Film voqealari qadimgi Iudeyada, Injil davrida bölib ötadi. Brian Cohen oddiy yahudiy yigit, u Iso bilan bir kunda tuğilgan. Sehrgarlarning adaşib sovğalarni notöğri çaqaloqqa olib kelişi tufayli atrofdagilar uni Masih deb öylay boşlaydi, u esa bu fikrni tuzatişga şoşilmaydi. Qahramon hayoti ketma-ket kulgili vaziyatlarga aylanadi.
Film «Monty Python» guruhi aʼzolari tomonidan yozilgan, sahnalaştirilgan va öynalgan. Rejissyor — Terry Jones, rollarda John Cleese, Eric Idle, Michael Palin, Terry Gilliam va Graham Chapman. Filmni HandMade Films studiyasi çiqardi; EMI Films loyihani rad etgaç, uni The Beatles sobiq aʼzosi George Harrison moliyalaştirdi. Hronometraj — 94 daqiqa. Bir qator mamlakatlarda taqiqlarga qaramay, film tijoriy muvaffaqiyatga erişdi.
1Rollarda
Graham Chapman, John Cleese, Terry Gilliam
·Ensiklopediyadan
«Monty Pythonʼs Life of Brian» (ingl. Monty Pythonʼs Life of Brian), şuningdek «Life of Brian» nomi bilan ham tanilgan, 1979-yilda suratga olingan komediya bölib, uni Britaniyaning «Monty Python» komik guruhi aʼzolari yozgan, sahnalaştirgan va öynagan. Guruh aʼzolari, yaʼni Graham Çapman, John Cleese, Terry Gilliam, Eric Idle, Terry Jones va Michael Palin, ssenariyni birgalikda yozişgan va filmda har biri köplab rollarni ijro etgan. Film voqealari qadimgi Iudeyada, Injil davrida bölib ötadi. Uning boş qahramoni omadsiz yahudiy Brian bölib, u Iso Masih bilan bir kunda tuğilgan. Atrofdagilar uni doimo Masih deb öylaşadi. Brianning öz irodasiga zid ravişda bir kulgili vaziyatdan ikkinçisiga tuşib qolişi Iso hayoti haqidagi injil rivoyatini eslatadi, jumladan, Pontiy Pilat sudi va xoçga mixlaniş sahnasini ham öz içiga oladi.
Kinokompaniya EMI Films, avval «Monty Python» guruhi bilan hamkorlik qilgan, diniy mavzular kötarilgani sababli filmda işlaşdan boş tortdi. Şundan söng «Hayot»ni (Life of Brian) öz mablağlari hisobidan moliyalaştiriş işini The Beatles sobiq aʼzosi va «Monty Python» muxlisi, musiqaçi George Harrison öz zimmasiga oldi. Aynan şu film uçun u öz kinokompaniyasi HandMade Filmsʼni taşkil etdi. Filmning Britaniyada va undan taşqarida namoyiş etilişi ham kufrda ayblovlarga sabab böldi. Britaniyaning bir qator şahar va okruglarida mahalliy hokimiyat filmni namoyiş etişni taqiqladi yoki unga X (faqat kattalar uçun) yoş çeklovini qöydi. Film Irlandiya va Norvegiya kabi bir qator Yevropa mamlakatlarida ham namoyiş etişga ruxsat etilmadi.
Taqiqlarga qaramay, «Monty Pythonʼs Life of Brian» tijoriy muvaffaqiyatga erişdi. U 1979-yilda Britaniyada kassa daromadi böyiça törtinçi örinni egalladi. Film keyingi ön yilliklar davomida maşhurligini saqlab qoldi va «eng yaxşi komediyalar tarixi» haqidagi turli röyxatlarga qayta-qayta kiritildi. «Life of Brian» asosida Eric Idle va John Dupré yozgan «Men Masih emasman (U juda itoatsiz bola)» (2007) oratoriyasi yaratildi.
2Syujet
Film Nazaretda, sehrgarlarning (magi) sajda qilişi bilan boşlanadi: uç sehrgar sovğalar olib, yangi tuğilgan…
Film Nazaretda, sehrgarlarning (magi) sajda qilişi bilan boşlanadi: uç sehrgar sovğalar olib, yangi tuğilgan Brian yotgan oxurga keladi, lekin adaşganini bilib, sovğalarni olib qolib, qöşni uydagi çaqaloq Iso oldiga yöl oladi. Oradan 33 yil ötgaç, katta yoşli Brian onasi bilan Quddus yaqinidagi Isöning Toğdagi vaʼzini tinglagani keladi. Ular orqa qatorlarda ötirib, deyarli heç narsa eşitmaydi va toşböron qilişda iştirok etiş uçun ketişadi. Kohen ruhoniy Yahve ismini behuda tilga olgan şahar aholisidan birini qatl etişga urinadi, lekin ğazablangan olomon, butunlay niqob kiygan ayollardan iborat bölib, buyruqdan oldinroq toşböronni boşlaydi va oxir-oqibat ruhoniyning özini öldiradi. Rim amfiteatrida Brian «Iudeya xalq fronti» (IXF) nomli inqilobiy taşkilotga qöşiladi. Unga gözal yahudiy qiz Yudif ham aʼzo. Bu guruh Rim imperiyasi zulmini ağdarişni maqsad qilgan, lekin vaqtini böş bahslar va raqib «Iudeya xalq fronti» (IXF) bilan janjallarda ötkazadi.
