"Moya Rodina" (Mening Vatanim) — Iosif Xeyfits va Aleksandr Zarxi rejissyorligidagi film bölib, 1933-yilda Leningrad Roskino fabrikasida (SSSR) suratga olingan. Sovet davrining ilk ovozli filmlaridan biri. Işçi nomlari «Körik» va «OKDVA odamlari» ham bölgan. Syujet 1929-yilda KVJD (Şarqiy Xitoy temir yöli) atrofida yuz bergan köplab provokatsiyalar va şundan keyin Chan Kayşi boşçiligidagi Xitoy Respublikasi bilan SSSR örtasida boşlangan qurolli töqnaşuvga asoslangan. Ekranga çiqqandan köp ötmay film taqiqlangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Gennadiy Michurin, Yanina Zhejmo, Alexander Melnikov
3Syujet
Yoş xitoylik yollanma işçi Van-bosyak (Xaydarov) işdan keyin tungi uy-yotoqxonaga qaytadi; u yerda holdan…
Yoş xitoylik yollanma işçi Van-bosyak (Xaydarov) işdan keyin tungi uy-yotoqxonaga qaytadi; u yerda holdan toygan dehqonlar bilan birga afyunkaş, fohişalar va uy çorva mollari joy bölişadi. Tasodifan kelgan harbiy karvon Vanni Guomindan armiyasiga yollaydi. Şu paytda sovet çegara postida qizil askarlar Vasika (Melnikov) va «Malyutka» (Nazarenko) Mançjuriya dehqonlari bilan sinfiy birdamlik haqidagi xitoyça iboralarni örganişmoqda. Keçqurun Vasiliy navbatçilikka çiqadi va yarim qaroqçi xitoy harbiy birikmasi hamda ularga qöşilgan, taslim bölmagan oq zobitlar qöliga tuşadi. Tinç qişloqni talaşda iştirok etgan yoş askar Van-bosyak Vasiliyning kapitan Alyabyev (Jakov) tomonidan şafqatsiz söroqqa tutilişiga guvoh böladi.
Xitoy armiyasi çegaradagi köprikka hujum qiliş bilan SSSR hududiga bevosita bostirib kiradi. Bir neça qizil askar öz hayotini qurbon qilib, pozitsiyalarni uşlab turadi. Sovet qöşinlarining keng kölamli qarşi hujumi duşmanni orqaga surib taşlaydi. Van-bosyak köplab xitoylik askarlar qatorida asirga tuşadi va u yerda qölga tuşgan duşmanga nisbatan butunlay boşqaça, insonparvar munosabatni köradi. Keçki ovqatdan keyin u öz qismining zobiti bilan uçraşadi; zobit döstona va teng huquqli munosabat körsatib, Vanni qoçişga kömaklaşişga undaydi. Ammo erkinlikka çiqqaç, zobit masofani qayta tiklaydi va itoatkor bölişni talab qiladi. Yuzaga kelgan janjal davomida Van-bosyak zobitni öldirib, Qizil armiya joylaşgan joyga qaytadi.
Çaqmoqdek tez ötkazilgan operatsiya davomida sovet qöşinlarining bölinmalari çegaradagi bir neça aholi punktini egallaydi va Xabarovsk protokoli imzolangandan söng ğalaba bilan doimiy joylaşgan joylariga qaytadi. Van-bosyak ham kiradigan xitoylik dehqonlar va yollanma işçilar ularni birodarlardek kuzatib qolişadi.
4Rollarda
Aleksandr Melnikov —…
Aleksandr Melnikov — Vasika
Yanina Jeymo — Olya
Gennadiy Miçurin — rota komandiri
Bori Xaydarov — Van-bosyak
Konstantin Nazarenko — «Malyutka»
Oleg Jakov — kapitan Alyabyev
Yuy Fa-Şou — manjur zobiti
Lyudmila Semyonova — fohişa Lyudmila
5Prokatga taqiq
Kartina 1933-yil fevral oxirida, Qizil armiyaning ön beş yilligi arafasida prokatga çiqarilgan. Unga şovqinli…

Kartina 1933-yil fevral oxirida, Qizil armiyaning ön beş yilligi arafasida prokatga çiqarilgan. Unga şovqinli muvaffaqiyat va deyarli barça gazetalarda maqtovli şarhlar hamroh bölgan.
Ammo prokat bir oydan köproq davom etmadi. Mavjud rasmiy hujjatlarga köra, K. Ye. Voroşilovning körsatmasi bilan film taqiqlangan; buning asosi bir qator harbiy rahbarlar va siyosiy arboblarning, jumladan, 1933-yil 9-aprelda Harbiy va dengiz işlari xalq komissariga yozgan Sergo Ordjonikidzening iltimosnomasi bölgan:
Men sizdan ikki marta söraganim «Mening Vatanim» kartinasini taqiqlaganingiz uçun rahmat. U Qizil armiyani albatta şarmanda qilgan. Bu kartina mualliflariga umuman bunday işlarni topşirmaslik kerak: ular Qizil armiyaning qadr-qimmati va şarafi haqida heç qanday tuşunçaga ega emas. Sergo.
Bundan bir neça kun oldin ham TsK tarğibot va taşviqot bölimini boşqargan A. Stetskiy Boş repertuar komissiyasi rahbarlarini siyosiy xatolarda ayblagan edi; uning fikriça, aynan şu komissiya aybi bilan bir qator «zararli» filmlar namoyiş etilgan. 7-aprelda TsK Orgbyurosi «„Mening Vatanim“ kartinasi haqida» masalasini muhokama qilgaç, «ssenariy va kinokartinalarni dastlabki körib çiqiş, söngra har bir kinokartinani TsK Orgbyurosi tomonidan tasdiqlaş» amaliyotini qayta tiklaş qarorini qabul qildi (RGASPI. F. 17. Op. 114. D. 435. L. 79-80).
Rejissyor I. Xeyfitsning sözlariga köra, bu gapni Qizil armiya Boş siyosiy boşqarmasi örinbosari yetkazgan, film bevosita I. Stalin tomonidan taqiqlangan; çunki uning yaqinda aytgan «Uruş ötkazuvçilarning zarbasiga biz uç barobar zarba bilan javob beramiz» degan sözlari va lentada aks etgan Qizil armiya harakatlari örtasida nomuvofiqlik körgan, harakatlarning yumşoqligini esa u tolstoyçilik deb atagan.
Nihoyat, taqiqlaş sabablaridan biri — Lyudmila Semyonovaning Xarbindagi jozibali rus fohişasi obrazini ajoyib ijro etgani böldi. Öz xotiralarida u bir maşhur qizil qömondon: «Filmda bu fohişa butun Qizil armiyani öz orqasiga yaşirib qöydi», degan deb yozadi. Bu faktning heç qanday rasmiy tasdiği yöq va adabiy-kinematografik afsona bölib qolmoqda.
6Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Моя Родина» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.