Loveless

Rejissyor: Andrey Zvyagintsev

Ssenariy mualliflari: Oleg Negin, Andrey Zvyagintsev

Operator: Mixail Kriçman

Badiiy rahbar: Andrey Ponkratov

Kostyum rassomi: Anna Bartuli

Grim rassomi: Galina Ponomaryova

Tovuş muhandisi: Andrey Dergaçev

Montaj: Anna Mass

Bastakorlar: Evgeniy Galperin, Sasha Galperin

Prodyuserlar: Aleksandr Rodnyanskiy, Sergey Melkumov

Hamprodyuser: Gleb Fetisov

Ijroçi prodyuserlar: Vinsent Maraval, Paskal Koşet, Gregoire Sorlat

Ijroçi prodyuser: Yekaterina Marakulina

2011-yil bahorida «Elena» filmi tugagaç, Andrey Zvyagintsev keyin qanday film yaratiş haqida öylay boşladi. Ingmar Bergmanning «Scenes from a Marriage» asarini qayta işlaş ğoyasi paydo böldi, yaʼni rejissyorning sözlariga köra, «uşbu filmdagi voqeani bizning kunlarimizga va rus zaminiga köçiriş, köp yillik birgalikdagi hayotdan keyin oilaning inqirozli holatga qanday tuşişi mumkinligini köriş». Ammo ssenariy huquqlarini sotib oliş juda qiyin bölib çiqdi, şu sababli «Leviafan» allaqaçon suratga olinib bölgan bölsa-da, Bergman ssenariysining tört huquq egasidan biridan ijobiy javob oliş hamon imkon bölmadi. 2015-yil iyunida Oleg Negin «LizaAlert» qidiruv-qutqaruv guruhi tarixi haqidagi maqolaga duç keldi. Şunday qilib, oila inqirozi haqida oldin öylangan hikoyaga yangi qahramon — asosiy qahramonlarning öğli qöşildi; uning qidiruvi buzilayotgan oilaviy munosabatlar fonida ziddiyatni keskinlaştirdi. Andrey Zvyagintsevning bu haqda aytişiça: «Oiladagi falokat, turmuş örtoqlik aloqalarining buzilişi, ajraliş haqidagi dastlabki ğoya birdan özining yaxlitligi, aniqligi va kuçiga ega böldi».

Yangi film loyihasini Aleksandr Rodnyanskiy Oleg Negin tomonidan uç sahifada bayon etilgan qisqa, nomsiz treatment asosida işga tuşirdi, unda kelajakdagi syujet umumiy tarzda mavjud edi. Keyin rejissyor voqealar rivojiga öz qaraşini qöşdi va 2015-yil noyabriga kelib Negin «Nelyubov» deb nomlangan adabiy ssenariyni tugatdi. Şu paytga kelib suratga oliş uçun obyektlarning bir qismi topilgan, filmning asosiy interyerlarining dastlabki eskizlari ham tayyor bölgan: Slepsovlar kvartirasi, Maşaning kvartirasi va Antonning xonadoni.

Film nomini ssenariy muallifi Oleg Negin öylab topgan. Dastlab Zvyagintsevga u unçalik yoqmagan, ammo öşa paytda boşqa biror nom taklif qila olmagan. Rejissyor film özi işlaş jarayonida «nomni» aytib berişiga umid qilib, oldin ham şunday bölgani kabi, suratga olişni işçi nom — «Nelyubov» bilan boşlagan. Vaqt ötişi bilan film yaratuvçilari bu nomga örganib qolişdi va u ssenariyçilarning ğoyasini ajoyib oçib berişiga işonç hosil qilişdi. Rejissyorning özi bu haqda şunday deydi:

«Men bu nomga örganib qoldim va hatto uni yoqtirib qoldim, çunki u bizning filmimiz körib çiqayotgan asosiy muammoning manzilini beqiyos aniqlik bilan, jarrohlikdek aniqlik bilan körsatadi: nelyubov. Bu oddiy sevmaslik emas. Bu uning antipodi. Va bu masalaning qarama-qarşi tomoni emas, oddiy nafrat yoki sovuq befarqlik ham emas, balki undan ham kattaroq narsa — nelyubov. Va heç qanday izohsiz».

