March of the Penguins

Hikoya pingvinlarning özi nuqtayi nazaridan olib boriladi, ularga ovozni Charles Berling, Romane Bohringer va Jules Sitruk berişgan.

Hammasi martning örtasi — aprelning örtasida boşlanadi. Pingvinlar töplanib, uya quriş joylari tomon yölga çiqiş uçun qirğoqqa çiqadi. Dengizdan, yaʼni ularni oziq-ovqat bilan taʼminlaydigan joydan, uya quriş koloniyalariga qadar uzoq kunlar davom etadigan sayohat boşlanadi. Koloniyalar qoyalar va muz notekisliklari orasida joylaşgan — bu eng qulay mikroiqlimli, şamoldan himoyalangan joylar.

Guruhlar joyga yetib kelgaç, koloniyani şakllantiriş jarayoni boşlanadi: barça pingvinlar juftlikka bölinadi. Erkaklar urğoçilardan kamroq, şu sababli urğoçilar erkaklarning eʼtiborini qozoniş uçun köpinça qiçqiriq va janjal bilan kuraşadi.

Juft topgaç, quşlar kunlab yonma-yon turib, bir-birining suhbatidan zavqlanadi, tunda esa sovuqdan qotmaslik uçun ziç guruhga yiğiladi.

May — iyun boşlarida urğoçi bitta tuxum qöyadi. Bu vaqtda harorat −50 °C dan pastga tuşadi, şamol esa soatiga 200 km gaça tezlikda esadi. Urğoçi tumşuği yordamida tuxumni oyoqlariga dumalatadi va uni qorin tagidagi teri burmasi bilan yopib, isitadi. Bir neça soatdan söng tuxumni qornining tagiga dumalatib, ğamxörlikni erkak öz zimmasiga oladi. Köp yoş quşlar hali tajribasiz va şoşqaloq bölgani uçun ularning tuxumlari köpinça muzlab qoladi. Ikki-uç oy davomida erkaklar tanasi bilan tuğilmagan jöjalarni isitadi va ob-havo yomonlaşganda «toşbaqa» deb ataladigan ziç guruhga yiğiladi. Bu vaqtda urğoçilar dengizga yetib boradi va yangi baliq bilan töyinadi.

Ovqatlangandan söng urğoçilar guruhlarga yiğilib, uya quriş joyiga qaytadi. Qaytib kelganda otalarining patlari ostidan kiçik, oç jöjalar boşini çiqarib turgan böladi. Urğoçilar uzoq vaqt energiya töplagan va endi yangi tuğilganlarga ğamxörlikni öz zimmasiga olişga tayyor. Ular jöjalarni töyintiradi va isitadi. Uç oy oçlikdan söng va tana vaznining 40 % ini yöqotgan erkaklar allaqaçon çiqqan jöjalarni ularga topşirib, özlari ovqat izlaş uçun ketadi.

Ozib ketgan erkaklar ovqatlaniş uçun dengizga yöl oladi. Köplari juda holsizlanganligi sababli bu yölga bardoş bera olmaydi. Urğoçilar uç hafta atrofida jöjalarni yarim hazm bölgan ovqat — kril va baliqdan tayyorlangan bötqa bilan, dengiz sayohati davomida zaxiraga olingan oziq va öziga xos «sut» bilan boqadi. Beş haftalik yoşga yetganda imperator pingvinlarining jöjalari endi ğamxörlik xaltasiga siğmasdan, «bolalar boğçasi» deb ataladigan joylarga ketadi, u yerda bir-biriga mahkam yopişib vaqt ötkazadi. Şu vaqtga kelib erkaklar ham qaytib keladi va urğoçilar bilan birgalikda jöjalarni yirtqiçlar — böronquşlar va qutbiy çağalay (pomarin)lardan himoya qiladi. Ota-onalar faqat öz jöjasini boqadi va uni yuzlab boşqalar orasidan ovozi bilan topadi.

Jöjalarni boqiş davri yanvarda tugaydi, barça quşlar yil böyi yozgi oylarni eng yaxşi ötkaziş uçun dengizga qaytadi.

Asl fransuz filmining uslubi boşqa tillardagi versiyalardan sezilarli darajada farq qiladi.

Asl versiyada hikoya birinçi şaxs nomidan, yaʼni pingvinlar nomidan olib boriladi, ular göyo öz hikoyalarini aytib berayotgandek. Romane Bohringer va Charles Berling navbati bilan urğoçi va erkak quşlar rollarini ovozlantiradi, jöjalar tuğilganda esa ular uçun aktyor Jules Sitruk (Jules Sitruk) gapiradi. Bu uslub filmning baʼzi boşqa versiyalarida, masalan, rus versiyasida davom ettirildi.

