cageaktyor
Jared Letoaktyor
Bridget Moynahanaktyor
Ian Holmaktyor
Ethan HawkeaktyorEWEamonn WalkeraktyorTPTanit Phoenixaktyor
Donald SutherlandaktyorAndrew Niccolssenariy muallifiAPAntonio Pintokompozitor·Ensiklopediyadan
«Qurol baroni» (ingl. Lord of War — «Uruş boşliği») — 2005-yilgi jinoiy drama, Andrew Niccolning uçinçi töliqmetrajli filmi. Boş rollarda Nicolas Cage, Jared Leto, Bridget Moynahan va Ethan Hawke ijro etgan. Film Sovet Ittifoqi parçalanişidan oldin noqonuniy qurol savdosiga kirişgan va oxir-oqibat maşhur, prinsipsiz «ölim savdogari»ga aylangan Yuriy Orlov haqida hikoya qiladi. Filmni AQŞda LionsGate Films kompaniyasi 2005-yil 16-sentabrda prokatga çiqardi, xalqaro miqyosda esa Arclight Films kompaniyasi çiqardi. Kassa yiğimi 72,6 million dollarni taşkil etdi.
Tanqidçilar munosabati aralaş böldi. Köplab naşrlar kiriş sahnasini hamda Cagening öyinini yuqori baholadi. Boşqalar esa filmni Yuriy obraziga yetarliça eʼtibor berilmagani uçun tanqid qildi.
Film Amnesty International tomonidan rasman maʼqullangan, çunki u qurol savdosining xavfini körsatgan. Film boşida Buffalo Springfield guruhining «For What Itʼs Worth» qöşiği yangraydi. Şior: «Qurol savdogarining asosiy qoidasi — öz tovaringizdan otib öldirilmaslik».
2023-yil may oyida filmning davomi eʼlon qilindi.
3Film nomi
Filmning asl nomi «Lord of War» («uruş boşliği») sözlarning öyiniga asoslangan bölib, u «warlord» («harbiy…
Filmning asl nomi «Lord of War» («uruş boşliği») sözlarning öyiniga asoslangan bölib, u «warlord» («harbiy boşliq», bu yerda «dala komandiri», «diktator» maʼnosida işlatilgan) sözidan hosil qilingan. Filmda bu ibora birinçi marta boş qahramon bilan Liberiya diktatori Andre Batista örtasidagi dialogda eşitiladi. Ingliz tilini yomon bilgani sababli, ikkinçisi sözlar tartibini bir neça marta çalkaştiradi («bath of blood» — «qon hammomi» örniga «bloodbath»), bir sahnada esa Yuriy Orlovga şunday deydi: «Meni uruş boşliği (lord of war) deb ataşadi, lekin boşliq — bu sensan», şunda qahramon javob beradi: «Uruş boşliği emas, harbiy boşliq (warlord)».
Rus versiyasida nom rus tilida örnaşgan «Оружейный барон» atamasi bilan berilgan.
4Syujet
Film SSSRdan (Odessa şahridan) emigrant bölib, yengil qurol böyiça eng yirik kontrabandaçiga aylangan odam…
Film SSSRdan (Odessa şahridan) emigrant bölib, yengil qurol böyiça eng yirik kontrabandaçiga aylangan odam haqida. Boş qahramon Yuriy Orlovning (Nicolas Cage) ota-onasi (qahramonning özi tuşuntirganidek, uning familiyasi beş harfdan iborat — bu köproq taxallus) yahudiy bölib körinişgan, 1970-yillar oxirida AQŞga qoçib ketişgan va Nyu-Yorkning Brighton-Biç hududida kosher taomlar bilan kiçik restoran oçişgan. Bolalar ota-onalari yölidan borişga intilmagan, balki jiddiyroq kasb izlagan. Yuriy bir kuni restoranda jinoiy avtoritet va yollangan qotillar örtasidagi otişmaning oqibatini körib, eng foydali ish — qurol savdosi ekanligi haqida fikrga kelgan.
Boş qahramon mahalliy jinoiy guruhlarni qurol bilan taʼminlay boşlaydi. Yuriy Orlov kiçik ukasi Vitaliy (Jared Leto) tayançiga suyanib, tez orada öz örnini topadi va qurol savdosi sohasidagi butparast — britaniyalik Simeon Vaysga öxşab qolişni umid qiladi. Xalqaro harbiy texnika körgazmasida Yuriy Simeonga hamkorlik taklif qiladi, ammo u Yuriyning biznesini öziga munosib emas deb hisoblab, oçiqdan-oçiq nafrat bilan rad etadi.
