«Miracle on 34th Street» (1947) — Rojdestvo komediyasi, AQŞda «Itʼs a Wonderful Life» bilan birga şu mavzudagi eng maşhur filmlardan biri. Rejissyor Jorj Siton ssenariysi Valentine Devisning hikoyasi asosida yozilgan. Uning asosida töртта remeyk suratga olingan va Broadwayda myuzikl qöyilgan. Hozirgi tomoşabinlar filmni ikki versiyada — asl va kolorizatsiya qilingan holda — körişi mumkin.
Surat uçta «Oskar» mukofotini qölga kiritgan, törtta nominatsiyada tanlangan, jumladan, eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol uçun (Edmund Gwenn), va ikkita «Oltin globus» mukofotiga sazovor bölgan.
1995-yilda film Milliy kinoreestrga kiritilgan. Amerika kinosanʼat instituti maʼlumotiga köra, film 10 ta janrdagi 10 ta film röyxatida «10 eng yaxşi fentezi filmlari» röyxatida 5-örinni egallaydi.
1Rollarda
Maureen O'Hara, John Payne, Natalie Wood
2Syujet
Har yili Şukrona kuni Manhettenning 34-köçasidagi «Meysi» univermagi tomonidan ötkaziladigan ulkan paradga…
Har yili Şukrona kuni Manhettenning 34-köçasidagi «Meysi» univermagi tomonidan ötkaziladigan ulkan paradga bir kun qolganda, Kris Kringl rolini ijro etişi kerak bölgan qari (Percy Helton) butunlay mast bölib qoladi. Uning örniga tadbir direktori Doris Walker jahli çiqqan, içkilikbozlikdan ğazablangan yölovçi Kris Kringlni (Edmund Gwenn) taklif qiladi. U buğuga arava qöşiş kabi nozik jihatlarni yaxşi biladi. U rolga mukammal kirişib ketadi.
Doris qizi Susanni oladi. Qiz Oyoq Klausga işonmaydi va Walkerning qöşnisi, uni kuzatib turgan janob Fred Gayleyga, onasi unga heç qaçon ertak aytib bermaganini aytadi, çunki u bunday narsalarni bemaʼnilik deb hisoblaydi, dadasining fikrini esa bilmaydi, çunki ota-onasi ajraşgan. Qiz onasini Gayleyni tuşlikka taklif qilişga köndiradi.
Kringl bolalar orasida katta muvaffaqiyat qozonadi va univermagda ish topadi. Biroq uning boşliği Julian Şellhammer Krisdan bolalarga eskirgan öyinçoqlarni sotişni talab qilganda, u ğazablanib röyxatni buzadi va uni özini qöllab-quvvatlayotgan farroş Alfredning oyoqlari ostiga taşlaydi. Buning örniga u xaridorni (Thelma Ritter) öğli uçun kerakli sovğani raqobatçilar dökonidan olişga yönaltiradi, natijada ayol bu dökonning doimiy xaridoriga aylanişga qaror qiladi, çunki u savdoda bunday nostandart yondaşuvni — raqobatçilarga yönaltirişni — qöllaydi. Gayley Susanni Kringlning oldiga olib keladi, qiz uni yoqimli, haqiqiy soqolli deb biladi, biroq missis Walker Fredning quvonçini ulaşmaydi. Krisda gollandça bilimi borligi aniqlanadi, bu esa unga Rotterdamdan kelgan, asrab olingan yetim qizning kayfiyatini kötarişga yordam beradi.
Doris Kringlni çetga olib, undan qizi oldida u Oyoq Klaus emasligini tan olişni söraydi, lekin u buni qilişni xohlamaydi. Yangi xodimning hujjatlarini öqib, u unda Şimoliy qutbda yaşaydigan Oyoq Klaus haqida maʼlumot yozilganini köradi, uning eng yaqin qarindoşlari esa sakkizta buğu ekanini bilib oladi. U bu muloyim bölmagan qariyani işdan böşatişga qaror qiladi, lekin Krisning halolligi «Meysi» va «Gimbelʼs» dökonlariga yangi xaridorlar oqib kelişiga sabab bölgani maʼlum bölgaç, bu rahbariyatni xursand qiladi va u tezda işga qaytariladi.
Maʼlum böladiki, Kris Kringl özini haqiqiy Oyoq Klaus deb hisoblaydi. Walker va Şelhammer uni köriş uçun ştatdagi psixiatr Granville Sawyerni (Porter Hall) taklif qilişga qaror qilişadi. Maʼlum bölişiça, Kringl bunday tekşiruvlardan bir neça marta ötgan. Sawyer psixiatrlar uçun xarakterli savollarni beradi: neçta barmoqni köryapsiz, AQŞning birinçi prezidenti kim bölgan, koordinatsiya testi... Qariyaning kulişidan jahli çiqqan u uni qariyalar uyiga yotqizişga harakat qiladi, lekin doktor Pirs (James Seay) mehribon Kringlni himoya qiladi va uning ustidan vasiylik örnatişga rozi böladi. Şellhammer esa öqişga ketgan öğlining xonasini unga ijaraga berişga rozi böladi.
