«Monster» — 1989-yilda yöl çetida fohişalik qiladigan Eylin Uornos haqida hikoya. U yoş qiz Selby Wall bilan tanişib qoladi, ular orasida munosabat boşlanadi. Eylin hayotini özgartirişni xohlaydi, biroq taʼlimi çekliligi va ish topa olmagani sababli yana yöl çetiga qaytadi.
Filmni rejissyor va ssenariy muallifi Patty Jenkins suratga olgan. Boş rolni Charlize Theron ijro etgan, u shu bilan birga filmning prodyuseri bölgan. Selby rolida Christina Ricci çiqqan. Bu biografik jinoiy drama, studiya — DEJ Productions, davomiyligi 110 daqiqa. Film 2004-yil yanvarda AQŞda prokatga çiqqan. Theron shu rol uçun «Oskar» mukofotiga sazovor bölgan.
1Rollarda
Charlize Theron, Christina Ricci, Bruce Dern
Patty Jenkinsrejissyor
Charlize Theronaktyor
Christina Ricciaktyor
Bruce DernaktyorLTLee TergesenaktyorPTPruitt Taylor Vinceaktyor
Scott WilsonaktyorACAnnie CorleyaktyorMSMarco St. JohnaktyorPatty Jenkinsssenariy muallifiBBTkompozitor·Ensiklopediyadan
«Monster» (ingl. Monster) — Amerika biografik jinoiy drama filmi, rejissyor va ssenariy muallifi Patty Jenkins. Film Amerikaning seriyali qotili Eylin Uornosning hayotiga asoslangan: yöl çetidagi fohişa 1989—1990 yillarda yetti nafar erkak mijozini otib öldirgan. Charlize Theron Eylin Uornos rolini ijro etgan va filmning prodyuseri bölgan. Çristina Ricci yarim uydirma qahramon Selby Wall rolini ijro etgan, uning prototipi Uornosning sevgilisi Tyria Moore hisoblanadi.
Syujet Li Uornosning haqida hikoya qiladi. U nosoz oilada ulğaygan, bolaligidan jinsiy zöravonlikka uçragan va yoşligidan fohişalik bilan pul topgan. U Selby bilan tanişadi, bu munosabatlar Liʼni fohişalikni taşlaşga undaydi. Biroq Selbyni boqiş uçun Li yoqtirmaydigan işiga qaytişga majbur böladi, bu esa oxir-oqibat bir qator qotilliklarga olib keladi.
Kinotanqidçi Roger Ebert Theronning rolini «kino tarixidagi eng buyuk aktyorlik işlaridan biri» deb atagan. Film köplab mukofot va nominatsiyalarga sazovor bölgan, xususan Theronning roli uçun, jumladan «Oskar» mukofoti (2004) — «Eng yaxşi ayol roli» nominatsiyasida, «Oltin globus» mukofoti (2004) — «Eng yaxşi ayol roli — drama» nominatsiyasida, Berlin kinofestivalining «Kumuş ayiq» mukofoti (2004) — «Eng yaxşi ayol roli» nominatsiyasida.
2Syujet
Ottiz yoşli yöl çetidagi fohişa Eylin Uornos öz joniga qasd qilmoqçi böladi, lekin şu oldidan pivo içişga…
Ottiz yoşli yöl çetidagi fohişa Eylin Uornos öz joniga qasd qilmoqçi böladi, lekin şu oldidan pivo içişga qaror qiladi va tasodifan gey-barga kirib qoladi, u yerda yoş qiz Selby Wall bilan uçraşadi. U Eylinni pivo bilan siylaydi va oiladagi muammolari haqida gapirib beradi. Selbyda lesbiyan moyilliklar bor, şu sababli u ayollar bilan aloqa qidiradi, ammo Eylingaça bu urinişlar muvaffaqiyatsiz bölgan. Eylin dastlab Selbyning bu intilişlariga ham qarşilik körsatadi, lekin keyinçalik unga oşiq bölib qoladi.
Mijozlardan biri bilan uçraşganda («John Doe» deb ataladigan, yaʼni «nomaʼlum» maʼnosini anglatuvçi slang atamasi) Eylin zörlanadi va kaltaklanadi, ammo unga sumkasidagi revolverga qölini yetkaziş muvaffaq böladi va u erkakni öldiradi. Natijada unga maşina va maʼlum miqdorda pul qoladi. Eylin Selbyni bir hafta davomida qarindoşlaridan qoçib, öz xohişiça yaşaşga köndiradi, ular motelda bitta xonada joylaşadilar. Eylin bu kasbni taşlaş uçun öta urinadi — u köplab idoralarga ish izlab boradi, ammo hamma joyda rad javobini oladi: heç kimga uzoq yillik tajribaga ega sobiq fohişa kerak emas. Yölda uni bir politsiyaçi töxtatadi, u Eylinni ilgari fohişalik uçun hibsga olgan bölgan va unga minet qilişni buyuradi. Selbyda esa xudbinlik alomatlari paydo böla boşlaydi — u Eylin öz kasbiga qaytişga majbur bölsa ham, uni boqişini xohlaydi. Eylin bir mijozni öldirganini aytadi, ammo bu Selbyni töxtatmaydi.