Andrey Zvyagintsevning sözlariga köra, filmni «Jang maydoni» deb nomlaş varianti ham bölgan.

Xorijiy distribyutorlar nomni tarjima qilişda qiyinçiliklarga duç kelişgan — köplab tillarda, jumladan ingliz tilida ham, syujetning mohiyatini töliq aks ettiradigan söz yöq.

Aktyorlarni tanlaş 2015-yil dekabrida boşlandi. Aleksey Rozin «Elena» (2011) va «Leviafan» (2014) filmlarida rol öynagan, ammo Maryana Spivak uçun bu Zvyagintsev va Rodnyanskiy loyihalaridagi birinçi rol edi. U kinoproboga kelgan birinçi aktrisa böldi. Jenya va Borisning boş rollari ijroçilari olti oy davomida tört bosqiçli probadan ötişdi.

Aleksey Slepsov rolini izlaşda Moskva va Sankt-Peterburgdan 250 dan ortiq bolani körib çiqişdi. Har biri bilan suhbat va sahnalardan birini probadan ötkazişni loyihaning kasting-direktori Elina Ternyaeva olib bordi. Natijada «finalçi» deb ataladigan yetti kişi tanlab olindi va ular rejissyor bilan proba topşirişlari kerak edi. Ular orasida Aleksey rolini oxir-oqibat ijro etgan Matvey Novikov va Aleksey sinfdoşi va dösti Kuznetsov rolini ijro etgan Artyom Jigulin ham bor edi.

Rejissyor qidiruvçilar rollarini professional aktyorlar ijro etişini, massovka emas, istagan. Şu maqsadda 200 dan ortiq aktyor iştirok etgan alohida kasting ötkazildi, ulardan 30 kişi tanlandi. Bu guruh işini rejissyor Mariya Loyter boşqardi. U mustaqil kasting ötkazdi, uning natijalarini film rejissyoriga namoyiş etdi va natijada suratga oliş jarayonida qidiruvçilar guruhining katta rahbari böldi. Koordinator Aleksey Fateev va Lena rolini ijro etgan Varvara Şmykova kabi QQ (qidiruv-qutqaruv) guruhi köngillilari rolini ijro etgan barça aktyorlar suratga oliş boşlanişidan bir neça hafta oldin, nomaʼlum holda, «LizaAlert» QQ guruhining haqiqiy qidiruv-qutqaruv operatsiyalarida iştirok etişgan.

2015-yil 12-noyabrda Andrey Zvyagintsev yangi film ustida ish boşlanganini eʼlon qildi. «Bu ajraşayotgan er-xotin haqidagi hikoya. Juda qayğuli, yurak ezuvçi hikoya», — dedi u va tomoşabinlarga «köz yoşlarini tökişlariga töğri kelişini» qöşimça qildi. Rejissyor filmning nomi allaqaçon öylab topilganini, ammo hozirça u sir saqlanişini aytdi.

2016-yil mayida filmning nomi — «Nelyubov» — hamda syujetning ayrim tafsilotlari eʼlon qilindi.

Suratga oliş 2016-yil 5-sentyabrda boşlanib, noyabr oxiri — dekabr boşida tugaşi kerak edi. Biroq 2016-yil 27-oktabrda Moskvada yoğgan ğayritabiiy erta qor badiiy obrazga ham, kartinaning işlab çiqarilişiga ham sezilarli özgartirişlar kiritdi. Asl ğoyaga köra faqat epilogda paydo bölişi kerak bölgan qor taşlandiq binolar majmuasida Alekseyni qidiriş epizodlariga, tunda eʼlonlarni yopiştiriş va boşqa baʼzi sahnalarga kirib keldi.

