Morfiy — Aleksey Balabanov rejissyorligidagi, Sergey Bodrov-kiçikning ssenariysi asosidagi rossiyalik dramatik film. Ssenariy Mixail Bulgakovning «Yoş şifokorning yozuvlari» sikli va «Morfiy» hikoyasi asosida yozilgan. Syujetga köra, uezd şahrining kasalxonasiga yoş doktor Polyakov keladi; şifokor bemorning hayoti uçun kuraşib, öz hayotini xavf ostiga qöyadi, şundan söng öziga morfin ukoli qiladi va keyinçalik unga qaram bölib qoladi. Boş rollarda Leonid Biçevin, Ingeborga Dapkunayte va Andrey Panin ijro etgan. Kartina Rossiya kinoşunoslar va kinotanqidçilar gildiyasining «Oq fil» mukofotini eng yaxşi rejissyorlik uçun olgan. Film 2008-yil 27-noyabrda Rossiyada ekranlarga çiqdi.
1Rollarda
Leonid Bichevin, Ingeborga Dapkūnaitė, Andrei Panin
Aleksei Balabanovrejissyor
Ingeborga Dapkūnaitėaktyor
Andrei Paninaktyor
Sergey Bodrov, Jr.ssenariy muallifi2Syujet
1917-yilning keç kuzi. Yoş doktor Mixail Alekseyeviç Polyakov (Leonid Biçevin) qişloq kasalxonasiga zemstvo…
1917-yilning keç kuzi. Yoş doktor Mixail Alekseyeviç Polyakov (Leonid Biçevin) qişloq kasalxonasiga zemstvo şifokori etib tayinlanadi. Tibbiyot institutini yangi tugatgan şifokor sifatida u tibbiy amaliyotning boşlaniş qiyinçiliklariga duç keladi. Birinçi bemor difteriyadan azob çekadi, huşini yöqotadi, Mixail unga sunʼiy nafas beradi, ammo u vafot etadi. Hamşira Anna (Ingeborga Dapkunayte) doktorga difteriyaga qarşi zardob yuboradi. Keçqurun ukol joyida dahşatli qiçişiş paydo böladi. Oğriqni qoldiriş uçun hamşira unga morfin ukoli qiladi, doktor uyquga ketadi. Ломкани чидай olmay, Polyakov hamşiradan inyeksiyani takrorlaşni söraydi. Kasalxonaga bölajak ona keladi, unga ebçi “bolakayni çiqariş uçun” qin içiga şakar solib qöygan edi. Mixail tuğruqni qabul qiladi va homilani oyoq tomonga burişni muvaffaqiyatli amalga oşiradi. Şundan söng u özi morfin ukollarini qila boşlaydi. Kasalxonaga yoş grafinya, beva ayol Ekaterina Karlovna Şeffer keladi, u bilan u intim aloqaga kirişadi. Kasalxonaga oyoqi ziğir maydalagiç maşinasiga tuşib qolgan qiz olib kelinadi, doktor unga oyoqni amputatsiya qiladi.
Mixailni yaqin atrofdagi Kuzyayevo mulkiga çaqirişadi: kontorşçik xotini bilan sayrga çiqqan, şundan söng ayolning boş suyagi asosi sinib qolgan. U yerda u feldşer Gorenburg bilan tanişadi, u RSDRP aʼzosi bölib, bemor vafot etganini aytadi, Polyakovning dösti doktor Bomgart esa Moskvaga ketgan va halok bölgan. Doktor isterikaga tuşgan doğli erkakka morfin yuboradi. Gorenburg unga kukun qarzga berişni söraydi, uning kasalxonasida 30 ta karavot bor, doktor yöq. Ular birga Polyakovning kasalxonasiga qaytib ketişadi, ammo böronda yöldan adaşişadi, ularni börilar quvib yetadi. Yölovçilar Kuzyayevo mulkida tunaşga töxtaydi, u yerda zodagon Vasiliy Osipoviç Soborevskiy va uning oilasi hamda atrofdagilar, şu jumladan Ekaterina Şeffer bilan tanişadi. Doktorda ломка, qayt qiliş (intoksikatsiya belgisi) boşlanadi, u yana öziga morfin ukoli qiladi va şundan söng Ekaterina bilan intim aloqaga kirişadi.