IXF Brianga birinçi topşiriq sifatida Iroд saroyining devoriga «Rimliklar, uylaringizga qaytinglar» degan yozuv yozişni beradi. Brian tun qöynida savodsiz yozuv bitadi: Romanes eunt domus. Uni rim yuzboşisi uşlab oladi, lotin tilidagi xatolarini körsatadi va töğri yozuvni, yaʼni Romani ite domum, yuz marta qayta yozişga majbur qiladi. Şu tufayli tong otganda saroy butunlay yozuvlar bilan qoplanib ketadi. IXF Brianni saroyga kirib, Iroд xotinini öğirlaşi kerak bölgan josuslar qatoriga kiritadi. Ayni vaqtda saroyga Galileyadan kelgan xuddi şunday reja bilan xuddi şunday bir guruh isyonçi kirib boradi. Janjalda tirik qolgan yagona kişi Brian böladi. Uni Pontiy Pilat sudiga olib borişadi. Pilat va uning röyxatdagi xizmatçilari Brianni darhol unutib, taniş rimlik Longinus Herus haqida gaplaşişadi. Brian minoradan sakrab qoçib ketadi va kosmik kemaga tuşib qoladi. Lekin kemani kosmosda boşqa musofirlar darhol urib tuşiradi, şundan söng Brian yana Quddusga qaytib keladi. Rimliklardan qoçiş va yaşirinişga yana bir neça urinişdan söng Brian şahar maydonida yahudiy payğambarlari orasida topiladi. Rimliklarning eʼtiborini tortmaslik uçun u Iso Toğdagi vaʼzining uzuq-yuluq parçalarini aytadi. Olomon Brianni «Masih» va «ustoz» deb eʼlon qiladi hamda uni taʼqib qila boşlaydi. Uning har qanday sözi yoki harakati möjiza sifatida qabul qilinadi. Brian şahardan qoçib, toğlarga yaşirinişga urinadi, lekin tinimsiz muxlislar uni u yerda ham topişadi.
Nihoyat yaşirinişga muvaffaq bölgan Brian Yudif bilan tunni ötkazadi, lekin ertasi kuni ertalab uning uyi oldida yana quvnoq olomon yiğiladi. Qoçişga urinib, Brian yana rimliklar qöliga tuşadi, Pilat esa uni boşqa köplab jinoyatçilar bilan birga xoçga mixlaşga hukm qiladi. Pasxa bayrami şarafiga Pilat hukm qilinganlardan birini ozod qilmoqçi böladi. Saroy oldidagi olomon Pilatning «r» tovuşini talaffuz qila olmasligidan kulib, «R» harfi bor ismlarni birin-ketin taklif qila boşlaydi. Pilat Brianni ozod qilişga rozi böladi, lekin Brian va boşqa mahkumlar allaqaçon qatl joyiga olib ketilgan böladi. Pilatdan kelgan elçi kelganda, özini «Brian» deb ataydigan boşqa bir mahkum xoçdan tuşiriladi. Qatl joyiga turli ehtimoliy qutqaruvçilar birin-ketin kelişadi: IXF aʼzolari, Yudif, Brianning onasi, IXFdan qurolli «öz joniga qasd qiluvçi jangçilar» otryadi. Lekin ulardan heç kim qahramonni qutqarmaydi. Filmning finalida Brian va uning boşqa baxtsiz hamrohlari xoçlarda osilgan holda qolib, «Always Look on the Bright Side of Life» nomli optimistik qöşiqni kuylaşadi.
3Işlab çiqariş
Film Franco Zeffirelliʼning «Iso Nazaretlik» miniseriali uçun qurilgan dekoratsiyalarda suratga…

Film Franco Zeffirelliʼning «Iso Nazaretlik» miniseriali uçun qurilgan dekoratsiyalarda suratga olingan.
Suratga olişni EMI Films kinokompaniyasi taşkil etişi va moliyalaştirişi kerak edi. Kompaniya avval «Monty Python» bilan «Monty Python and the Holy Grail» filmi ustida işlagan edi. Biroq suratga oliş boşlanişidan oldin EMI Films rahbari Bernard Delfont ssenariy bilan tanişib çiqib, loyihada iştirok etişdan qatʼiyan boş tortdi. Komik guruh aʼzolari yangi moliyaviy manba izlaşga majbur bölişdi. Yangi prodyuser The Beatles sobiq aʼzosi va «Monty Python» muxlisi George Harrison böldi. Aynan şu film uçun u öz kinokompaniyasi HandMade Filmsʼni taşkil etdi. Harrison filmda epizodik rolda ham suratga tuşdi. Terry Gilliam Jorj haqida şunday degan: «U uyini garovga qöydi, çunki bizning filmimizni körişni xohlardi».
Bir qator mamlakatlarda film namoyiş etilişi taqiqlandi: Irlandiyada 8 yil, Italiyada 11 yil, Jersi orolida 22 yil, Norvegiyada esa bir yil davomida. Şvetsiyada filmning prokati «Norvegiyada taqiqlangani uçun şunçalik kulgili kino!» degan şior bilan kuzatildi. Filmdagi munozaralar Robert Hewisonʼning 1981-yilda çop etilgan «Monty Python: The Case Against» kitobida aks etgan.
2008-yilda The Childrenʼs Society taşkiloti ötkazgan sörov natijalariga köra, har beşinçi britaniyalik öz dafn marosimida filmning final qöşiği — «Always Look on the Bright Side of Life» («Hayotning yorqin tomonini doim köring») ijro etilişini xohlaydi.
4Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Житие Брайана по Монти Пайтону» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.