Moscow-Cassiopeia

Birinçi sahnada kostyum va galstuk taqqan odam paydo böladi. U Oy globusi ustiga egilgan bölib, uning ustida «Moskva dengizi» toponimi aniq körinib turadi. U özini «I. O. O. — Maxsus vazifalarni bajaruvçi» deb taniştiradi.

Keyin qizil galstuk taqqan maktab öquvçilari töldirgan auditoriyada pioner Viktor Sereda Alfa Kassiopeya (Şedar) yulduziga «ZARYa» kosmik kemasida uçiş loyihasi haqida maʼruza qiladi. Maqsadni tanlaş Galaktikaning şu sektoridan kelayotgan, aniq sunʼiy kelib çiqişga ega signallar bilan boğliq. Uçta akademikdan iborat komissiya loyihadan hayratga tuşadi, ammo uçiş vaqti ularni çöçitadi: faqat bir tomonga kemada ötadigan vaqt taxminan 26 yer yiliga teng böladi. Sereda bunga, uçişga voyaga yetmaganlar ham borişi mumkin, u holda maqsadga yetganda ularning har biri 40 yoşda böladi, deb javob beradi. Maʼruza oxirida Sereda nomaʼlum yozilgan xat oladi: «Sen uçar eding-mi? Axir bu butun umringga.» Yozuvning pastki qismida esa: «U bilan birga uçar edim» deyilgan. Keyin pioner qiz Varvara Kuteyşçikova sözga çiqadi. Uning fikriça, odamzot boşqa obod sayyoralarni izlaş örniga, öz sayyorasini saqlab qolişga barça kuçini sarflaşi kerak. Orqa qatordan Fedya Lobanov, insoniyatning ham yöq bölib ketiş xavfi borligini aytadi va suv yoqilğisida işlaydigan dvigatel haqidagi loyihasini taklif qiladi. Sereda kim unga bu sirli xatni yozganini aniqlaşga urinadi, ammo muvaffaqiyatsiz böladi.

Paşa Kozelkov ertalab oşxonada radioda «14 yoşdan katta bölmagan şaxslar»ni ekipajga qabul qiliş eʼlon qilinayotganini eşitadi. Kozelkov va Sereda özlarining Kaluga şahridan Moskvaga şoşilişadi, ammo ularga ekipajga qabul allaqaçon yakunlanganini aytişadi. Şunda ular akademik Sergey Sergeyeviç Filatov bilan şaxsan uçraşişga qaror qilişadi. Şu payt ularning oldiga I. O. O. keladi, Serediadan közoynagini olib, qöli bilan tegib, uning körişini tiklaydi va şu tariqa uning jismoniy körsatkiçlarini uçişga yaroqli qiladi. Keyin ikki döst Fanlar akademiyasida özini topadi, u yerda antimodda bilan işlaşdagi «Kaluga Vitya»ning dahosidan hayratga tuşgan akademiklar ularni öz stoliga ötirişga taklif qilişadi. Keyin ekipajni tuziş boşlanadi, u «uç öğil bola uçun uç qiz» tamoyili asosida amalga oşiriladi. I. O. O.ning tavsiyasiga köra ekipajga yoş arxeolog Katya Panfyorova qabul qilinadi, u esa fenomenal xotiraga ega bola Mişa Kopanygin bilan sevişgan.

Keyin akademik Filatov xorijiy jurnalistlar uçun «Zarya» yulduzlararo kemasida ekskursiya ötkazadi, ularga boşqaruv bölimi, kayut-kompaniya, biomarkaz va begona aql bilan mumkin bölgan muloqot uçun «maʼno uşlagiç»ni körsatadi. Şu payt Lobanov kemaga yaşirinça çiqib oladi. Yoş kosmonavtlarning suratlari «Komsomolskaya Pravda» gazetasining birinçi sahifasida çiqadi. Oltalovlon Qizil maydonga kelib, Lenin maqbarasiga pionça salom beradi. Yulduzlararo kema yölga çiqadi, ammo bortda begona odam — Lobanov borligi maʼlum böladi. Ekipaj uni nima qilişni bilmaydi: kimdir uni qutqaruv kapsulasida Yerga qaytarişni talab qiladi, kimdir Fedyani kemada qoldirişga rozi böladi. Nizo çoğida u «tozalaş kamerasi»ga tuşib qoladi va özini oçiq kosmosda topadi. Uni katta qiyinçilik bilan qutqarişadi. Tibbiyot xonasidan çiqqaç, Lobanov laboratoriya kalamuşi Pafnutiydan çöçib ketadi va boşqaruv panelига yiqilib tuşib, tasodifan şunday jarayonlarni işga tuşiradiki, natijada yulduzlararo kema yoruğlik tezligidan oşib ketadi.

«Bu voqealarning sababini elektron-hisoblaş maşinasi aniqlay olmaydi», — deb kosmonavtlar karnaydan eşitadilar. Sereda hali tirik ekanliklaridan hayratda qoladi va kemaning tezligini pasaytira boşlaydi. Oxiri özlariga kelgan qahramonlar dahşat bilan Quyoş sistemasida emasliklarini bilib olişadi. Şu payt ular bilan aloqaga çiqqan, juda qarib qolgan Filatov, Yerda 27 yil ötganini xabar qiladi. Akademik kemaning bunday holatga tuşişi haqida taxminlar bildiradi: taxion spiral yoki pastki fazo.

Keyin ular monitorda ayolni köradilar, u esa ularning katta bölgan sinfdoşi Milka Okoroкova bölib çiqadi. U öşa sirli xatni aynan özi yozganini tan oladi. Şu 27 yil davomida Okorokova radioastronom bölib, turmuşga çiqqan va ikki farzand — Vitya va Varya körgan. U yana şu vaqt içida sirli signallarning bir qismini şifrini oçişganini aytadi: endi ular xavf signallari ekanligi aniqlangan. Lobanov özining ahmoqligidan tavba qiladi va uni Yerga qaytarişni söraydi. Sereda bunga endi imkon yöqligini aytadi va Lobanov ekipajning yettinçi aʼzosiga aylanadi.