Intro paragraph (no heading):
«Los Olvidados» («Şafqatga loyiq» degan tarjima variant ham bor; ispança Los Olvidados) — Luis Buñuelning Meksika köçalari bolalari hayotidan olingan qora-oq drama. Neorealistik ruhda suratga olingan, unda surrealizm unsurlari ham bor. Premyerasi 1950-yil 9-noyabrda Meksikada bölib ötgan. Film YuNESKOning «Dunyo xotirasi» reestriga kiritilgan.
1Rollarda
Miguel Inclán, Roberto Cobo, Víctor Manuel Mendoza
2Syujet
Mexiko truşçobalaridagi oğir bolalik. Şafqatsiz ösmirlar mahalla eng himoyasiz aholisini — közi ojiz köçma…
Mexiko truşçobalaridagi oğir bolalik. Şafqatsiz ösmirlar mahalla eng himoyasiz aholisini — közi ojiz köçma musiqaçini va oyoqsiz sigaret sotuvçisini talon-taroj qilişadi. Ularning sanami, laqabi Ayyor (isp. El Jaibo — «Qisqiçbaqa») qamoqdan qoçib, Xulianni xiyonat qilganlikda — uni sotgani uçun — qasos olişni istaydi. Xulian jinoiy tödaga qöl uzgan, qurilişda işlaydi va içkilikka berilgan otasini boqadi. Munosabatlarni aniqlaş çoğida Ayyor hiyla bilan «xoin»ni öldiradi. Jinoyatning yagona guvohi — yoş Pedro — şerik sifatida ayblanişdan qörqib, oğzini yopiq tutişga majbur böladi.
Onasining loqayd, befarq munosabatidan ezilgan Pedro töğri yölga tuşişga harakat qiladi va temirçilik sexida işga kiradi. Bir kuni u yerga Ayyor kelib, bola bilan suhbatlaşayotib qimmatbaho piçoqni öğirlaydi. Pedroni öğrilikda ayblab, voyaga yetmaganlar koloniyasiga jönatişadi. Koloniya direktorining işonçidan ruhlangan Pedro yana Ayyorning çangalida qoladi. U razilni quvib yetadi va janjal qizigan paytda uni Xulianni öldirişda oçiqçasiga ayblaydi. Yonida turgan közi ojiz kişi politsiyani çaqiradi…
3Rollarda
Roberto Kobo —…
Roberto Kobo — Ayyor
Alfonso Mehiya — Pedro
Estela Inda — Pedroning onasi
Fransisko Xambrina — ferma-maktab direktori
Migel Inklan — Don Karmelo, közi ojiz
Xavyer Ameskua — Xulian
Alma Delia Fuentes — Meçe
Xesus Navarro — Xulianning otasi
Efrain Arauz — Çeçakli (isp. Cacarizo)
Xorxe Peres — Kal (isp. Pelon)
Mario Ramires — Közçi (isp. Ojitos)
4Syomka guruhi
Rejissyor: Luis…
Rejissyor: Luis Buñuel
Ssenariy: Luis Alkoriza, Luis Buñuel
Operator: Gabriel Figeroa
Prodyuserlar: Serxio Kogan, Oskar Dansiger
Rassom-postanovçi: Edvard Fitsjerald
Kompozitorlar: Rodolfo Xalfter, Gustavo Pitaluga
Tovuş rejissyori: Xesus Gonsales Gansi
Montaj: Karlos Savaxe
5Işlab çiqariş va prokat
Buñuelning özi aytişiça, filmga Vittorio De Sikaning «Sciuscià» (1946) kartinasi va umuman italyan…

Buñuelning özi aytişiça, filmga Vittorio De Sikaning «Sciuscià» (1946) kartinasi va umuman italyan neorealizmi ilhom bergan. «Los Olvidados» Buñuelning birinçi yirik xalqaro hiti bölib, uning nomini uzoq unutilişdan qaytargan. Ayrim sahnalar maşhur «Oliver Tvist» hikoyasini bevosita keltirgan bölsa-da, prodyuserlarga qaşşoqlik va jinoyatning bu tugamas aylanmasi juda qoronği tuyulgan. Meksikalik tomoşabinlar uçun bu aççiq dorini «şirinlaştiriş» maqsadida filmning boşiga zamonaviy megapolislar kontrastlari haqida mulohazalar qöşilgan, oxiri esa baxtli yakun bilan tugaşi rejalaştirilgan. (Baxtli yakun sahnasi faqat 2002-yilda kinoarxivlardan birida topilgan.)
Rejissyorning xotiralariga köra, «Los Olvidados» Meksika kasaba uyuşmalarining ğazabini uyğotgan, ular «yorqin voqelikni tuhmat qilgani» uçun Buñuelni mamlakatdan çiqarib yuborişni talab qilgan. Prokatda film atigi tört kun turgan. Biroq filmga Kann festivalida bir neça mukofot, jumladan eng yaxşi rejissyorlik uçun mukofot berilgaç va Jak Prever «Los olvidados — sevilmagan bolalar, dunyomiz öldirgan qotil bolalar…» degan sheʼrini eʼlon qilgaç, kartina Meksika kinoteatrlariga qaytdi hamda boşqa mamlakatlarda namoyiş etiş uçun sotib olindi.
6Fikrlar va şarhlar
Vsevolod Pudovkin: «Film Meksikadagi qarovsiz, qaşşoq bolalarning fojiali taqdirini hikoya qiladi. Muallif,…

