«Mikluxo-Maklay» — tarixiy-biografik film. Rejissyor Aleksandr Razumniy tomonidan Moskva ilmiy-ommabop filmlar studiyasida 1947-yilda suratga olingan. Premyerasi 1947-yil 3-noyabrda bölib ötgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Sergei Kurilov, Galina Grigoryeva
3Syujet
Film rus etnografi, antropolog, biolog va sayohatçisi, Janubi-Şarqiy Osiyo, Avstraliya va Okeaniya mahalliy…
Film rus etnografi, antropolog, biolog va sayohatçisi, Janubi-Şarqiy Osiyo, Avstraliya va Okeaniya mahalliy aholisini örgangan maşhur olim hayotidagi voqealarning adabiy talqini asosida yaratilgan.
1869-yilda Nikolay Nikolayeviç Mikluxo-Maklay Geografiya jamiyatida Okeaniya orollari mahalliy aholisini örganiş zarurligi haqida maʼruza qiladi. Jamiyat kengaşi uning taşabbusini qöllab-quvvatlaşga qaror qiladi va kiçik mablağ olingaç, olim «Vityaz» harbiy kemasida Yangi Gvineyaga jönaydi.
Qirğoqdagi qişloq aholisiga öz mavjudligini majburan tiqiştirmaslik uçun Nikolay Nikolayeviç uzoqroqda, «Vityaz» dengizçilari qurib bergan uyda yaşaydi. Endi uning maqsadi atrofdagi narsalarni tuşunişdir.
Orol mahalliy aholisi ajoyib kemalar yasaşni bilar edi. Pirogalardagi, daraxtlardagi va qalqonlardagi naqşlar idеografik yozuvning dastlabki namunasidan boşqa narsa emas edi. Mahalliylarning turli işlarni qançalik epçillik bilan bajarişi hayratlanarli edi, holbuki ular oddiy mehnat qurollaridan foydalanardi. Mikluxo-Maklay barça kuzatuvlarini orolda bölgan birinçi kunidan boşlab yuritgan maxsus daftarga aniq yozib borardi.
Tropik örmondagi noodatiy va oğir şaroitlar tufayli Nikolay Nikolayeviç oğir kasallanadi. Hamrohlari uçun ham bu kam qiyinçilik emas edi. Avval qora tanli ösmir isitmadan vafot etadi, söngra oq tanli xizmatkor Tomson vafot etadi. U ölimidan oldin doktor Brandler topşiriği bilan rus olimini kuzatib yurganini tan oladi.
Uzoq muddatli yöqlikdan söng Mikluxo-Maklay Sidneyga qaytadi. Uning sadoqatli hamrohi va ilmiy işdagi yordamçisi Margarita Robertson böladi, u bilan olim yetti yillik ajralişdan keyin turmuş qurgan edi.
«Janubiy dengizlar böyiça nemis assotsiatsiyasi»ning Yangi Gvineyaga kirib kelişi va uning vakili doktor Brandlerning faol iştiroki Mikluxo-Maklayni qatʼiy pozitsiyani egallaşga majbur qiladi. Uni olim köp yillik sayohatlar davomida töplangan material asosida şakllangan qaraşlarini tan oldiriş uçun oğir kuraş kutmoqda.
4Rollarda
Sergey Kurilov —…
Sergey Kurilov — Mikluxo-Maklay
Galina Grigoryeva — Margarita Robertson
Mixail Astangov — doktor Brandler
Aleksey Maksimov — Robertson
Valentina Kuinji — Lourens
Veyland Rodd — Ur
Lev Fenin — gubernator
Jim Komogorov — Boy
Emmanuil Geller — Kafa
Georgiy Budarov — Tomson
Robert Robinson — Malu
Epizodlarda:
Arkadiy Arkadyev
Vladimir Samoylov
Nikolay Volkov
V. Makoveyskiy
I. Braginseva
A. Savelyev
Aleksey Zubov — Geografiya jamiyati raisi
V. Keropyan
L. Pirogov
V. Poletimskiy
P. Orlovskiy
5Suratga oliş guruhi
Ssenariy muallifi: Aleksey Speşnev, Vladimir…
Ssenariy muallifi: Aleksey Speşnev, Vladimir Volkenşteyn
Rejissyor-postanovşik: Aleksandr Razumniy
Operator-postanovşik: Boris Petrov
Kompozitor: Nikolay Kryukov
Rassom-postanovşik: Feliks Boguslavskiy
Rassom-maslahatçi: Sergey Kozlovskiy
Rejissyor: Semen Gelman
Operator: Pyotr Zotov
Tovuş operatori: Aleksandr Kamionskiy
Tovuş operatorining yordamçisi: Boris Kokin
Kostyum rassomi: L. Baykova
Rassom-grimyor: A. Saajan
Grimyor: N. Vinogradov
Montajçi: Nataliya Dzugutova
Rejissyor yordamçisi: Olga Razumnaya
Operator yordamçisi: Ya. Panov
Maslahatçi: professor Yakov Roginskiy
Direktorlar: V. Sheer, V. Braşevan
6Retsenziyalar va munosabatlar
«Veçernyaya Moskva» gazetasining kino şarhlovçisi Rostislav Yurenev ssenariyçilarning asosiy kompozitsion…
«Veçernyaya Moskva» gazetasining kino şarhlovçisi Rostislav Yurenev ssenariyçilarning asosiy kompozitsion usulini şubhasiz yutuq deb atadi. Usul filmni Mikluxo-Maklayning öz hayoti haqidagi hikoyasi sifatida qurişdan iborat. Uning fikriça, hikoyaçining ovozi dramatik epizodlarni boğlaydi va şarhlaydi, bu esa kartina kompozitsiyasiga yaxlitlik beradi va tomoşabinga olimning ilmiy ğoyalarining paydo bölişi va rivojlanişini kuzatiş imkonini beradi.
Rejissyorga faqat ayrim epizodlarning tugallanmaganligi, boşqalarining haddan taşqari çözilganligi, asossiz montaj sakraşlari va aktyorlik öyinining notengligi uçun ayb qöyiş mumkin. Bularning hammasi film sifatini pasaytiradi, ammo köplab kasbiy xatolarga qaramay, rejissyor asosiy maqsadga erişgan: Mikluxo-Maklay ğoyalari aniq va töliq ifodalangan, filmning tasviriy tomoni puxta öylangan va işonarli, markaziy obraz esa kuçli, jozibali va ibratlidir.
«Iskusstvo kino» jurnalining şarhlovçisi G. Kremlev filmning muvaffaqiyati asosiy qahramon — aktyor Sergey Kurilov ijro etgan Nikolay Mikluxo-Maklay obrazida ekanini taʼkidlagan. «Uning taşqi körinişi tomoşabinning simpatiyasini darhol va töliq qozonadi, — deb qayd etdi Kremlev, — Aqlli va jonli közlari uning qiziquvçanligi, qalb pokligi va xarakter olijanobligidan dalolat beradi. […] S. Kurilov öz maʼlumotlaridan yaxşi foydalanadi».
Kinoşunos Vitaliy Jdan fikriça, kamçiliklariga qaramay, bu kartina ilmiy-badiiy kinematografiya yönalişining keng imkoniyatlarini namoyon etadi.
Matn: maqola tarjimasi «Миклухо-Маклай (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.