My Friend Ivan Lapshin

Andrey Boltnev — Ivan Lapşin, jinoyat qidiruv bölimi boşliği

Nina Ruslanova — Natasha Adaşova, aktrisa

Andrey Mironov — Xanin, yozuvçi, jurnalist

Aleksey Jarkov — Vasya Okoşkin

Zinaida Adamoviç — Patrikeevna

Aleksandr Filippenko — Zanadvorov, hikoyaçining otasi

Yuriy Kuznetsov — tuman milisa bölimi boşliği

Valeriy Filonov — Pobujinskiy

Anatoliy Slivnikov — Byçkov

Andrey Dudarenko — Kaşin

Titrlarda qolgan aktyorlar epizodik rollar ijroçilari sifatida körsatilgan:

Yuriy Pomogayev — Solovyov, töda boşliği

Anatoliy Aristov — Xoxryakov (ovozini Igor Yefimov bergan)

Yuriy Aroyan — mahalliy teatr artisti

Boris Voytsexovskiy — mahalliy teatr artisti va rejissyori

Sergey Kuşakov — Yegorov, mahalliy teatrning yetakçi artisti

Vladimir Toçilin — Toçilin

Semyon Farada — moliya bölimi boşliği Jatiyev

Anatoliy Şvederskiy — mahalliy teatr artisti

Sasha Isakov — bolalikdagi hikoyaçi

Valeriy Kuzin — hikoyaçi

Nina Usatova — Solovyovning xotini (bevasi)

Aleksandra Nikolayeva

Natalya Laburtseva

Lidiya Volkova

Yuriy Kozlov

B. Meleşkin

V. Popova

V. Sirotenko

Filmning dastlabki stsenariysi «Operativ guruh boşliği» deb nomlanib, 1969-yilda yozilgan va Yuriy Germanning «Lapşin» qissasiga asoslangan edi. Şunga qaramay, Aleksey German bu filmga ustida işlaşni faqat ön yil ötib boşladi (1979-yilda tayyorgarlik boşlandi, aktyorlar va suratga oliş joylari qidirildi, şuningdek, iştirokçilar rejissyor bilan birga morgga borişdi; suratga olişning özi 1981-yilning kuzidan 1982-yilning bahorigaça olti oy davom etdi). Stsenariy töliq ssenarist va dramaturg Eduard Volodarskiy tomonidan yozilgan, şu bilan birga qissadagi asosiy qahramonlarning xarakterlari rejissyorning otasi tomonidan saqlab qolingan. «Oldimizda ikki yöl bor edi — sarguzaştli film yoki uçburçak muhabbat haqida film qiliş, — deb keyinroq hikoya qilgan Aleksey German. — Biz na u, na bu yölni tanladik, ikki yönalişni aralaştirdik — biz uçun asosiy narsa detektiv intriga ham, muhabbat hikoyasi ham emas, balki öşa davrning özi edi. Biz aynan öşa haqda film qildik. Uni yetkaziş eng asosiy va eng qiyin vazifamiz edi». Stsenariy qayta yozildi: Lapşin olib borgan tergovning asosi qilib Tyurin va Solovyov ustidagi haqiqiy ish olindi. Stsenariy ustida işlaş paytida maslahatçi sifatida öşa vaqtdagi Leningrad jinoyat qidiruvi boşliği iştirok etdi va u stsenariy mualliflariga ish usullari va Tyurin hamda Solovyov işining tafsilotlarini aytib berdi. Keyinçalik German IIV yuqori mansabdor şaxslari filmni nazorat qilmoqçi, degan miş-mişlarga javoban şunday degan: «Yaxşisi, hozir ular öz işlari qonunga muvofiq bölişiga ğamxörlik qilsin, men esa 30-yillar haqida körsatganlarimning haqiqatiga kafolat beraman. Men öşa vaqtda hammasi yaxşi bölgan deyayotganim yöq, faqat öşa vaqtda şunday bölgan deyapman».

Aktyorlarni tanlaşda rejissyor tomaşabinga kam taniş yuzlarni afzal körardi. Natijada Lapşin rolini Novosibirsk aktyori Andrey Boltnev oldi, uning uçun «Mening dostim Ivan Lapşin» filmi filmografiyasidagi ikkinçi film böldi (birinçisi Semyon Aranoviçning «Torpedonosetslar» filmi edi, u «Mening dostim Ivan Lapşin»dan keyin suratga olingan, ammo ekranlarga undan oldin çiqqan). German Lapşin rolini uçun yuzida «ölim muhri» bor aktyorni qidirganini taʼkidlagan.

Jurnalist Xanin rolini uçun uzoq oldingi hikoya kerak edi, filmda esa unga joy yöq edi, şuning uçun German bu rolga köproq professional aktyorni tanladi. Nomzodlar orasida Aleksandr Filippenko va teatr rejissyori Anatoliy Vasilyev ham bor edi, ammo oxir-oqibat rol Andrey Mironovga berildi.

Okoşkin rolini uçun Aleksey Jarkovdan taşqari Novosibirsk aktyori Yevgeniy Vajenin ham sinovdan ötgan edi, ammo u öşa paytda spektakllarda band edi, şuning uçun rol Jarkovga tegdi.

