«Maverick» (ingl. Maverick) — Richard Donner rejissyorligidagi komediya vestern janridagi amerikalik badiiy film. Kartinada 1957—1962-yillardagi şu nomli teleseriyaning ayrim qahramonlari va syujet burilişlari iştirok etadi. «Oskar» mukofotiga eng yaxşi kostyum dizayni nominatsiyasida nomzod (1995).
1Treylerlar
▶2Rollarda
Mel Gibson, Jodie Foster, James Garner
3Syujet
Bret Maverick — professional kartoçi — hamma daryolar böyiça poker çempionatiga yöl oladi. Unda iştirok etiş…
Bret Maverick — professional kartoçi — hamma daryolar böyiça poker çempionatiga yöl oladi. Unda iştirok etiş uçun 25 000 dollar yiğiş kerak, uning esa atigi uç ming dollari yetişmaydi. Yarim million dollar yutuqqa yölda u eski tanişlaridan qarzlarini undirib, zarur summani topişni rejalaştirgan. Maverick özida kerakli paytda kerakli kartani topiş ustunlikka ega ekaniga işonadi.
Kristal River şaharçasida Maverick mahalliy bank egasidan qarzini olişga behuda urinadi. Keyin «kiçik karta öyini» paytida aferist Annabel Bransford va «Farişta» laqabli bandit bilan tanişadi. Banditga kutilmagan telegramma keladi: Mavericki har qanday yöl bilan uşlab, turnirda iştirok etişiga yöl qöymaslik buyuriladi. Sayohatçilarga keksa marşal Zeyn Kuper qöşiladi. Turnirga bölgan uzoq yöl boşlanadi, bu yölda Maverick turli tösiqlarga duç keladi. U boşqarib bölmaydigan dilijansni töxtatişga urinib, deyarli jarlikka yiqiladi, xristian missionerlariga öğirlangan qimmatbaho buyumlarni qaytarişga yordam beradi va hindular qöliga tuşib qoladi. Lekin hind boşliği Maverickning eski dösti va şu bilan birga uning qarzdorlaridan biri bölib çiqadi. Boşliq sayohatdagi rus knyazidan pul oliş yölini öylab topadi. Knyaz «yovvoyi hindular» bilan muloqotni yaxşi köradi. Boşliq unga 1000 dollarga «allaqaçon kasal bölgan hindini öldiriş»ni taklif qiladi. Sahnalaştirişda «ölayotgan» odam rolini Maverick öynaydi. Boşliq knyazga, hindularni öldiriş ularning «Abadiy ov ölkasi»ga tuşişi uçun kerak, deb öq-yoy beradi. Miltiqqa almaştiriş uçun esa u jami 2000 dollar talab qiladi. Maverick ölganga öxşab yotadi. Boşliq unga faqat ming dollar beradi, Bret esa turnirga şoşiladi, lekin «Farişta» odamlari qöliga tuşib qoladi va omadi kelib, zörğa qutuladi. Maverick Sent-Luis şahriga paroxod jönaşiga ulguradi. Qolgan ikki ming dollarni u sönggi daqiqada topadi: hindular işlari böyiça tergovçi sifatida özini taniştirib, boy rus knyaziga «hindini öldiriş» firibgarlik öyinini eslatadi. Pul Annabelning kiriş badali uçun ham yetarli böladi.
Paroxodda ötkaziladigan poker turnirida finalga tört kişi çiqadi: Maverick, Farişta, Annabel va komandor Dyuval. Maverick va Annabel tanaffus uçun berilgan butun bir soatni muhabbat öyinlariga bağişlaşadi va stol yoniga zörğa kiyinib yetib kelişadi. Final boşlanişiga ikki daqiqa qolganda Maverick kajutasi eşigi mahkam qulflanganini köradi: kamera taşqarida qalin zanjir va qulfni körsatadi. U hayotini xavf ostiga qöyib, derazadan çiqadi va arqon yordamida yuqori qavat palubasiga sakraydi. Katta soat aynan ertalab soat 5:00 da zalda çalinganda u öyin zaliga kirib keladi.
Maverick kör-körona savdolaşib, hammasini tikib, oçilgunça körmagan kartasi bilan ğalaba qozonadi. Maʼlum bölişiça, u pik tuzini sotib olib, royal-flesh tuzgan ekan. «Farişta» mağlubiyatni qabul qila olmaydi va köylagi yengidan prujina bilan yönaltirilgan qurolni çiqarib, otmoqçi böladi. Lekin turgan şerif bandita öq uzişga ulguradi va u yiqiladi. Maverick esa bir soniyada şerifning belboğidan ikkinçi revolverni olib, Fariştaning şeriklarini nari ketmaslik uçun joyida öldiradi.