Polyakov hamşira Annadan morfin eritmasini tayyorlaşni talab qiladi, u dozani kamaytirganini aytadi. Doktor Anna bilan aloqaga kirişadi. U feldşer nimadir gumon qilayotganini, ikkinçi ukolni Mixailga qilgani uçun özini ayblayotganini aytadi, bu esa qaramlikka olib kelgan. Doktorga oşiq bölgan Anna, Polyakovning morfinga boğlanib qoliş sabablarini tuşuniş uçun özi ham ukol qilmoqçi böladi. Doktor kukun oliş uçun uezdga boradi va u yerda kukun kerak bölgan Gorenburg bilan uçraşadi. Mixail va Anna birga ukol qilişadi, uning ukollardan yaralari allaqaçon paydo bölgan. Kasalxonaga qiz bola keladi, doktor unga traxeostomiya qiladi. Mixail kasalxona dorixonasida kukun solingan şişaçani almaştiradi. Kasalxonaga qiz bilan birga otasi keladi, unga oyoği amputatsiya qilingan edi, doktor Moskvadagi yaxşi protez qilinadigan manzilni berişga vaʼda beradi. Mixailning Şeffer bilan aloqasi bor va yana qayt qiliş boşlanadi. Kuzyayevo mulkida yonğin çiqqani haqida xabar keladi. Jabrlanganlarni kasalxonaga olib kelişadi, ammo Soboreskiy va uning qizi halok böladi, çunki ularga Mixail sarflab bölgan morfin örniga almaştirgan kaltsiy xlorid inyeksiyasi qilinadi. Polyakov Annaga yolğon gapirganini, dozani kamaytirganini tan oladi. Kasalxonaga Gorenburg keladi va qarzni — beş gramm kukunni olib keladi.
Mixail giyohvandlikning halokatli ekanligini anglaydi va Anna maslahati bilan Ugliçga ixtiyoriy davolaniş uçun ruhiy kasalxonaga jönaydi. Ломкани çidaş uçun u yonidagi karavot qöşnisi, harbiydan vodka sotib oladi. U yerda u bolşeviklarning zöravonliklariga beixtiyor guvoh böladi: derazadan taşqarida mast dengizçilar çanalarni töxtatib, yölovçilarni kaltaklaşadi. Polyakov yuqoridan antisemitik baqiriği bilan ularning eʼtiborini çalğitadi, dengizçilar kasalxonaga hujum qilişadi. Mixail kasalxona dorixonasidan bir şişa morfin öğirlab, kasalxonadan qoçadi. Köçalarda sayr qilib yurib, özi ham giyohvand bölib qolgan Anna bilan uçraşadi va unga morfinli şişani beradi. Hozir bolşeviklar komissari bölgan Gorenburg dorixona derazasi oldida morfin talab qiladi. Gorenburg Polyakovni tanib qoladi va uni töxtatişga urinib, bir neça ogohlantiruvçi öq uzadi, ammo Mixail özi unga öq otadi, uni öldiradi va qoçib ketadi. Anna öldirilgan Gorenburgning çöntaklaridan morfinli şişalarni oladi. Polyakov ломкадан azob çekib, temirçilik ustaxonasiga, söng çerkovga, keyin esa yaqin atrofdagi kinoteatrga kiradi, u yerda komik sokin film körsatilmoqda. Oxirgi qolgan dozani olib, u morfin taʼsiridan zavqlanadi, söngra boşqalar bilan birga kulib, töpponçaning stvolini iyagiga qöyadi va öq uzadi. Kinoteatr tomoşabinlari öqqa eʼtibor bermay, komediyaga kulişda davom etişadi. Ekranda kinematograf yozuvi «Konets» — bu ham «Morfiy» filmining yakuniy yozuvi.
3Rollarda
Leonid Biçevin — Mixail Alekseyeviç (asl nomi — Sergey Vasilyeviç) Polyakov, zemstvo doktori,…
Leonid Biçevin — Mixail Alekseyeviç (asl nomi — Sergey Vasilyeviç) Polyakov, zemstvo doktori, morfinist
Ingeborga Dapkunayte — Anna Nikolayevna (asl nomi — Anna Kirillovna), hamşira-akuşerka, morfinistka
Andrey Panin — Anatoliy Lukiç Demyanenko, feldşer
Svetlana Pismiçenko — Pelageya Ivanovna, hamşira-akuşerka
Katarina Radivoyeviç — Ekaterina Karlovna Şeffer, grafinya, beva (ovozini Anjelika Nevolina bergan)
Yuriy Gertsman — Lev Aronoviç Gorenburg, Simonovskaya kasalxonasining feldşeri
Aleksandr Mosin — Vlas, xizmatkor, kuçter
Irina Rakşina — Aksinya, oşpaz
Sergey Garmaş — Vasiliy Osipoviç Soboreskiy, yer egasi, Yaroslavl guberniyasi Ugliç uezdidagi Kuzyayevo mulkining egasi
Yuliya Deynega — Tatyana Vasilyevna Soboreskaya, yer egasi Soboreskiyning qizi
Aleksey Istomin — Osip Vasilyeviç Soboreskiy, yer egasi Soboreskiyning öğli
Valeriy Sinelnikov — Vladimir Andreyeviç Favorskiy, sayohatçi, grafik rassom, Soboreskiyning mehmoni
Vladimir Sapunkov — yer egasi Soboreskiyning mehmoni
Viktor Vinter — Semyon, yer egasi Soboreskiyning lakeyi
Aleksey Poluyan — kasalxona palatasidagi qöşni, harbiy
Daniil Şigapov — kontorşçik
Oleg Korytin — öt öçiruvçi
Valeriy Zaytsev — general
Agniya Kuznetsova — rahmdil hamşira
Svetlana Tuçina — bölajak ona
Darya Tsiberkina — oyoği amputatsiya qilingan qiz
Vasilisa Miridonova — Lidka, difteriyadan ölayotgan qiz
Tryuklar böyiça postanovşik — Oleg Korytin
4Işlab çiqariş
Ssenariyni Sergey Bodrov-kiçik xotini Svetlananing tavsiyasiga köra yozgan, u Mixail Bulgakov ijodining katta…
Ssenariyni Sergey Bodrov-kiçik xotini Svetlananing tavsiyasiga köra yozgan, u Mixail Bulgakov ijodining katta muxlisi edi. «Morfiy» Bodrovning rejissyorlik debyuti bölişi kerak edi, ammo u «Opalar» filmini suratga oliş uçun kartina ustidagi işni töxtatib qöydi.