Maktabdan çiqayotgan öquvçilar bilan oçiluvçi epizod 2016-yil 5-noyabrda suratga olindi. Syujetga köra kadrda kuzgi kun — 2012-yil 9-oktabr. Ammo yoğgan qor tufayli maktab hovlisi haqiqatan qişki körinişga ega edi. Uç soat davomida badiiy bölim xodimlari asfalt, maysazor, daraxt şoxlari va maktab soyabonidan qorni tozalaşdi. Suratga oliş boşlanganda kunduzgi yoruğlik tez tugab borar edi, şu sababli atigi 4 dubl olişga ulgurildi. Epizod 2017-yil 9-aprelda bahorda qayta suratga olindi. Aynan u yakuniy montaj versiyasiga kirdi. Biroq Kann kinofestivali saralaş komissiyasiga taqdim etilgan film versiyasiga kuzda suratga olingan dubl kirdi.

2016-yil noyabr oxirida suratga oliş jarayonini töxtatiş qarori qabul qilindi. Qayta suratga oliş 2017-yil 25-martdan 9-aprelgaça bölgan davrda amalga oşirildi. Umuman olganda, bahorgi blok 12 suratga oliş kunini, 15 daqiqa foydali xronometrajni va 50 dan ortiq planni taşkil etdi.

Natijada film 58 suratga oliş kunida tayyor böldi. Jami 275 ta suratga oliş plani olindi.

Rejissyor Andrey Zvyagintsev ijobiy qahramon sifatida «Vera» köngillilar qidiruv guruhini körsatadi, uning prototipi «LizaAlert» guruhi bölgan. Qidiruv işlari filmda imkon qadar real körinişi uçun guruh vakillari suratga oliş guruhiga maslahat berişgan. Bundan taşqari, filmda rekvizit sifatida guruhning jihozlari: avtomobillar, GPS-navigatorlar, kompaslar işlatilgan.

«Nelyubov» Andrey Zvyagintsevning raqamli kameralarda (ARRI Alexa XT va Alexa Mini) suratga olingan birinçi töliq metrajli filmi. Suratga olişda Cooke Anamorphic/i anamorfik optikasidan foydalanilgan.

Kinokartina voqealari sodir böladigan joy sifatida Moskvaning şimoli-ğarbidagi Yujnoye Tuşino tumani tanlangan. Bu yerda quyidagilar suratga olingan: maktab (taşqi va içki köriniş), Slepsovlar uyi, uy oldidagi avtoturargoh, unga tutaşgan köçalar, oziq-ovqat dökoni, avtobus bekati, şuningdek, tabiat yodgorligi — Sxodnenskiy kölmagi, yaʼni bola dars tugagaç daryo qirğoqlari böylab sayr qiladigan öşa jar. Bu daryo Sxodnya deb ataladi.

Uçta turar joy — Slepsovlar, Maşa va Antonning kvartiralari rassom-postanovşçik Andrey Ponkratov loyihasi böyiça pavilonda qurilgan. «Slepsovlar kvartirasi» dekoratsiyasida turar joy xonalaridan taşqari zina maydonçasi va lift kabinasi ham qurilgan. Kvartira dekoratsiyalarining barçasi pavilon polidan 2,5 — 3 metr balandlikda joylaşgan bölib, bu kamera derazalarga yetarliça yaqin bölganda polni «körmaslikka» imkon bergan. Derazalar ortida daraxt tanalari va şoxlari örnatilgan. Suratga oliş vaqtida şoxlar badiiy bölim xodimlari tomonidan maxsus tros tizimi yordamida harakatga keltirilgan. Şu tufayli daraxtlar «şamolda silkinmoqda», bu esa dekoratsiyaga realizm bağişlaydi.