Susan bilan suhbatda Kringl qizda tasavvur yöqligini köradi, şu sababli u tengdoşlaridan orqada qolgan. U qizga yordam berişga qaror qiladi va unga maymunni qanday tasvirlaş kerakligini körsatadi. Gayley qariyani özinikida yaşaşga taklif qiladi va deyarli darhol rozilik oladi. Eri oldindan mast qilgan missis Şelhammer Dorisga telefonda mehmon olişga rozi ekanini aytadi, lekin u hayratda qoladiki, Kringl aslida uning qöşnisi bölib yaşaydi.
Susanni uxlatayotganda Kris qizning Rojdestvo kuni alohida uy va xarsangli kaça olişni orzu qilayotganini bilib oladi va uning rasmini olib qöyadi. «Gimbelʼs» rahbariyati «Meysi» kontseptsiyasini — tovar yöq bölganda xaridorlarni boşqa dökonga yönaltiriş — qabul qilişga qaror qiladi. Kris birinçi marta Susanga beşik qöşiğini kuylaydi, qiz unga saqiç ulaşadi va qariyaning katta pufak puflab, u yorilib, soqolida qolib ketganini köradi.
Dökon kafeteriyasida 17 yoşli Alfred Krisga Sawyerning Oyoq Klausning yaxşi işlari ötmişdagi yomon işlar uçun aybdorlik kompleksi deb hisoblaşini aytadi. Yigit har kuni psixiatr bilan uçraşişini va bu unga foyda keltirmasligini bilgaç, Kringl Granville bilan janjallaşadi va uni soyabon bilan peşonasiga urib, şişga olib keladi. Doris bu sababli qariyani işdan böşatişdan boş tortadi. Şunda Şelhammer Sawyer bilan til biriktirib, Kringlni köçaga çiqarib, uni «Bellvyu» qariyalar uyiga olib ketadigan maşinaga ötqazadi. Granville bu işda Dorisning ham aybi borligini yolğon aytadi.
Doktor Fredni çaqiradi, u esa Kringlning aqliy soğlomlik imtihonini ataylab topşirmaganini bilib qoladi va psixiatrning Walker haqidagi yolğonini oçib beradi. Fred Krisni taslim bölmaslikka köndiradi. Janob Meysi Sawyerga arizasini qaytarib olişni buyuradi.
Endi Kris Kringl aqlan soğlommi yoki yöqligi masalasini şahar sudi hal qilişi kerak. Gayley ayblanuvçining advokatiga aylanadi. Sawyer Gayleydan işni omma oldida kötarmaslikni söraydi, lekin aksinça natijaga erişadi. Gazetalar bu voqea haqida töla. Sudya Genri Harperning (Gene Lockhart) siyosiy maslahatçisi Charlie Gallaron (William Frawley) unga saylovlarda qatnaşişni rejalaştirayotgan sudyani Ponti Pilatga aylanmaslik uçun işdan voz keçişga köndiradi. Nevaralari bobolari bilan quçoqlaşişni ataylab istamaydilar.
Duşanba kuni soat 10 da tinglov boşlanadi. Ayblanuvçi çaqiriladi va uni prokuror Tomas Mara (Jerome Cowan) söroq qiladi. Uning özini Oyoq Klaus deb hisoblayotganini eşitgaç, prokuror söroqni töxtatadi. Gayley sudga öz mijozi haqiqatda Oyoq Klaus ekanini isbotlaşga qaror qiladi va adolat uçun hatto idoradan ham isteʼfoga çiqadi. U Dorisdan unga işonişni söraydi, çunki u «qonun doirasida hazillaşmoqçi» va bir oz kamroq realist bölişni xohlaydi. Missis Mara gazetalarda qoralanayotgan eriga qöllab-quvvatlamaydi, lekin u taslim bölişni niyat qilmaydi.
Janob Meysi çaqiriladi. U Kringlning aqlan soğlomligini tasdiqlaydi va uning Oyoq Klaus ekanligiga işonişini aytadi, çunki dökon egasi aytilgan gaplarning oqibatlarini tuşunadi, şundan söng u Sawyerni işdan böşatadi. Gallaron Harperga, agar sud Oyoq Klaus yöq deb eʼlon qilsa, nima bölişini eslatadi: u siyosatçi böliş haqidagi karerasini unutişi mumkin, çunki unga faqat ikki kişi — özi va prokuror — ovoz beradi. Ayblovçining hayratiga, Gayley sudga guvoh sifatida uning öğli Tomas Mara-kiçikni çaqiradi. Bola Mara-kattaning özi Kringlni Oyoq Klaus deb atagani haqida gapiradi va şu bilan otasini obrösizlantiradi, söngra şivirlab Krisga klub futbol şlemi haqida vaʼda berilganini eslatadi. Taslim bölgan prokuror Nyu-York ştati Oyoq Klausning mavjudligini tan olişini eʼlon qiladi, lekin Kringl yagona haqiqiy Oyoq Klaus ekanligini isbotlaşni talab qiladi. Dalil yöq Gayley işni ertaga köçirişni söraydi.
