«Sevgi va kaptarlar» — 1984-yilda Vladimir Menşov rejissyorligida, Vladimir Gurkinning şu nomli pyesasi asosidagi ssenariysi böyiça suratga olingan sovet lirik komediyasi. Film «Mosfilm» kinostudiyasining Ikkinçi ijodiy birlaşmasi tomonidan yaratilgan. Surat keng prokatga 1985-yil 7-yanvarda çiqqan.
1Rollarda
Aleksandr Yakovlevich Mikhailov, Nina Doroshina, Lyudmila Gurchenko
2Syujet
Vasiliy Kuzyakin — örta yoşli örmon xöjaligi xodimi, kaptar boqişga ruju qöygan kişi. U qişloq joyda xotini…
Vasiliy Kuzyakin — örta yoşli örmon xöjaligi xodimi, kaptar boqişga ruju qöygan kişi. U qişloq joyda xotini Nadejda va uç farzandi bilan yaşaydi: şaharga ketib, nosoz turmuşdan söng qaytib kelgan katta qizi Lyuda, örmon texnikumi talabasi öğli Lyonka va otasining sevimlisi bölgan kenja qizi Olya.
Nadejda eriga oilaviy pulni yaşirinça yangi juft kaptar sotib olişga sarflagani uçun dakki beradi va bu ruju qöyişni jiddiy narsa deb hisoblamaydi, garçi içkilikbozlikka nisbatan bu maşğulot zararsizroq ekanini tan olsa-da. Qöşnida keksa juftlik — buvi Şura va amaki Mitya yaşaydi; ular örtasida ham baʼzan kulgili janjallar bölib turadi. Buvi Şura amaki Mityani qattiq nazorat ostida tutadi, şu sababli u içiş va bu borada janjaldan qoçiş uçun topqirlik körsatişga majbur böladi. Bir safar u hatto buvi Şura vafot etganini aytadi, Nadejda esa unga özi içişni taklif qiladi; amaki Mitya dastlab rad etadi, «marhuma buni yoqtirmagan» deydi. Xotini tirik holda kelib qolganda esa amaki Mitya tezda öylab topadi: u şunçaki dahşatli tuş körgan ekan, şundan söng ayol adolatidan zörğa qoçib qutuladi.
Vasiliy mehnat jarohati oladi va boşqarmasi bergan yöllanma bilan dengizga soğayiş uçun ketadi. Kurortda u tasodifan ularning boşqarmasida kadrlar bölimida işlaydigan Raisa Zaxarovna bilan uçraşib qoladi — ikkinçi yöllanma unga tegkan edi. Şahar ayoli, befarq va qiliqli bu ayol ekstrasenslar, telekinez, astral tana va gumanoidlar haqidagi ajoyib hikoyalari bilan Vasiliyni maftun etadi. Bir keçqurun ular barga boradi, dengiz qirğoğida sayr qiladi va içib olganliklari sababli bir-birlari bilan aloqaga kirişadi.
Oxir-oqibat Vasiliy kurortdan oilasi oldiga emas, yangi sevgilisi oldiga qaytadi; bu haqda ular birgalikda Nadejda va bolalarga xat orqali xabar berişadi. Xatni öqigaç, Nadejdada isteriya tutadi. Bolalar ham u bilan birga qayğuradi, şu bilan birga otasidan xafa böladi, ayniqsa Lyonka uni körişi bilanoq öldirişga vaʼda beradi. Kuzyakinlarnikiga kutilmaganda Raisa Zaxarovnaning özi keladi; u hammasini tinçlik bilan hal qilmoqçi böladi. U kadrlar bölimida işlaşini aytadi, lekin dastlab batafsil maʼlumot bermaydi. Nadejda unga öz iztiroblarini aytadi, ammo kim ekanini tösatdan fahmlab qolib, ayolga muşt bilan taşlanadi. Ezilgan Raisa heç narsaga erişa olmay ketadi.