Yuriyning yirik bitimlaridan birida navbatdagi «mijoz» qurol partiyasini bir neça kilogramm sof kokain bilan tölaşga urinadi. Yuriy bu taklifni qabul qilmaydi va yaqinda «mijozga» sotilgan töpponçadan öq yarasi oladi, şundan söng darhol rozi böladi. Muvaffaqiyatsiz uçraşuvdan yaralangan Yuriy bilan şoşilib ketgan Vitaliy kokainni totib körgaç, giyohvand bölib qoladi, şu sababli Yuriy u bilan işlay olmay qoladi va ukasini davolaş uçun klinikaga yuboradi.
Şu paytda Yuriy supermodel Eva Fontein (Bridget Moynahan) muhabbatini qozonişni orzu qilib, özini halol va boy tadbirkor qiyofasida körsatiş uçun jamğarmalarini sarflaydi: mehmonxonaning barça xonalarini band qiladi, Evani soxta bahona bilan fotosessiyaga taklif qiladi; qimmat avtomobil va şaxsiy samolyot ijaraga oladi. Reja işlaydi, Yuriy Evaga uylanadi, ularda öğli Nikolay tuğiladi.
1991-yilda SSSRning parçalanişi Yuriyga biznes yuritiş va keyinçalik uçinçi dunyo mamlakatlariga eksport qiliş uçun yirik qurol xaridlarini amalga oşiriş erkinligini beradi. 1992-yilda Orlov Ukrainaga uçadi, u yerda amakisi — general-leytenant Dmitriy Volkov orqali sobiq Sovet Armiyasining harbiy omborlariga kiriş imkoniga ega böladi. U öq-dorilari bilan birga 30 ming AK-47, yangi Mi-24A vertolyotlar eskadrilyasi va bir neça konteyner RPG-7 dan iborat qurol partiyasini noqonuniy sotib olişga muvaffaq böladi. Sotib olingan qurol partiyasi yollangan kemaga yuklanayotganda Yuriy Dmitriyning Odessaga qurol yetkazib berişni yölga qöyiş uçun kelgan Simeon Vays bilan hamkorlikdan voz keçganini köradi. Amakisi bilan iliq xayrlaşgan Yuriy minnatdorçilik belgisi sifatida unga yangi avtomobil sovğa qiladi. Biroq avtomobil minalangan (taxminan Vays odamlari tomonidan) bölib çiqadi va general Volkov içida bölganida portlaydi.
Biroz vaqt ötgaç, Liberiyaga qurol olib borayotganda Orlovning samolyoti diktator Andre Batista (Eamonn Walker) uçun qurol ortilgan holda Interpol qiruvçisi tomonidan quvib yetiladi. Biroq qiruvçi uçuvçisining aeroportga qöniş talabiga qaramay, Orlovning samolyoti Sierra-Leone şahridagi xom yölga qönadi. Interpol agentlaridan dalillarni yaşiriş uçun Orlov taşiyotgan barça qurollarni mahalliy aholiga tarqatib yuboradi. Joyga yetib kelgan maxsus agent Jek Valentayn (Ethan Hawke) dalillar yöqligini körib, şunga qaramay Yuriyni 24 soatga hibsga oladi va uni qöllari kişanlangan holda öşa joyda qoldiradi. Ozod etilgandan söng Yuriy holsiz bölib mehmonxonaga yetib boradi va u yerda diktator Batistani hamda «sovğa» sifatida boğlangan Simeon Vaysni topadi. Simeonning Yuriyning örnini egallaşni rejalaştirgani haqida eʼlon qilib, Andre uni öz qöli bilan öldirişni taklif qiladi. Yuriy rad etganidan söng, Batista Simeonni öldiradi va töpponçani Yuriyning qöliga tutqazadi, garçi u ikkilanayotgan bölsa ham.
Şu orada maxsus agent Valentayn Orlovlar oilasi orqali AQŞda dalil izlaşni davom ettiradi. U Yuriyning xotini bilan uçraşib, eridan biznesi haqida maʼlumot olişga urinadi, ammo Eva voqealardan xabardor emasligini tuşunib, ketadi va unga kuzatuv qoldiradi. Agent bilan suhbatdan söng Eva Yuriyni yolğonda va «qonli» biznesda iştirok etişda ayblaydi. Samimiy suhbatdan söng u eriga qurol savdosini töxtatişga köndiradi. Biroq olti oy ötgaç, Yuriyning oldiga Andre Batista keladi va yana hamkorlikni tiklaşni taklif qiladi, ammo Orlovning rad javobini eşitib, unga navbatdagi qurol partiyasi uçun tölovni — yirik olmosni beradi. Yuriy çiqiş yöli yöqligini tuşunib, biznesga qaytadi. Eva uni kuzatib, Yuriyning qurol, pasport va boşqa faoliyat dalillari saqlanadigan yaşirin joyini topadi.
