Ninja Scroll

Dzyubey Kibagami (yap. 牙神 獣兵衛 Kibagami Dzyu:bey) — sayohatçi samuray. Qiliçni mahorat bilan egallagan.

Ovoz beruvçi: Koiçi Yamadera

Kagero (yap. 陽炎 Kagero:) — Motizuki samuray klaniga xizmat qiluvçi Koga klanining ayol ninjasi. Uning tanasi zaharlarga çidamli, aksinça, hatto oddiy öpiş bilan ham boşqalarni zaharlay oladi.

Ovoz beruvçi: Emi Sinohara

Dakuan (yap. 濁庵 Dakuan) — rohib, hukumat agenti, Dzyubey va Kageroni aldov bilan yollaydi. Daraxtga aylana oladi.

Ovoz beruvçi: Takeşi Aono

Lord Gemma Himuro (yap. 氷室 弦馬 Himuro Gemma) — iblislar boşliği, Dzyubeyning duşmani va sobiq xöjayini. Ölimdan keyin ikkinçi qiyofaga ega bölgan. Kesilgan yoki parçalangan tana qismlarini tiklay oladi.

Ovoz beruvçi: Daisuke Gori

Benisato (yap. 紅里 Benisato) — Gemmaning maʼşuqasi va asosiy yordamçisi. Tanasi içida yaşovçi ilonlarni boşqaradi. Kuçli gipnoz qobiliyatiga ega va xuddi uning itoatkor mavjudotlari kabi terisini tökib taşlay oladi.

Ovoz beruvçi: Gara Takaşima

Yurimaru (yap. 百合丸 Yurimaru) — Gemmaning ikkinçi asosiy yordamçisi. Xöjayiniga yaşirinça oşiq, Benisatoga uning uçun hasad qiladi. Metall iplardan foydalanadi va ularga tok ötkazadi.

Ovoz beruvçi: Toşihiko Seki

Dzakuro (yap. 石榴 Dzakuro) — Yurimaruga oşiq. Biroq uning Gemmaga bölgan moyilligini bilgani uçun doim bu haqda masxara qiladi. Qurbonlarini oldindan tayyorlangan tuzoqqa jalb qilişni yaxşi köradi. Qurol sifatida portlovçi moddalardan foydalanadi.

Ovoz beruvçi: Masako Katsuki

Tessay (yap. 鉄斎 Tessay) — barça iblislar orasida eng baland va eng yirik. Terisini toşga aylantira oladi, şu sababli har qanday qurolga nisbatan zarbga çidamli böladi. Ikki uçli qiliç bilan qurollangan, u otilgandan keyin bumerang kabi egasiga qaytadi.

Ovoz beruvçi: Ryudzaburo Otomo

Musidzo (yap. 蟲蔵 Musidzo:) — uning tanasi yovvoyi arilar uyasiga öxşaydi, ular egasining har qanday buyruğiga böysunadi. Şuningdek, u ikki tişli nayza bilan qurollangan, oğzida esa uzun ötkir ignalar bor, ularni otib, masofadan turib raqiblarni urişi mumkin.

Ovoz beruvçi: Reydzo Nomoto

Mudzyuro Utsutsu (yap. 現 夢十郎 Utsutsu Mudzyuro:) — közi ojiz jangçi. Eng kiçik şovqinga qarab yönaliş oladi. Qiliç bilan qurollangan va uni mahorat bilan egallagan.

Ovoz beruvçi: Norio Vakamoto

Sijima (yap. シジマ Sijima) — istalgan soyada yaşirina oladi. Qisqa masofaga otiladigan temir garpun-qölqop bilan qurollangan. Qurbonlarini boşqariş va manipulyatsiya qiliş qobiliyatiga ega. Illyuziyalar yaratiş mahoratiga ega.

Ovoz beruvçi: Akitoşi Omori

Musiqa: Kaoru Vada, Ryohei Yamanaşi (8, 15-treklar) bundan mustasno; sözlar: Şo Dzitsukava; aranjirovka: Hiroşi Sinkava.

Saundtrek ikki marta CD va bir marta LP formatida qayta çiqarilgan. «Milan Records» tomonidan çiqarilgan plastinkalar 500 nusxadan iborat çeklangan tirajda bölib, ularga illyustrator Yuji Kaidaning asl asarlari kiritilgan.