Şu bilan birga Raisa va Vasiliyning birgalikdagi hayoti yurişmaydi, çunki ular — «turli ijtimoiy qatlamdan bölgan odamlar». Bundan taşqari, Vasiliy oilasini soğinadi. Oxir-oqibat u Raisadan ketadi va ularning munosabati «mastlik holatida» yuz berganini, yolğiz Raisa şunçaki yolğizlikdan qoçmoqçi bölganini tan oladi. Raisa dastlab uni töxtatişga urinadi, taşlab ketmaslikni iltimos qiladi, lekin Vasiliyning ötkir sözlari uning dilini oğritadi; u Vasiliyga bir neça tokça uradi va özi haydab yuboradi, şundan söng yiğlaydi va öziga açinadi. Nadejda erisiz hayotni tasavvur qila olmaydi: dastlab çuqur qayğuga botadi, keyin ojizligidan qizlariga taşlanadi, lekin öziga kelib, ulardan keçirim söraydi. Vasiliy, hammaning ajablanişiga, qaytib keladi, ammo uy ahli uni qabul qilmaydi va u eski paromda yaşaşga ketadi.
Köp ötmay Nadejda Vasiliyni keçiradi va uni borib köradigan böladi. Asosan Lyonkaning salbiy munosabatidan xavotirlanib, ular yaşirinça uçraşadi, lekin ikki oydan söng Nadejda homilador ekanini biladi va quvongan Vasiliy uyga qaytadi. Kuz boşlanadi. Lyonka allaqaçon tinçlanib qolgan va (buvi Şura kabi) ota-onasi yaraşganini ança oldin payqagan. U yaqinda tibbiy komissiyadan ötganini va ertaga armiyaga ketişini aytadi. Butun oila buvi Şura va amaki Mitya bilan birga Lyonkani kuzatişga tayyorlanadi va kaptarlarga qarab turadi.
3Suratga oluvçilar guruhi
Ssenariy muallifi — Vladimir…

Ssenariy muallifi — Vladimir Gurkin
Rejissyor-postanovşçik — Vladimir Menşov
Operator-postanovşçik — Yuriy Nevskiy
Rassom-postanovşçik — Feliks Yasyukeviç
Ovoz operatori — Raisa Margaçeva
Kompozitor — Valentin Levaşov
Qöşiq matni — Eduard Uspenskiy
Davlat simfonik kinematografiya orkestri. Dirijyor: Emin Xaçaturyan
Rejissyor — V. Kuçinskiy
Operator — A. Pişçalnikov
Kostyum rassomi — Natalya Moneva
Montaj — R. Pesetskaya
Grim rassomi — E. Evseeva
Kombinatsiyalangan suratga oliş:
Operator — V. Rylaç
Rassom — Yu. Çekmaryov
Muharrir — L. Şmuglyakova
Musiqa muharriri — Minna Blank
Maslahatçi — N. Milyukov
Filmning direktori — Aleksandr Litvinov
4Mukofotlar
1985-yilda Torremolinosda bölib ötgan Xalqaro komediya kinofestivalida «Oltin ladya»…
1985-yilda Torremolinosda bölib ötgan Xalqaro komediya kinofestivalida «Oltin ladya» mukofoti.
2009-yilda MTV Rossiya kino mukofotlari, «Eng yaxşi sovet filmi» nominatsiyasi.
5Suratga oliş
Pyesa va filmning asosida Vasiliy va Nadejda Kuzyakinlar oilasining haqiqiy hikoyasi yotadi; ular ssenariy…

Pyesa va filmning asosida Vasiliy va Nadejda Kuzyakinlar oilasining haqiqiy hikoyasi yotadi; ular ssenariy muallifi Vladimir Gurkinning vatani bölgan Çeremxovo şahrida (Irkutsk viloyati) yaşaşgan. 2011-yilda Çeremxovoda film qahramonlariga «Sevgi va kaptarlar» yodgorligi örnatildi (haykaltaroş — Karim Muxamadeyev).
Aleksandr Mixaylov dastlab rolni rad etgan edi. Vasiliy Kuzyakin rolini Nikolay Lavrov, Boris Smorçkov, Viktor Borsov va Sergey Yurskiy ham sinab körişgan, keyinçalik Yurskiy amaki Mitya rolini olgan.
Nadejda rolini Lyubov Polişçuk muvaffaqiyatsiz sinab körgan.
Raisa Zaxarovna rolini dastlab Tatyana Doronina taklif qilingan (rad etgan), keyin Olga Yakovleva. Bu rolga Natalya Kustinskaya ham sinab körilgan, lekin badiiy kengaş uni rad etgan.
«Gullayotgan daraxt» epizodini suratga olişda fokuslar uçun jihoz — gullar çiqadigan tayoqça işlatilgan. Suratga taklif qilingan sehrgar oddiy daraxtga şunday önta tayoqça biriktirgan; garçi bir vaqtning özida faqat yettitasi işlagan bölsa-da, kadr birinçi dublda olingan.