Pavilonda qurilgan dekoratsiya lift hamdir, unda Boris boşqa ofis xodimlari bilan yer osti avtoturargohidan kötariladi. Liftning eşiklari yopilişi qora matodan yasalgan maxsus «bayroqçalar» bilan taqlid qilingan, ular yoritiş asboblarining nurini tösib qöygan. Harakat effekti lift devorlari ortidagi yoritiş asboblarini aylantiriş orqali yaratilgan.

Morgdagi epizod «Kristall» zavodi hududida qurilgan dekoratsiyada suratga olingan.

Montaj 2016-yil dekabrida boşlandi va 2017-yil aprelida tugadi. Bu Andrey Zvyagintsev va montajçi Anna Mass suratga oliş davri tugaşidan oldin, suratga oliş töxtatilgan paytda va xronologik tartibda bölmagan holda montaj qilişga majbur bölgan birinçi kartina edi. Montaj jarayonida filmda materiallar bilan töldirib bölmaydigan böşliqlar yoki böş joylar hosil böldi. Şu sababli hikoya ritmi uzilib qoldi, bu ijodiy jarayon uçun ança noqulay edi. Bu haqda rejissyorning özi bahorda, filmni qayta suratga oliş vaqtida gapirgan edi.

2016-yil mayida Kannda Marché du Film kinobozorida «Pyramide Distribution» kompaniyasi filmni Fransiyada tarqatiş huquqini, «Wild Bunch» esa Fransiya va MDH hududidan taşqari barça hududlar uçun huquqlarni sotib oldi.

2017-yil martida maʼlum böldiki, filmga huquqlarni barça Yevropa davlatlari sotib olgan va Osiyo hamda Lotin Amerikasi kompaniyalari bilan bir neça bitim kutilmoqda.

2017-yil 10-aprelda Parijda filmning işçi versiyasi (ovozni sinxronlaş va kompyuter grafikasi ustidagi işlar tugallanişidan oldin) Kann kinofestivali saralaş komissiyasi aʼzolariga namoyiş etildi.

2017-yil 13-aprelda «Nelyubov» 70-Kann kinofestivalining asosiy tanlov dasturiga kirgani eʼlon qilindi. Film yaratuvçilari Kann kinofestivalida nomzod bölişga umid qilganliklarini, ammo jiddiy hisob-kitob qilmaganliklarini bildirişdi.

2017-yil 31-mayda Moskvaning «Oktyabr» kinoteatrida premyera namoyişi bölib ötdi, 2017-yil 1-iyunda esa tasma Rossiya kinoprokatiga çiqdi.

Fransiya — 2017-yil 18-may (70-Kann kinofestivali)

Rossiya — 2017-yil 31-may («Oktyabr» kinoteatri)

Germaniya — 2017-yil 23-iyun (35-Myunxen xalqaro kinofestivali)

Rossiya — 2017-yil 1-iyun

Armaniston — 2017-yil 1-iyun

Belarus — 2017-yil 1-iyun

Qozoğiston — 2017-yil 1-iyun

Fransiya — 2017-yil 20-sentyabr

Buyuk Britaniya — 2018-yil 9-fevral

Ukraina — 2018-yil 19-aprel

Kinotanqidçi Anton Dolin filmning syujeti 2012—2014-yillar Rossiyasining aniq ijtimoiy-siyosiy kontekstida rivojlanişini taʼkidlaydi. Filmning fonogrammasida muxolifat koordinatsion kengaşi saylovlari (2011—2012-yillar Moskva norozilik namoyişlari) va Ukrainaning şarqidagi uruş haqida eslatmalar bor, ammo qahramonlar bu voqealarga heç qanday izoh bermaydi, bular faqat ularning hayoti fonidir.

Kinotanqidçi Andrey Plahov öz retsenziyasida şunday deydi: «„Nelyubov“da ijobiy qahramonlar ham bor (aynan batafsil körsatilgan köngilli qutqaruvçilar), sheʼriyat, saspens va insoniy yöqotiş qayğusi ham bor» va xulosa qiladi, bu, jumladan, «maʼnaviy jihatdan tanazzulga uçragan jamiyatni egallagan diniy riyokorlik haqida» film, u «axloqni yumşatmaydi va yaralarni davolamaydi».

