«Nashville» (ingl. Nashville) — Robert Altmanning (1975) yilgi köp qatlamli kinofreskasi, uning ijodidagi va umuman Yangi Gollivud davridagi asosiy filmlardan biri. 27 musiqiy raqam fonida 24 qahramonning hayoti bir-biriga boğlanib, kantri musiqasi poytaxti — Naşvill şahrining köp qatlamli panoramasini yaratadi. Şu bilan birga, u 1970-yillar boşidagi Uotergeyt foş etişlaridan çarçagan va disko davrining köngiloçar girdobiga şönğişga tayyor bölgan Amerikaning ijtimoiy-siyosiy muammolarini ham taşxislaydi.
1Rollarda
Ned Beatty, Ronee Blakley, Keith Carradine
2Syujet
Amerika Qöşma Ştatlari davlatçiligining 200 yilligini nişonlaşga tayyorlanmoqda. Yangi taşkil topgan…
Amerika Qöşma Ştatlari davlatçiligining 200 yilligini nişonlaşga tayyorlanmoqda. Yangi taşkil topgan «özgarişlar partiyasi» nomidan prezidentlikka daʼvogarlik qilayotgan demagog Xel Filip Uokerning vakili amerika xalq musiqasi poytaxtiga — Naşvill şahriga keladi. Uning bemaʼni nutqlari şahar böylab harakatlanuvçi karnaylar orqali uzatiladi. U şou-biznes arboblariga taşrif buyuradi va maşhur Grand Ole Opry şousiga boradi, maqsadi kantri yulduzlarini Uoker nutq sözlaşi kerak bölgan saylov tadbiriga jalb qiliş.
Konsertning avj nuqtasida fojia yuz beradi, undan keyin «Tinçlaning, döstlar. Bu Dallas emas, bu Naşvill. Biz qanday xamirdan yasalganimizni körsatamiz. Ular Naşvillni qörqita olmaydi. Biz kuylaşda davom etamiz!» degan xitob eşitiladi va asta-sekin tinçlanayotgan tomoşabinlar boşlangan qöşiqni — «Bu meni qiziqtirmaydi...» ni davom ettiradi.
3Rollarda
Kit Kerradayn — Tom Frenk (Kris Kristoffersonga…

Kit Kerradayn — Tom Frenk (Kris Kristoffersonga asoslangan)
Devid Arkin — Norman
Barbara Bakkli — ledi Perl
Ned Biti — Delbert Ris
Karen Blek — Konni Uayt (Linn Andersonga asoslangan)
Roni Blekli — Barbara Jin (Loretta Linnga asoslangan)
Timoti Braun — Tommi Braun (Charli Prayda asoslangan)
Jeraldin Chaplin — Opal
Robert Dukui — Ueyd Kuli
Şelli Dyuvol — L. A. Joan
Allen Garfild — Barnett
Genri Gibson — Xeyven Xemilton (Roy Akaffga asoslangan)
Skott Glenn — Glenn Kelli
Jeff Goldblum — uç ğildirakli mototsikldagi odam
Barbara Xarris — Albukerke
Lili Tomlin — Linnea Ris
Maykl Merfi — Jon Triplett
Filmda tasvirlangan musiqa yulduzlarining aksariyatining kantri olamida taniladigan prototiplari bor. Masalan, folk-trio Bill, Mary & Top Peter, Paul & Mary jamoasiga juda öxşaydi. Eng köp savol tuğdiradigan figura — banallikka töla gapiradigan jurnalist Opal bölib, u «BBC» uçun işlaşini aytadi, ammo bu qisqartmani töğri oçib bera olmaydi. Ssenariyda uning jurnalistika bilan aloqasi yöqligini tan olgan sahna ham nazarda tutilgan edi.
4Işlab çiqariş
Robert Altman bu şaharda film suratga oliş taklifini olgandan söng «kantri poytaxti»ga qiziqib qoldi. Taklif…