Filmni yozgi paytda Karelyada — Kumsa daryosi böyidagi Medvejegorsk şahrida suratga olişgan. Asosiy sahnalar suratga olingan, Pastki köçadagi 12-raqamli xususiy uy şahar çetida joylaşgan edi; u 2011-yilda yonğindan keyin buzilgan, uning örnida kottedj qurilgan. 2018-yilda uy egasi Yevgeniy xuddi öşa joyda kaptarxonani tiklagan.
Raisa Zaxarovna va Vasiliyning çömiliş epizodi noyabr oyida Botumi va Kobuleti şaharlarida (Ajariya, Gruziya) suratga olingan. Suv harorati 14 daraja bölgan.
Vasiliy uyining eşigidan dengizga yiqilib tuşadigan epizodni suratga olişda Aleksandr Mixaylov deyarli halok bölgan. Aktyor Kobuletidagi pirsdan yiqildi, suv ostida uni suv ostçilar yalanğoçlaşdi va u Gurçenko yoniga faqat içki şimda çiqdi. Suv ostida suratga olişda suvosti şönğiçi galstukni uzoq yeça olmadi; Mixaylov böğilib qolay dedi, galstukni kesişga töğri keldi.
Ssenariy böyiça Nadejda örta yoşli ayol, buvi Şura esa nafaqadagi kampir. Aslida Nadejda rolini ijro etgan aktrisa Nina Doroşina Natalya Tenyakova (buvi Şura rolida) dan 10 yoş katta edi (suratga oliş paytida Doroşina 50 yoşda, Tenyakova va Vasiliy — Nadejdaning eri rolini ijro etgan Aleksandr Mixaylov esa 40 yoşda edi).
Sergey Yurskiy va Natalya Tenyakova, ekranda er-xotin bölib öynagan, hayotda ham er va xotin bölgan.
Eduard Uspenskiy filmga ikkita qöşiq yozgan. Ulardan biri, «Kuydiruvçi janubiy tango», kadr ortidan, har bir kuplet Sergey Menaxin ijrosida ijro etiladi. Ikkinçi qöşiq, «Uyga qaytinglar, erkaklar!» (musiqasi Grigoriy Gladkov), rejissyor filmga kiritmagan.
Vasiliyning uyi derazasidan yaşirinça qarayotgan epizodda televizorda «Moskva köz yoşiga işonmaydi» filmi körsatilmoqda; u ham Vladimir Menşov tomonidan suratga olingan.
Raisa Zaxarovna va Vasiliy trenajyorlarda maşq qiladigan epizod Yessentukidagi Tsanderov mexanoterapiya institutida suratga olingan.
V. Menşov keyinçalik esga oldi: «Vahimaga tuşgan amaldorlar filmni taqiqlay boşlaşdi, çunki unda içkilik bilan boğliq sahnalar köp edi. Öşa yillarda aynan içkilikbozlikka qarşi kuraş olib borilardi. Meni filmdan çetlatişdi… Kartinani boşqa rejissyor qaytadan montaj qildi. Hozir bu ahmoqlik haqida gapiriş menga osон. Lekin öşa paytda bu bolani yöqotiş bilan barobar edi».
Kalendar epizodida 1983-yil uçun ayollar uçun yirtiladigan kalendardan foydalanilgan. Unda amaki Mitya 14-iyul («Bastiliya qamalining kuni behuda ötdi») va 17-iyul («80 yil tuğilgan kunidan… Voy! Uning yoshi allaqaçon 80mi?») sahifalarini oçadi — bu kun sovet aktrisasi Lilita Berzinya tuğilgan kuni.
6Premyeralar
1985-yil 7-yanvar —…
1985-yil 7-yanvar — SSSR.
1986-yil 6-iyun — Finlyandiya.
1986-yil 2-oktabr — Vengriya.
7Radio va teatr sahnalaştirişlari
Birinçi teatr sahnalaştirilgan yil: 1982, radio —…
Birinçi teatr sahnalaştirilgan yil: 1982, radio — 1986
Muallif: Vladimir Gurkin
Ijroçi: «Sovremennik» teatri artistlari
Vladimir Gurkin pyesasi asosidagi «Sovremennik» teatrining radiospektakli.
Rejissyor — Valeriy Fokin
Rollarda:
N. Doroşina
G. Petrova
V. Nişçenko
M. Sitko
Muallifdan — V. Gurkin.
8Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Любовь и голуби» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.