Kinoşunos va madaniyatşunos Kirill Razlogov 12 yoşli öğilning filmda yöqolişi — oila parçalanişining yoqtirilmagan guvohi — uni antik tragediyaga yaqinlaştiradi, deb hisoblaydi.

2017-yil 30-mayda maʼlum böldiki, Rossiya Boş vaziri Dmitriy Medvedev rejissyor Andrey Zvyagintsev va prodyuser Aleksandr Rodnyanskiyni «Nelyubov» filmi uçun 70-Kann xalqaro kinofestivalining jyuri mukofoti bilan tabriklagan va bu ularning isteʼdodiga munosib baho ekanini taʼkidlagan. «Yubiley, 70-Kann festivalining jyuri mukofoti bilan sizni tabriklaşdan samimiy xursandman… Siz hayot, oilaning murakkab munosabatlari, ota-bolalar, har bir insonni taşvişga soladigan his-tuyğular va keçinmalar haqida aççiq va samimiy hikoya qiluvçi filmni yaratdingiz. Kann mukofoti esa sizning isteʼdodingiz va öziga xos qaraşingizga munosib baho», — deyiladi tabrik telegrammasida.

Britaniyaning «Sight & Sound» kinojurnali «Nelyubov»ni 2017-yilning eng yaxşi önta filmidan biri deb tan oldi.

Kinotanqidçi Piter Bredşou Britaniyaning The Guardian gazetasida filmga eng yuqori baho berdi. Uning fikriça, Andrey Zvyagintsevning yangi filmi — «bu maʼnaviy falokatning qattiq, sirli va qörqinçli hikoyasi: protsessual detektiv trilleri skeletiga örnatilgan drama». «Film gipnotik kuçga va oxirigaça saqlanib qoladigan dahşatli noaniqlikka ega. Bu zamonaviy Rossiya tarixi, uning aholisi şafqatsiz kuçlar hukmronligi ostida yaşaydi, inson uçun yaroqsiz sayyoraga öxşaş, sevgisiz dunyo, bu yerda oddiy omon qoliş çeksiz pul iştiyoqiga, ijtimoiy mavqeni yaxşilaşga, yaxşi kvartira, jinsiy aloqa va haşamat keltiradigan ikkinçi nikohga intilişga aylanib ketgan, öz-özini va öz maqomini doimiy kuzatiş bilan band ijtimoiy media dunyosi. Ammo bularning barçasi nasroniylikning konservativ ijtimoiy meʼyorlari, konformizm va millatçilik bilan niqoblanadi yoki nazorat qilinadi», — deb xulosa qiladi kinotanqidçi.

Kinotanqidçi Jessika Kieng The Playlist uçun yozgan retsenziyasida şunday yozdi: «Albatta, böş manzaralarning aytilmagan gaplarida „Stalker“ga xos, deyarli fantastik narsa bor, ammo „Nelyubov“ yaqin kelajak haqida emas, balki yaqin ötmiş haqida gapiradi. Maşinadagi radio mayya tomonidan başorat qilingan qiyomat haqida ğöldiraydi, televizorda esa Ukrainadagi vaziyat muhokama qilinadi (bu yerda deyarli heç narsa özgarmagan). Şunday ehtiyotkorlik bilan yaratilgan film uçun bu yangiliklar şovqini unçalik aniq eşitilmaydi, ammo bunda ham maʼno bor. Köplab qörqinçli filmlar kabi „Nelyubov“ ham ğazab bilan oziqlangan, bu noaniq lahzalar Zvyagintsevga rasmiy aniqlik niqobi pastga sirpanib, solih ğazabning irodasini oçib berişi uçun zarur».