Vsevolod Pudovkin: «Film Meksikadagi qarovsiz, qaşşoq bolalarning fojiali taqdirini hikoya qiladi. Muallif, şubhasiz, rassom. Va u murojaat qilgan material uning qölida jonlanadi. Ammo, afsuski, Buñuel jinoyat olamini, qarovsiz bolalar botib ketadigan dahşatli dunyoni körsatganda ölçovni yöqotadi».
Jim Xoberman: «Mexiko köçalaridagi bolalar haqidagi bu kam byudjetli hikoya, real voqealarga va Buñuelning yangi vatani haqidagi taassurotlariga asoslangan, ijtimoiy surrealizmning durdonasi va «uçinçi dunyo» truşçobalari haqidagi dahşat filmlarining prototipidir. Zaiflar undan ham zaifroqlarni ovlaydi, itlar odamdek kiyingan, odamlar esa itdek öladi. Sarlavhaning özida ham kinoya bor: bu filmni bir marta körgan odam uni unutolmaydi».
Allmovie: «Buñuel olamida onalar öğillaridan yuz ögiradi va ularning döstlari bilan yotadi, közi ojiz sarsonlar qizlar bilan uyatsiz öyinlar qiladi, boylar bolalarga yaramas takliflar qiladi, nogironlar esa şunday zahar soçadiki, ular urilayotganda ularga hamdard böliş qiyin».
Deyv Ker: «Rejissyorning voyaga yetmagan jinoyatçilarga nisbatan aniq rahmsizligi — aynan şu narsa filmni şunday kuçli ijtimoiy hujjatga va hayajonli drama namunasiga aylantiradi. Bu yerda na hamdardlik, na sentimentallikka örin bor».
Time Out: «Film har birimizning içidagi qotilni oçib beradi. Qahramonlar yomon ish qilişadi, çunki ularning tabiati yomon bölgani uçun emas, balki qaşşoqlik, qörquv, mehr yetişmasligi tufayli. Asosda haqiqiy köçalar va neorealistik kuzatuv yotgani holda, Buñuelning doimiy surrealizmi bizni qahramonlarning içki hayoti çuqurligiga olib kiradi. Ayniqsa, Pedroning barça edipal qörquvlari birlaşgan, sekin va tartibni buzuvçi tuş sahnasi diqqatga sazovor».
7Mukofotlar va nominatsiyalar
1951 — Kann…

1951 — Kann kinofestivali:
nominatsiya — Grand-pri uçun — Luis Buñuel
eng yaxşi rejissyorlik uçun mukofot — Luis Buñuel
1951 — «Ariel» mukofoti:
Oltin «Ariel» mukofoti — Luis Buñuel
Eng yaxşi rejissyorlik — Luis Buñuel
Eng yaxşi ikkinçi rejadagi ayol roli — Estela Inda
Eng yaxşi bolalar roli — Alfonso Mehiya
Eng yaxşi ösmirlar roli — Roberto Kobo
Eng yaxşi operatorlik ishi — Gabriel Figeroa
Eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy — Luis Alkoriza va Luis Buñuel
Eng yaxşi asl syujet — Luis Alkoriza va Luis Buñuel
Eng yaxşi montaj — Karlos Savaxe
Eng yaxşi rassom ishi — Edvard Fitsjerald
Eng yaxşi tovuş — Xose Karles
nominatsiya — eng yaxşi bolalar roli uçun — Alma Delia Fuentes
nominatsiya — filmga eng yaxşi musiqa uçun — Rodolfo Xalfter va Gustavo Pitaluga
1953 — «BAFTA» mukofoti:
nominatsiya — eng yaxşi film uçun — Luis Buñuel
nominatsiya — Birlaşgan Millatlar mukofoti uçun — Luis Buñuel
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Забытые (фильм, 1950)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.