«Manuskript ninjya» birinçi marta 1995-yilda VHS formatida çiqarilgan. Britaniya film tasniflaş kengaşi unga 15 yoşli yoşga ruxsat bergan va jinsiy sahnalarni kesib taşlagan (53 soniya). «Manga Entertainment»ning töliq versiyasi uçun esa 18 yoş va undan katta yoş belgilangan. Nemis FSK taşkiloti 16 yoşdan tavsiya bergan. Avstraliya attestatsiya komissiyasi MA15+ çeklovini örnatgan. Avstraliyaning sobiq boş prokurori Filip Raddok kesmasdan R18+ joriy etişni talab qilgan. Tsenzuradan ötmagan VHS versiyasi bu çeklovni 1999-yilda olgan. Rossiyada prokat guvohnomasi 2003-yilda berilgan, namoyiş faqat 18 yoşga tölganlar uçun ruxsat etilgan.

«Manga Entertainment» DVD ni 1998-yilda çiqargan. Format 1,33:1 (4:3) bölgan, ovoz esa Dolby Digital 5.1 va stereo 2.0 bölgan. Ingliz tilidagi subtitrlar rasmiy. Videokassetalar bilan soliştirganda transfer aʼlo darajada bölgan: töyinganlik töliq (har qanday animatsiyaning asosiy elementi), rang şovqinisiz, lekin haddan taşqari kuçli emas. Qora rang çuqur, soyalar tafsilotlari yöqolmagan, heç qanday buziliş (artefakt) yoki çegaralarning ajralib çiqişi aniqlanmagan. Plyonkadagi tasvir chang, kir, tirnaliş va boşqa nuqsonlardan deyarli xoli körinadi. Ovoz «Zirhdagi arvoh» yoki «Matritsa» filmlariniki kabi: agressiv, hajmli, aniq, past çastotali effektlar kanali yaxşi sozlangan, uy kinoteatri uçun mos. Dialoglar şovqinsiz, toza va tuşunarli bölib qolaydi. Qöşimça materiallar sifatida syujet tavsifi, personajlar profillari, treyler va naşriyotning previewʼsi kiritilgan.

1998-yilda «ADV Films» OVA «Ninja qiyomati»ni çiqardi, Yaponiyadan taşqarida bu film davomi sifatida reklama qilingan, biroq ularning örtasida heç qanday umumiylik yöq edi.

2003-yilda maxsus yubiley versiyasi paydo böldi. «Manga» özining oldingi naşrini yangiladi. Kadr nisbati 1,33:1 va 1,85:1 (anamorfik) körinişida berilgan. Ranglar yorqin, kontrast çuqur va töyingan, ötkirlik yaxşi. Tasvirda kiçik doğlar va eskiriş izlari bor. Sekin uzatiş paytida tebraniş tufayli kiçik çiziqlilik muammo hisoblanadi, lekin bu jiddiy norozilik emas. Ovoz sezilarli darajada yaxşilangan — Dolby Digital Surround-EX va DTS ES 6.1 qöşilgan. Effektlar qiliç bilan kesilgan bambuk daraxtlarining qulaşini, qonli yomğirni, yuzlab ilonlarning şivirlaşini his qiliş imkonini beradi. Yapon ovoz yöli yaxşiroq, Yevropa dublyaji esa yutqazadi. Anime yoshi tufayli dinamik diapazonda baʼzi çeklovlar bor. Diskka ikki tomonli plakat va otkritka ilova qilingan. Qöşimça materiallar sifatida personajlar tavsifi, fotogalereya, haqiqiy Dzyubeyning tarixi, rejissyor va ingliz tilida ovoz bergan aktyorlar bilan intervyu, şuningdek promomateriallar va treylerlar kiritilgan. Natijada «Anniversary Edition» nomi köplab yangi funksiyalarni anglatmaydi.

Blu-ray disklari 2012-yilda «Victor Entertainment» tomonidan çiqarilgan. Qölda çizilgan animatsiya, böğiq rang sxemasini işlatsa ham, yorqin bölib qoladi, ammo bu baʼzi katta ekranlarda yomon körinişi mumkin. Full HD uzatiş «Manga»ning eski yubiley DVD sidan toza körinadi. Tasvir yumşoq, lekin xiralaşgan yoki loyqa emas. Hozirça bu eng yaxşi versiya. Ovoz yana yutadi — DTS-HD Master Audio 5.1 va 2.0. Şuningdek, relyz uçun maxsus yozilgan rejissyorning audiokommentariysi ham bor. U filmni işlab çiqariş haqida eslaydi: kim nima ustida işlagan, yoş animatorlar qiyin vazifa — demon-qotil Musidzo orqasidagi barça arilarni olib taşlaşni qanday uddalaşga harakat qilgani (Kavadziri oxir-oqibat buni özi qilişga majbur bölgan), sanoatdagi kompyuter grafikasi muammolari, şuningdek, u zarur deb hisoblamagan jinsiy sahnalar tufayli yuzaga kelgan uyatçanlik haqida. Ularni u B toifadagi kino tarkibiy qismi sifatida keraksiz deb hisoblagan.