Robert Altman bu şaharda film suratga oliş taklifini olgandan söng «kantri poytaxti»ga qiziqib qoldi. Taklif qilingan film syujeti rejissyorni qiziqtirmagan bölsa-da, şaharga borib, Altman janubiy ştatning öziga xos muhitiga maftun böldi va ssenariyçi Joan Tyuksberiga mahalliy odatlarni kuzatiş uçun Naşvillga borişni taklif qildi. Bu şaharda suratga oliş qarori ham uning sözlariga köra, «madaniy maydon, öziga xos madaniy arena bölgan kesişma» ekanligi bilan izohlanadi: «Bugungi Naşvill 40 yil oldingi Gollivud qanday bölgan bölsa, şunday». Ssenariyçi Naşvildan olib kelgan eslatma daftarida kelajak filmning asosiy syujet töqnaşuvlari belgilab qöyilgan edi. Butun siyosiy zamin, şuningdek, dramatik yeçim esa yakuniy bosqiçda qöşilgan.
Suratga oliş davomida çigal syujet rejissyor va aktyorlar tomonidan takomillaştirildi, ularning köpçiligi rejissyor iltimosiga binoan öz musiqiy raqamlarini mustaqil yozişdi. Baʼzi qahramonlar (masalan, Goldblum qahramoni) faqat yordamçi vazifani bajaradi — bir syujet çiziği va qahramonlar guruhidan boşqasiga ötişga yordam beradi. Altman uslubiga köra, dialoglarning köp qismi suratga oliş jarayonida improvizatsiya qilingan, köpinça bir-biriga aralaşib ketadi, ovozlar ustma-ust tuşadi, bir neçta sahna bir-birining ustiga qöyilib, köp ovozlilikning stereoskopik effektini yaratadi.
Uzoq vaqt davomida Naşvillda 4 soatlik film yoki mini-serial montaj qiliş uçun yetarli material olinganiga va dastlab filmni ikki qismga böliş rejalaştirilganiga işonilgan. Biroq 2000 yilda Altman yakuniy versiyaga faqat musiqiy raqamlar kirmaganini bayon qildi.
5Tanqid
«Nashville» amerikalik kinotanqidçilarning asosiy qismi tomonidan, jumladan Rojer Ebert kabi maşhur…

«Nashville» amerikalik kinotanqidçilarning asosiy qismi tomonidan, jumladan Rojer Ebert kabi maşhur tanqidçilar tomonidan juda iliq kutib olindi. «Qahramonlarning kesişuvlari ajoyib taşkil etilgan, va hammasi sunʼiylikdan xoli, juda tabiiy körinadi. Önlab hikoyalar va hayotlar bir-biri bilan çirmaşib ketgan», — deya qoyil qoldi britaniyalik The Guardian gazetasining kino şarhlovçisi. «Xaos va tartibning uzluksiz öyini orasidan tasodifan yöl topiş kerak böladi, detektivdagidek, qayerga olib bormasligi mumkin bölgan, yoki keyin köradigan narsamizning siri bölişi mumkin bölgan iplarni tanlab», — deb 1975 yil kuzida Sight & Sound jurnalida yozgan edi Jonathan Rozenbaum. 2007 yilda film AFI tomonidan 100 yil davomida eng yaxşi amerikalik filmlarning yubiley röyxatida 59-örinni egalladi.
Altmanning raqiblari unga odatda syujetsizlikda ayblaşardi; konsertdagi öq otiş ularga çuqur sabablarsiz, faqat umidsiz çalkaşib ketgan hikoya iplarini qandaydir tarzda boğlaş uçun kiritilgandek tuyulardi. Masalan, Deyv Ker Altmanning «oddiy odamlar» haqidagi filmlarida ularni kinoya bilan masxara qilişini, ularning mayda taşvişlari unda faqat nafrat kulgisidan boşqa heç narsa uyğotmasligini hisoblaydi. Rozenbaumning kuzatişiça, sönggi kadrda kamera yulduzli-çiziqli bayroq ustida kötarilganda, «çeksiz imkoniyatlar olami banal "bayonot" darajasiga qisqaradi» va ravşan böladiki, film yaratuvçilari hikoya qurilmasining pirouetlariga mast bölib, «haqiqatan ham Naşvill, kantri yoki siyosat ularni qiziqtirmaydi».
6Tan olinişi
Film prokatda öz byudjetini köp marta oqladi, beşta «Oskar» nominatsiyasiga sazovor böldi va 1992 yilda…
Film prokatda öz byudjetini köp marta oqladi, beşta «Oskar» nominatsiyasiga sazovor böldi va 1992 yilda Milliy reyestrga kiritildi. Dunyoning 846 nafar kinotanqidçisi ötkazgan sörovnoma natijalariga köra (Sight & Sound, 2012), film kinematografiya tarixidagi eng yaxşi yuzta film qatoridan joy oldi.
7Taʼsiri
Altmanning tipik filmi «Naşvill» sxemasining qayta işlanişidir: hikoyaning sekin rivojlanişi, syujet…
Altmanning tipik filmi «Naşvill» sxemasining qayta işlanişidir: hikoyaning sekin rivojlanişi, syujet çiziqlari mozaikasi, qahramonlarning köp ovozliligi, maʼlum bir ijtimoiy yoki kasbiy guruhning kulisalariga kirib boriş. Rojer Ebert «Naşvill» boşqa, şunga öxşaş mozaik hikoya uslubida işlaydigan rejissyorlar uçun yöl oçganiga işonç hosil qilgan, masalan, tanqidçilar tomonidan maqtalgan «Boogie Nights» va «Magnolia» filmlari muallifi Pol Tomas Anderson kabi.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Нэшвилл (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.