Vengriya versiyasida pingvinlarga ovozni Ákos Kőszegi, Anna Kubik va Gábor Morvai aktyorlari berişgan, nemis tilidagi versiyani (bu versiya 2007-yil aprelida ProSieben kanalida çiqdi) esa Andrea Loewig, Thorsten Miçaelis va Adrian Kilian ovozlantirgan. Bu hikoya uslubi Daniya DVD versiyasida ham qöllanilgan.

Asl versiyadan farqli ölaroq, ingliz tilidagi versiyani faqat bitta aktyor — Morgan Freeman ovozlantirgan va hikoya uçinçi şaxs nomidan olib borilgan. Avstriya ORF 1 kanali 2007-yil aprelida efirga uzatiş uçun nemis tilidagi «Special Edition» DVDʼsidagi versiyadan foydalangan, unda hikoyani nemis aktyori Sky Du Mont olib borgan. Gollandiya versiyasini belgiyalik komik Urbanus ovozlantirgan, hind versiyasi esa hind va ingliz tillarida aktyor Amitabh Bachchan tomonidan aytib berilgan hamda «Penguins: A Love Story» nomi bilan tanilgan. Polşa versiyasini polyak aktyori Marek Kondrat, şved versiyasini esa şved Jösta Ekman ovozlantirgan. Tagalog versiyasini aktrisa Sharon Cuneta aytib bergan va ingliz subtitrlari bilan «Penguin, Penguin, Paano Ka Ginawa?» («Pingvin, pingvin, qanday qilib yasalgansan?») nomi ostida çiqarilgan. Tagalog nomi Filippinning «Bata, Bata, Paano Ka Ginawa?» («Bola, bola, qanday qilib yasalgansan?») nomli hikoyasi va filmi bilan öxşaş.

Turli versiyalar örtasidagi yana bir farq musiqada. Asl fransuz variantida elektron musiqa bastakori Emilie Simonning eksperimental треки işlatilgan, ingliz versiyasida esa Alex Wurmanning çolğu musiqasi mavjud.

Film birinçi marta 2005-yil 21-yanvarda AQŞdagi «Sandance» kinofestivalida namoyiş etilgan. Filmning relizi keyingi haftada, 26-yanvarda Fransiyada bölib ötgan, u yerda AlloCinéʼdan 4 yulduz reytingini olgan va birinçi haftadagi kassa tuşumi böyiça faqat «Aviator» filmiga yöl qöygan.

Asl fransuz versiyasi Kvebekda çiqarilgan.

Keyinçalik ingliz tilidagi versiya 2005-yil 24-iyunda Şimoliy Amerikada çiqarildi, tanqidçilarning ijobiy şarhlariga sazovor böldi, ular filmni maʼlumotli va jozibali deb topdi. Film Rotten Tomatoes saytida 94 % reytingga ega böldi. Kinoşuvçilar bu bahoga, ehtimol, qöşilgandek, natijada film «Fahrenheit 9/11»dan keyin eng muvaffaqiyatli hujjatli film böldi, AQŞ va Kanadada taxminan $77 million, butun dunyo böyiça esa $127 milliondan ortiq yiğdi. Bu Warner Independent studiyasining MPAA tomonidan G reytingini olgan yagona filmi.

Film 2005-yil 26-iyulda Fransiyada DVDʼda çiqarildi. DVD haqida tanqidçilar qöşimça fikr bildirişdi, ayniqsa filmni ilmiy-ommabop, şuningdek oila bilan tomoşa qiliş uçun mos deb hisoblaş kerakligi haqida.

2006-yil noyabrda film asosida DSI Games studiyasi tomonidan Nintendo DS va Game Boy Advance platformalari uçun video öyin yaratildi.

2007-yilda Bob Saget tomonidan suratga olingan va «Farce of the Penguins» (ingl.) nomi bilan çiqarilgan parodiya film namoyiş etildi. Film ovozi ustiga qöyilgan ovoz orqali Samuel L. Jackson tomonidan ovozlantirildi. Parodiyaga pingvinlar haqidagi hujjatli xarakterdagi kadrlar kiritilgan bölsa-da, asl filmdan haqiqiy sahnalar yöq.

Film 2009-yil 18-iyunda Rossiyada CP Digital distribyutor kompaniyasi tomonidan çiqarildi.