Suratga olişdan oldin 1930-yillar muhitini qayta yaratiş uçun suratga oliş guruhi katta ish qildi: fotosuratlar töplandi, öşa davr milisalari bilan maslahatlaşildi, suratga oliş joylari qidirildi, komission dökonlar orqali öşa davrning haqiqiy kiyimlari sotib olindi, stsenariy tuzatildi. Jinoyat qidiruvi muhitini his qiliş uçun German xotini Svetlana Karmalita bilan bir oy atrofida qamoqxonalarda böldi, tez-tez söroqlarga çiqib, u yerda guvoh sifatida rasmiylaştirildi. Uning sözlariga köra, u «Çexovça» muhitni qayta yaratmoqçi edi, şuning uçun voqealarni Leningraddan viloyatga köçirdi. Suratga oliş joylarini German arxivlardan topdi, u yerda yoğoç arka va gips pionerlar haykallari fontan yonida tasvirlangan gazeta qirqimini topdi. Filmning katta qismi Astraxanda suratga olingan.

Salbiy

Film ekranga çiqqan zahoti tanqidçilar Germanning «ğalati detektiv» yaratganini taʼkidlaşdi. Rejissyor haqiqatni qoralaşda va 1930-yillar davrini qahramonsizlantirişda bir neça bor ayblangan. Film tanqidçilari hayot şaroitlari va turmuş tarzi ekranda körsatilganidek dahşatli bölişi mumkin emas, deb taʼkidlaşdi. Filmni baʼzan viloyat şahri va butun davrning obrazi şu miniatyuralardan töqilgan «miniatyuralar antologiyasi»ga kiritişadi (syujet çiziqlari köplab mikro-syujetlar bilan uzilib turadi). Rejissyorning sözlariga köra, filmning birinçi namoyişida, unda Elem Klimov va Andrey Smirnov ham qatnaşgan, ikkalasi ham bu filmni tomoşa qiliş mumkin emasligini aytişgan va bu fikrda ikkalasi ham kelişgan, garçi ular bir-biri bilan bir neça yildan beri gaplaşmasa-da. Ular buni «bu film emas, balki "broun harakati"» deb izohlaşgan.

Ijobiy

Kira Muratova bir intervyusida şunday degan: «Rus rejissyorlari orasida men Sokurov va Germanni eng köp yoqtiraman. Lekin Germandan faqat «Mening dostim Ivan Lapşin» filmini yoqtiraman. Bu film göyo sovet hokimiyati haqida, sovet hokimiyati uçun, men esa sovet hokimiyatini yoqtirmayman, lekin u şunçalik ajoyib, hayratlanarli qilib suratga olinganki, uni har doim va istalgan joyidan tomoşa qila olaman».

Syujet:

Yuriy German

Aleksey German

Stsenariy muallifi: Eduard Volodarskiy

Boş rejissyor: Aleksey German

Operator: Valeriy Fedosov

Rassom: Yuriy Pugaç

Musiqa: Arkadiy Gagulaşvili

Montaj: Leda Semyonova

Tovuş operatori: Nikolay Astaxov

Muharrir: V. Şvarts

Maslahatçilar: Ye. A. Maksimov, M. I. Mixaylov

Rejissyorlar: Viktor Aristov, V. Nikulin

Grim: O. Telova

Kostyumlar: Galina Deyeva

Filmning birinçi «işçi» nomi — «Operativ guruh boşliği» (film 1982-yilda tugatilgan). Film Zamonaviy sanʼat muzeyida namoyiş etilgan.

Boş qahramonning prototiplaridan biri — jinoyat qidiruvi xodimi Ivan Bodunov.

Filmning finalida Okoşkin va Zanadvorov Skandinaviya partiyasini şaxmatda öynaşadi:

Taxminan, Okoşkin (Aleksey Jarkov ijrosida) Germanning 1953-yilgi voqealarni tasvirlovçi keyingi «Xrustalyov, maşina!» (1998) filmida ham IIV yuqori mansabdor amaldori sifatida paydo böladi. Xususan, bu filmda Jarkov qahramonining general Klyonskiy haqida şunday iborasi bor: «uning xotini uruşgaça bizning Unçanskda rol öynagan». Klyonskiyning xotinini ham Nina Ruslanova ijro etadi.

Aktrisa Adaşova umumiy tuşlik paytida Kominternning madhiyasini («Zavodlar, turinglar…») kuylaydi, faqat birinçi va uçinçi bandni aytadi, dunyo hokimiyatini egallaş rejalari haqida bölgan ikkinçi bandni ötkazib yuboradi: [Madhiyaning matni kiritilmagan.]

1986 — RSFSR Vasilyev akalari nomidagi Davlat mukofoti (Andrey Boltnev, Eduard Volodarskiy, Aleksey German, Yuriy Pugaç, Nina Ruslanova, Valeriy Fedosov)

1986 — Lokarno xalqaro kinofestivali (FIPRESCI mukofoti, E. Artariya mukofoti — Aleksey German)

1987 — Rotterdam xalqaro kinofestivali (Tanqidçilar mukofoti — Aleksey German «Yöllarda tekşiruv», «Uruşsiz yigirma kun», «Mening dostim Ivan Lapşin» filmlari uçun)