Amerikaning yetakçi haftalik naşri Variety ning kinotanqidçisi Owen Gleiberman filmga ijobiy baho berdi. U hisoblaydi, — «ikkinçi darajali tafsilotlar yordamida Zvyagintsev butun jamiyatni qamrab olgan romantik nevrozni tasvirlaydi. <…> Korrupsiyaga botgan jamiyat sevgisiz nikoh uçun Petri likopçasiga aylanadi, unda sevilmagan bola paydo böladi. Dramaturgiya aniq, ammo kuzatuvlarida sekin, realistik, ayni paytda metaforik… Bu bir vaqtning özida mulohazali film va munosabatlar haqidagi drama. Deyarli har kim özi taşxis qöygan kasallikni biladi. Va epidemiya faqat Rossiya bilan çegaralanmaydi».

IndieWire kinotanqidçisi Enn Tompson «Eng yaxşi çet el tilidagi film» nominatsiyasida «Oskar» mukofoti nomzodlari haqidagi şarhida filmga quyidagiça munosabat bildirdi: «„Nelyubov“ — ssenariy muallifi va rejissyor Andrey Zvyagintsev karyerizm, xudbinlik, oçközlik va hatto öz farzandlariga töliq eʼtiborsizlikka botgan deb tasvirlagan rus jamiyatini qoralovçi, hissiyotli, keskin oilaviy drama».

The Wrap naşridan Stiv Pond «Leviafan» va «Nelyubov» örtasida yorqin parallel ötkazdi: «„Leviafan“ kabi „Nelyubov“ ham hissiy, axloqiy va jismoniy jihatdan böşab qolgan mamlakatning şafqatsiz portretidir. Oldingi film oçiqçasiga siyosiy bölib, uyini yöqotgan avtomexanik haqida, şahar korrupsiyaga botgan meri haqida, şuningdek, bitta firibgar tizimni şakllantiradigan siyosiy, huquqiy va diniy institutlar haqida hikoya qilgan edi. „Nelyubov“ esa, aksinça, kamerali körinadi — garçi finalda bu kiçik hikoya qörqinçli kölamga ega bölsa-da».

Evening Standard kinotanqidçisi Devid Sekston retsenziyasida quyidagi xulosaga keldi: «Bu Rossiyada moddiy farovonlikning barça belgilari bor — yangi maşinalar, smartfonlar, xunuk postsovet infratuzilmasi fonida çeksiz selfilar, ammo yurak yöq, ruh yöq. Zvyagintsev uni tadbirkorlarça, qandaydir muzdek xotirjamlik bilan tasvirlaydi. Bu örmonlarda daraxtlar yiqiladi va qurib qoladi».

Baʼzi tanqidçilar «Nelyubov»ni uning ilhomi bölgan «Scenes from a Marriage» mini-serialiga qiyoslaşgan. Los Angeles Times gazetasidan Justin Chang filmni «zamonaviy rus xastaligining sönayotgan suratga olinişi» deb atadi. The New York Times dan Jeannette Catsoulis atmosfera va keskin suratga oliş haqida fikr bildirdi. The A.V. Club dan Mayk DʼAnjelo 2016-yilgi AQŞ prezident saylovlaridan keyin Rossiya hukumatining tizimiga bostirib kirilgani haqidagi xabarlar bilan birga, «Nelyubov» Rossiyadagi oddiy fuqarolarning ham öz hukumatidan norozi ekanini körsatgan, deb yozdi. The New Yorker uçun ijobiy şarh yozgan Entoni Leyn filmning syujet çiziğining ğamginligini qayd etdi, ammo uni «ğamgindan köra ança qiziqarli» deb atadi. Tanqidçi Devid Erlix Evgeniy va Sasha Galperinlarning musiqasini 2017-yilning töqqizinçi eng yaxşi kino saundtreki deb atadi, ayniqsa «11 Cycles of E» kompozitsiyasini «ajoyib» deb maqtadi.

2017-yilda «Grot» rep guruhi Liza Fomkinani qidirişga bağişlangan «Liza» qöşiği klipida filmdan kadrlardan foydalangan.