2001-yil. Dunyodagi siyosiy vaziyat keskinlaşmoqda, Afrika respublikalarida fuqarolar uruşlari köpaymoqda. Yuriy bu biznesni yakka özi boşqariş qiyin ekanini tuşunib, yana ukasiga murojaat qiladi. Kamerun respublikasi çegarasidagi bitim vaqtida Vitaliy Yuriy sotgan qurol partiyasi BMTning gumanitar lagerlarida joylaşgan tinç aholini öldiriş uçun işlatilişini anglaydi. U akasini bitimdan qaytarişga urinadi, ammo uning qöllab-quvvatlaşiga erişa olmagaç, «tovar»ni yöq qiliş niyatida Batistaning kenja öğlini öldiradi va granata yordamida öq-dorilar ortilgan yuk maşinasini portlatadi, ammo qoçib qutulişga ulgurmaydi va konvoy xizmatçilaridan biri tomonidan otib taşlanadi.
Şu payt Yuriy Orlovning xotini öğlini olib ketadi, akasining ölimi sababli esa ota-onasi ham undan voz keçadi. Vitaliyning jasadini AQŞga olib ketişga urinayotganda Nyu-York aeroportida Yuriyni Alkogol, tamaki, öt öçiriş qurollari va portlovçi moddalar byurosi Vitaliyning jasadidan topilgan öq sababli hibsga oladi. Biroq uni tezda, aloqalari va paradoksal haqiqat tufayli ozod qilişadi: Yuriy Orlov, köplab yarimqonuniy qurol savdogarlari kabi, mamlakatlar hukumatlari uçun zarur, çunki ular soya qurol savdosini taşkil qilişadi. Yuriy Interpol agenti bilan suhbatda AQŞ prezidentini eng yirik qurol savdogari sifatida misol keltiradi va şunday deydi: «baʼzan unga töpçalarga barmoq izlarini qoldiriş noqulay böladi». Ozod bölgaç, Yuriy biznesini davom ettiradi.
Yakuniy postskriptumda dunyoning beşta yirik qurol eksportçisi — AQŞ, Buyuk Britaniya, Rossiya, Fransiya va Xitoy sanab ötiladi — ularning barçasi BMT Xavfsizlik Kengaşining doimiy aʼzolari.
5Rollarda
Nicolas Cage — Yuriy…
Nicolas Cage — Yuriy Orlov
Jared Leto — Vitaliy Orlov
Bridget Moynahan — Eva Fontein
Ian Holm — Simeon Vays
Eamonn Walker — Andre Batista-sr.
Sammi Rotibi — Andre Batista-jr.
Yevgeniy Lazarev — general Dmitriy Volkov
Jean-Pierre Nşanyan — Anatoliy Orlov
Şak Tukmanyan — Irina Orlova
Ethan Hawke — Jek Valentayn
Lia Kebede — Feyt
Tanit Phoenix — Kendi
David Harman va Neil Tweedle — polkovnik Oliver Southern (Janubiy; Oliver Northʼga işora)
Konstantin Egorov — Aleksey
Vadim Dobrin — Leonid
6Işlab çiqariş
Heç bir amerikalik kompaniya loyihani moliyalaştirişni xohlamadi, şu sababli filmni Yevropa kompaniyalari…
Heç bir amerikalik kompaniya loyihani moliyalaştirişni xohlamadi, şu sababli filmni Yevropa kompaniyalari moliyalaştirdi va işlab çiqardi.
Suratga oliş JAR, Çexiya va Nyu-Yorkda ötkazildi.
Yuriyning amakisi bilan oçiq qurol omborlari oldidagi sahnasi uçun suratga oliş guruhi sovet AK örniga 3000 ta haqiqiy çex CZ SA Vz.58 avtomatini ijaraga oldi, çunki ularni ijaraga oliş maketlardan arzonroq edi.
Filmda Çexiya armiyasiga tegişli bölgan va Liviyaga sotiş uçun möljallangan haqiqiy tanklar iştirok etdi.
Endryu Niccol konsultantlar sifatida haqiqiy qurol sotuvçilari iştirok etganini taʼkidlagan.
Taxmin qilinişiça, boş qahramonning prototipi xalqaro qurol savdogari Viktor But bölgan, u AQŞda 25 yilga hukm qilingan. Filmda tasvirlangan Liberiya prezidenti Andre Batistaning prototipi qisman Liberiyaning 22-prezidenti Charles Taylor bölgan.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Оружейный барон» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.