Kringlning taʼsiri ostida özgargan Susan ham uning Oyoq Klaus ekanligiga işonadi. Ona qizining xatini köradi va unga izoh qöşib, özi ham işonişini yozadi. Nyu-York poçta bölimining xat saralovçilaridan biri qizning xatini topadi va «yetkazilmagan xatlar» solingan xaltalarni töğridan-töğri sudga yuborişni taklif qiladi. Dalilga ega bölmagan Gayley poçta tarixi haqida gapirib vaqt çözadi. U mahalliy poçta tarixini öqib beradi va sudyaga Oyoq Klausga yozilgan va Kringlga topşirilgan uçta xatni taqdim etadi. Sud zaliga bir neça xalta poçta olib kirilib, Harper oldida tökiladi. Advokat eʼtiborga oladiki, poçta federal hukumat bölimi sifatida ayblanuvçini yagona Oyoq Klaus deb tan oladi. Ish yopiladi, Mara öğliga şlem sotib olişga şoşiladi, Kris esa sudyaga minnatdorçilik bildiradi.
Soçelnik yaqinlaşadi. Rojdestvo ertalabi doktor Pirs klinikasida ziyofat uyuştiriladi. Susan sovğa sifatida uy olmagaç, Oyoq Klausga bölgan işonçini yöqotadi, lekin Doris qiziga «işonç — bu aqlingning qabul qilişni istamaydigan narsa» ekanini aytadi va birinçi muvaffaqiyatsizlikdan keyin uni yöqotmaslik kerakligini tuşuntiradi. Gayley onasi va qizini olib ketadi. Yölda qiz «Sotiladi» yozuvi bilan orzusidagi uyni köradi, xursand bölib yugurib boradi va Oyoq Klausga işonişini aytib, uni sotib olişni söraydi. Doris va Fred öpadi, Fred esa ekssentrik qariyaning folʼklor personajiga aloqadorligini isbotlay olganidan maqtanadi. Biroq sevişganlar burçakda Krisnikiga öxşaş tayoqni körgaç, Gayley bu möʼjizani faqat özi yaratganiga endi işonçi komil emas.
3Diniy ostida
Kris Kringlning hikoyasi Iso Masihning yer yuzidagi hayoti hikoyasiga öxşaydi. Masih singari u bayram…

Kris Kringlning hikoyasi Iso Masihning yer yuzidagi hayoti hikoyasiga öxşaydi. Masih singari u bayram arafasida şaharga keladi, savdogarlikni tanqid qiladi, hammani möʼjizaga işontirişga harakat qiladi, xiyonat qilinadi va sud oldida turadi, u yerda özi daʼvo qilayotgan şaxs ekanini, soxta emasligini isbotlaşi kerak. Filmda ish böyiça qaror çiqarişi kerak bölgan sudya bevosita Ponti Pilatga qiyoslanadi. Devis hikoyasidagi diniy asos filmda pardalangan, lekin baʼzi remeyklarida birinçi öringa çiqadi.
4Premyera
Filmni yaratişda iştirok etgan Darril Zanuk filmning premyerasini Rojdestvo taʼtilidan may oyiga — kassa…
Filmni yaratişda iştirok etgan Darril Zanuk filmning premyerasini Rojdestvo taʼtilidan may oyiga — kassa tuşumi eng yuqori oyga — köçiriş fikriga keldi. Şu sababli filmni tarğib qiliş kampaniyasida Rojdestvo va Oyoq Klaus haqida heç narsa aytilmadi. Masalan, film afişasida Kris Kringl orqa planda oddiygina qiz bolani quçoqlab turgan qariya sifatida körsatilgan. Filmdagi baʼzi sentimentallikka qaramay, kino matbuotidagi şarhlar faqat xayrixoh böldi.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1948 — Lokarno kinofestivalining eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun mukofoti (Jorj…
1948 — Lokarno kinofestivalining eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun mukofoti (Jorj Siton).
1948 — eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol uçun (Edmund Gwenn) va eng yaxşi ssenariy uçun (Jorj Siton) ikkita «Oltin globus» mukofoti.
1948 — uçta «Oskar» mukofoti: eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol (Edmund Gwenn), eng yaxşi ssenariy (Jorj Siton), eng yaxşi adabiy manba (Valentine Davies). Bundan taşqari, film «Eng yaxşi film» nominatsiyasida ham tanlangan (Uilyam Perlberg).
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Чудо на 34-й улице (фильм, 1947)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.