Film pingvinlarni inson bilan antropomorfik öxşaş va hatto insoniy jamiyatga saboq bera oladigan deb körgan siyosiy va ijtimoiy şarhlarni keltirib çiqardi. Michael Medved (Michael Medved) filmni anʼanaviy oilalarning qadriyatlari va ularning barqarorligini körsatgani uçun maqtadi.

Miçaelning şarhlari boşqa tanqidçilarning javobiga sabab böldi, masalan, Andrew Sullivan (Andrew Sullivan) bir yildan ortiq vaqt davomida pingvinlar monogam emasligini taʼkidladi. New Scientist jurnalidan Matt Walker (Matt Walker) jöjalarni «asrab oliş»da odamlarni öğirlaş faktini kördi, şuningdek pingvinlarda zaif jöjalarga nisbatan şafqatsiz munosabat va kam uçraydigan oq rangli (albinos) pingvinlarni çetlatiş kuzatilişini qayd etdi.

«Masalan, pingvinlar bir-biridan jöja olib ketişi — sof haqiqat, lekin ular buni har doim axloqşunoslarga yoqadigan usulda qilmaydi». Sullivan va Walker pingvin va inson xulq-atvorini taqqoslaşga uriniş xato, deb hisoblaydi.

Luc Jacquet özi pingvinlar va odamlar örtasidagi bunday taqqoslaşlarni qoraladi.

San Diego Union Tribune gazetasining filmga oid şarhlar haqidagi savoliga javob berar ekan, Jacquet «oilaviy qadriyatlar metaforasi — şerikka sadoqat, avlodga sadoqat, monogamiya, özini inkor etiş» kabi fikrlarga, u şunday javob berdi: «Men bu pozitsiyani qoralayman va bu fikrni majburlaş intellektual jihatdan noinsof deb hisoblayman. Qiziği şundaki, agar siz bir mavsumdan ikkinçisiga monogamiyani dalil sifatida olsangiz, ajraşişlar foizi, agar bilmoqçi bölsangiz, 80 dan 90 foizgaça taşkil etadi …

monogamiya bir köpayiş davri davomida davom etadi. Pingvinlarga pingvin, odamlarga esa odam bölişga ruxsat berişingiz kerak».

Baʼzi bahslar ommaviy axborot vositalarida ham davom etmoqda. National Review tahririyati muharriri Rich Lowry jurnal blogida BBC bir neça kun davomida «Pingvinlar yurişi» haqida meni bezovta qilganini xabar qildi… Menimça, ular mening efirda nima deganimni körmoqçi edilar: pingvinlar Xudoning vositalari va Amerikani dözax olovidan qutqara olişadi yoki şunga öxşaş. Imkon qadar muloyimlik bilan unga aytdim: «Xonim, ular şunçaki quşlar».

Imperator pingvinining xulq-atvorini «aql bilan loyihalaş» belgisi sifatida körganlar bilan uni tabiiy tanlaniş orqali evolyutsiya namunasi deb hisoblaganlar örtasida boşqa bahs ham davom etmoqda. London universiteti kollejining genetika professori Steve Jones şunday dedi: «Aqlli dizayn tarafdorlari, agar ular tuşunmaydigan narsani körsa, bu albatta Xudo, deb öylaydi, ular esa özlari ham evolyutsiyaning bir qismi ekanligini tuşunmaydi». Muallif Susan Jacoby özining 2008-yildagi «Amerika aqldan ozişi davri» kitobida (26-bet) filmning distribyutorlari Amerika diniy taşkilotlarining salbiy reaksiyasidan qoçiş uçun «evolyutsiya» sözini ataylab işlatişdan saqlanganini aytadi va şuningdek yozadi: «Qanday bölgan bölsa ham, imperator pingvinlari tabiiy tanlaniş va tasodifiy mutatsiya orqali evolyutsiyaning sözma-söz darslik namunasiga aylandi, ular kollej darajasidagi biologiya kurslariga kiritilgan. … evolyutsiya haqida har qanday eslatmadan qoçişning moliyaviy donoligi kassalarda tasdiqlandi …»

Film 2006-yilgi «Oskar» mukofotini «Eng yaxşi hujjatli film» nominatsiyasida, şuningdek BMI Film Music Award mukofotini qölga kiritdi va yana 9 ta mukofotga sazovor böldi.

Filmda pingvinlarning Antarktidaga köçiş vaqti va maqsadi haqida aniq maʼlumot yöq. Mohiyatan bu har yili amalga oşiriladigan pingvinlar migratsiyasi haqidagi film, unda bu migratsiya haqida bitta ham muhim fakt yöq.

Pingvinlarning tuzilişi, kelib çiqişi va yaşaş hududi haqida bitta ham ilmiy fakt aytilmagan.