Filmning natura suratga oliş işlari Ugliç va Kalyazin şaharlarida ötdi. Doktor Polyakov rolini dastlab Sergey Bodrov-kiçik ijro etişi kerak edi, ammo u 2002-yilda Karmadon darasida halok bölgan edi. Filmda Aleksandr Vertinskiyning yozuvlari yangraydi. Baʼzi qöşiqlari u 30-yillarda yozgan edi, film qahramonlari ularni heç qaçon eşita olmagan bölardi — voqealar 1917−1918-yillarda bölib ötadi. «Kokainetka» qöşiğini kadr ortida Sankt-Peterburg aktrisasi va şanson ijroçisi Tatyana Kabanova ijro etadi, kadrda esa aktrisa Yuliya Deynega.
Saundtrek
5Qabul
Dmitriy Bykov: «Kino Bulgakovnikidan köra köproq Kafkanikiga öxşaydi; ekranga köproq «Yoş şifokorning…
Dmitriy Bykov: «Kino Bulgakovnikidan köra köproq Kafkanikiga öxşaydi; ekranga köproq «Yoş şifokorning yozuvlari» emas, balki dahşatli «Qişloq şifokori» novellasi köçirilgan».
Mixail Trofimenkov: «Balabanovning qahramoni «Baxtli kunlar» va «Qalʼa» davridan beri özgarmagan: u doim «begona». Faqat ilgari rejissyor şahardagi «begona» haqida film suratga olgan bölsa, «Morfiy»da birinçi marta qişloqdagi «begona»ni suratga oldi. Balabanovda mafkuraçini körganlar, u turli tarixiy davrga yoki ijtimoiy muhitga murojaat qilib, “Şunday yaşaş mumkin emas”, deb eʼlon qiladi, deb taxmin qiladilar. Aslida esa haqiqiy ekzistensialist rassom sifatida u şunçaki qayd etadi: “Yaşaş mumkin emas”».
Zara Abdullayeva: «“Morfiy” şunçalik ajoyib işlangan, eng “minimal vositalar” bilan, şubha paydo böladiki, uni rus rejissyori suratga olmagan. Uning kino bilan romani bor, kokain bilan emas. Bejiz film qahramoni kinoteatrda, deyiş mumkinki, sobornoy tarzda — zal hökizlaşi ostida özini otadi». Daniil Dondurey: «Rejissyor taʼkidlaydi: Rossiyada şaxsning ham heç qanday imkoniyati yöq... bu yerda, Rossiyada, biror foydali ish qiliş uçun albatta doping kerak... mamlakatimizdagi eng asosiy dopinglardan biri — majruh ruhiyat. U deyarli barça qahramonlarida şunday».
Darya Jurkova: «“Morfiy”da musiqa oddiy giyohvanddan köra köproq narsaga aylanadi. U nafaqat haqiqatdan voz keçişni, balki qahramonga tarixiy şaroitlarga qarşi turadigan har qanday ijodiy faoliyatdan voz keçişni ham ifodalaydi».
Konstantin Remçukov: «Operator Aleksandr Simonovning ishi aʼlo darajada. Ikkinçi darajali rollar, Andrey Panin va Svetlana Pismiçenko ijrosi ham şunday».
Vita Ramm: «Rassomlar-dekorator Nastya Karimullina va Pavel Parxomenko hamda operator Aleksandr Simonov tufayli tasvir asr boşidagi jonlangan fotosuratga öxşaydi».
Pavel Kuznetsov: «Bu, şubhasiz, rejissyorning eng mukammal asari (uni faqat «Poyezd kelişi» almanaxidan kiçik şedevr «Trofim» bilan soliştiriş mumkin, lekin tasviriy jihatdan «Morfiy» beqiyos yorqinroq, rang-barangroq, kuçliroq)».
6Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Морфий (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.