Şunga qaramay, ğalabaning mukofotini u darhol olmaydi: Zeyn Kuper qurol bilan tahdid qilib, turnir banki bilan birga paroxoddan qoçib ketadi. Keyinçalik maʼlum böladiki, u Mavericning otasi va şerigi ekan. Maverick «Farişta» va boşqa jinoyatçilar (paroxodda ularning köpligi aniq edi) turnirni şunday katta ölja bilan oçiq tark etişga yöl qöymasligini tuşungan.
Yakuniy sahnada ota öğlidan söraydi: u kerakli kartani qanday qilib tortib olgan? Maverick javob beradi: «Sehr» (ingl. Magic). Şunga qaramay, Maverick va Kuperdan pulning yarmini Annabel oladi. U kutilmaganda qurolsiz qahramonlar barça maşaqqatlardan keyin dam olayotgan hammomda paydo böladi.
4Tanqid
Film köpçilik tanqidçilar tomonidan maʼqullangan. Ular, avvalo, köp qatlamli hikoya bayonining yengilligi va…

Film köpçilik tanqidçilar tomonidan maʼqullangan. Ular, avvalo, köp qatlamli hikoya bayonining yengilligi va tabiiyligini, ekşn bilan yumorning epizodlarda yaxşi uyğunlaşganini taʼkidlaşdi. Bu yerda ssenariyçi Uilyam Goldman va rejissyor Richard Donnerning tajribali qöli yaqqol sezilib turadi. Rojer Ebert kartinani biroz unutilgan vestern-komediya janriga qaytiş, deb atadi. Sarlavhasi zerikarli vestern klişelaridan foydalaniş ham filmga zarar yetkazmaydi. Syujet tarkibiga maşhur vestern qahramonlari va klassik lentalarga, jumladan «Ölim quroli» va «Börilar bilan raqsga tuşiş» filmlariga işoralar juda örinli kiritilgan. Masalan, birinçi karta sahnasidagi öyinçilardan biri, «otişmaçi», özini «Jonni Xardin» deb taniştiradi. Haqiqiy Jon Uesli Xardin Yovvoyi Ğarbning eng maşhur otişmaçilaridan biri bölgan. Kamçiliklar orasida kartinaning umumiy çözilib ketganligi qayd etildi, çunki ikki soatdan ortiq davomiylik ortiqça bölib tuyulgan. Biroq kutilmagan yakun tomoşabinni hafsalasi pir qilmaydi.
«Maverick» asosan aktyorlik filmi hisoblanadi. Uning joziba manbai Gibson, Foster va Garner uçligining bir-birini yaxşi töldirişida. Mel Gibsonga 1957-yilgi eski seriyaning boş qahramoni Jeyms Garner bilan birga bir turdagi tribyut rolini ijro etiş nasib etdi, bu rol 90-yillar komediyasiga organik tarzda mos tuşdi. Garner öz rolini bosiq va biroz quruq ijro etadi, boşqa personaji Jim Rokfordning ruhida, tajribali şerik sifatida Gibsonning beparvo va kinoyali uslubini ajoyib tarzda muvozanatlaydi. Joy Braun (Washington Post) esa Jodi Fosterning ijrosini biroz soxta va majburiy deb topdi hamda uni Vivien Lining zaif nusxasi deb atadi. Tanqidçilar alohida ravişda ikkinçi darajali personajlarning öyinini, xususan, hind boşliği rolini ijro etgan Grem Grinning işini taʼkidlaşdi. Bu «Börilar bilan raqsga tuşiş»dagi rolining parafrazi edi. Vestern muxlislari 1950-yillar maşhur aktyorlarini epizodik kameo rollarida körib xursand bölişdi: Denver Payl, Dab Teylor, Bert Remsen.
Oxir-oqibat «Maverick» soğlom aqlga xiyonat qilmaslik uçun yetarliça aqlli. Goldman kartina uçun eski klassikaning zaxiralaridan ayamadi. «Afera» va «Butç Cassidy and the Sundance Kid» ssenariy uçun, vesternlardan yiğilgan ştamplar esa qolgan qismi uçun xizmat qilgan. Siz ularning töliq töplamini körasiz: şiddat bilan yugurayotgan dilijans, talangan poçta vagoni va böyalgan hindular. Bularning hammasi — işonçga asoslangan katta aferadir.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Мэверик (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.