Oxir-oqibat Eylin yana yölga çiqadi va mijozlarni öldirişda davom etadi. Şunga qaramay, u öziga xos şaraf kodeksiga amal qiladi, bu kodeks unga özini late deb hisoblamagan odamlarga tegişni taqiqlaydi. Şu orada politsiya erkaklarni öldirayotgan qotilni izlaşni boşlaydi. Ö‘ğrilangan maşinada tasodifiy avariya sodir bölganidan söng, ayollarning yuzlari keksa juftlikka maʼlum bölib qoladi, ular politsiyaga sözlar bilan portret çizib berişadi. Bu portret doimiy ravişda televizorda körsatiladi, bu esa motel xonasida ötirgan va televizor tomoşa qilayotgan Selbyni dahşatga soladi. U Eylindan yangi maşina topişni talab qiladi (yaʼni, aslida keyingi erkakni öldirişni). Qurbon — keksa erkak — Eylindan heç qanday jinsiy xizmat talab qilmaydi, aksinça, unga insoniy yordam bermoqçi böladi. Ammo stress holatidagi Eylin uni öldiradi, bu esa uni butunlay sarosimaga soladi.
Yöl uçun pul topiladi, Eylin Selbyga çipta sotib oladi, uni ota-onasi oldiga jönatiş uçun, özidagi barça pulni unga beradi va barga boradi, u yerda qattiq mast böladi. U yerda ikki erkak bilan tanişadi, ular Eylinni özlari bilan maşinaga ötirişga taklif qilişadi. Dösti Tomning tezroq joydan ketiş haqidagi ogohlantirişini eʼtiborsiz qoldirib, Eylin köçaga çiqadi va politsiya tuzoğiga tuşib qoladi. U hibsga olinadi va qamoqqa jönatiladi. Qamoqxonada unga Selby qönğiroq qiladi. Eylin qönğiroqdan juda xursand böladi va qizni tinçlantiradi, politsiyada dalil yöqligini va hammasi yaxşi tugaşi mumkinligini işorat qilişga harakat qiladi. Biroq Selby politsiya bilan kelişuvga boradi. U Eylinni qotilliklarning aybini öz zimmasiga olişga undab, uni provokatsiya qiladi. Eylin suhbat politsiya tomonidan eşitilayotganini anglab, hammasini tan oladi. Sudda Selby Eylinga qarşi guvohlik beradi. Florida ştati sudi Eylinni ölim jazosiga hukm qiladi.
3Tanqid
«Rotten Tomatoes» retsenziyalar agregatorida filmning reytingi 190 ta şarhga asoslangan holda 81 foizni…
«Rotten Tomatoes» retsenziyalar agregatorida filmning reytingi 190 ta şarhga asoslangan holda 81 foizni taşkil etadi, örtaça baho 10 ballik şkalada 7,16. «Metacritic» saytida filmning reytingi 40 ta şarhga asoslangan holda 100 ballik şkalada 74 ball.
Kinotanqidçi Roger Ebert filmni «yilning eng yaxşi filmi» deb atagan, unga tört ta yulduzdan törtta yulduz qöygan va Charlize Theronning aktyorlik ishi haqida şunday yozgan:
Filmda Theronning közlarini qanday boşqarişiga eʼtibor bering; ularda heç qanday eʼtiborsizlik yöq, çunki u darhol tomoşabinga nima öylayotgani va his qilayotganini yetkazadi […] Eylinning tana tili qörqinçli va maftunkor. U öz tanasini qanday egallaşni bilmaydi. Theronga eʼtibor bering: qöllarining harakatiga, özini tutişiga, asabiylikdan qutuliş va erkin köriniş uçun boşini orqaga taşlab soçlariga tegişiga. Uning sigaret çekiş texnikasiga eʼtibor bering; u sigaretlar bilan xuddi bolani hayratga solişga urinayotgan 13 yoşli ösmirdek uyalçan jasorat bilan muomala qiladi. Va şuni ham eʼtiborga oling, filmda u özini bemalol va öziga işongan holda his qilgan bitta lahza bor, xolos.
4Mukofotlar va nominatsiyalar
2004 — «Oskar» mukofoti — eng yaxşi ayol roli uçun (Charlize…
2004 — «Oskar» mukofoti — eng yaxşi ayol roli uçun (Charlize Theron)
2004 — «Oltin globus» mukofoti — eng yaxşi ayol roli, drama uçun (Charlize Theron)
2004 — «Tanqidçilar tanlovi» mukofoti — eng yaxşi ayol roli uçun (Charlize Theron)
2004 — AQŞ Aktyorlar gildiyasi mukofoti — eng yaxşi ayol roli uçun (Charlize Theron)
2004 — Berlin kinofestivalining «Kumuş ayiq» mukofoti — eng yaxşi ayol roli uçun (Charlize Theron), şuningdek, eng yaxşi film uçun «Oltin ayiq» nominatsiyasi (Patty Jenkins)
2003 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi mukofoti — yilning ayol kaşfiyoti uçun (Charlize Theron)
2004 — «Independent Spirit» ikki mukofoti: eng yaxşi debyut film (Patty Jenkins, Mark Damon, Donald Kuşner, Clark Peterson, Charlize Theron, Brad Wyman), eng yaxşi ayol roli (Charlize Theron), şuningdek, eng yaxşi debyut ssenariy uçun nominatsiya (Patty Jenkins)
2004 — «Sputnik» mukofoti — eng yaxşi ayol roli, drama uçun (Charlize Theron)
2005 — BAFTA mukofotiga eng yaxşi ayol roli uçun nominatsiya (Charlize Theron)
2004 — «MTV» kanali mukofotiga ikki nominatsiya: eng yaxşi ayol roli (Charlize Theron), eng yaxşi öpişiş (Charlize Theron, Çristina Ricci)
5Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Монстр (фильм, 2003)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.