2024-yilda «Anime Expo» festivalida «Iconic Events Releasing» kompaniyasi 11, 12 va 15-sentabr kunlari «AX Cinema Nights» doirasida va filmning çiqarilganiga 30 yil tölişi munosabati bilan AQŞ ning 500 dan ortiq kinoteatrida «Ninja Scroll» namoyiş etilişini eʼlon qildi. 2026-yil 15-fevralda 76-Berlin xalqaro kinofestivalida «Berlinale Classics» dasturida filmning 4K versiyasi jahon premyerasi bölib ötdi. Qayta tiklaş va remasterlaş Yoşiaki Kavadziri rahbarligida amalga oşirildi, jarayonga asl 35-mm plyonkani skanerlaş, şuningdek, şikastlarni tuzatiş va rang korreksiyasi kirgan. «Sentai Filmworks» 2027-yilda çeklangan steelbook şaklidagi 4K Ultra HD Blu-ray naşrini çiqarişni eʼlon qildi. 2026-yil 4-sentabrdan «Manuskript ninjya» 4K formatida Yaponiyada ikki haftalik çeklangan prokatda çiqadi, distribyutor sifatida «Filmarks» xizmati iştirok etadi. Filmni qöllab-quvvatlovçi şarhlarni Yoşiaki Kavadziri, personajlar dizayneri va animatsiya rejissyori Yutaka Minova, Koiçi Yamadera, «Mafia» taxallusli Ryuki Kadzita, Hideo Kojima, Yasuhiro Naito va Kota Hirano berişgan.

1990-yillarda AQŞ dagi muvaffaqiyatini film MTV kanaliga va uning «Liquid Television» hamda «Cartoon Suşi» dasturlaş bloklariga borliq, u yerda kattalar uçun animatsion çiqişlar namoyiş etilgan.

2003-yil 17-oktyabrda «Manuskript ninjya» Birinçi Moskva anime festivalida namoyiş etilgan. 2007-yil 22-dekabrda film «Birinçi kanal»da «Manga şedevrlari» bloki doirasida körsatilgan. Bundan taşqari, «2x2» kanali orqali ham.

AQŞ da efirga uzatiş huquqini «Sci-Fi Channel», «HIDIVE» striming xizmati, şuningdek, 2017-yilda yopilgan «Çiller» kanali sotib olgan. Kanadada tunda kattalar uçun «Teletoon» namoyiş qilgan. Avstraliyada — «Special Broadcasting Service».

2008-yil avgust oyida Kavadziriniki bölgan «Manuskript ninjya»ning davomi eʼlon qilingan. Biroq «Highlander: Qasos izlab» animesining muvaffaqiyatsizligidan keyin u yirik loyihalardan çetlaşgan.

Sikvel uçun muallif ssenariy yozgan, storyboard tayyorlagan va 2012-yilda investorlarga körsatiş uçun «Ninja Scroll Burst» tizerini çiqargan. Dastlab 3 ta qisqa metrajli epizod rejalaştirilgan edi, ular zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda yaratilişi kerak edi. Na yapon, na ğarb kompaniyalari biror qiziqiş bildirmagan. 2014-yilda «Madhouse» studiyasi rahbari Hiroyuki Okada birinçi qism Yaponiyada maşhur bölmaganini, biroq AQŞ da muvaffaqiyat qozonganini taʼkidlagan.

«Anime News Network» sayti muharriri Maykl Tul tomaşabinlar davomni heç qaçon körmaganidan afsuslanganini bildirgan. Uning sözlariga köra, «Ninja Scroll 2» ning muvaffaqiyati uçun nafaqat studiya va moliyalaştiriş, balki talabni va qoplanişni taʼminlaydigan tajribali marketologlar va distribyutorlar ham kerak.

2008-yil oktyabrda «Warner Bros.» «Manuskript ninjya»ni ekranlaştiriş huquqlarini sotib olgan. Prodyuserlik işlarini Leonardo Di Kaprioga tegişli «Appian Way Productions» kinokompaniyasi amalga oşirişi kerak edi. Ssenariy muallifi sifatida Alex Tse çiqdi. Biroq öşa yili tanqidçilardan salbiy şarhlar olgan «Speed Racer» filmi prokatda muvaffaqiyatsizlikka uçradi. 2009-yilda «Dragon Ball: Evolution» zarar kördi. 2015-yilda Gari Şor («Drakula») konsepsiyani tekşiriş loyihasini taqdim etdi, boşqa materiallar eʼlon qilinmagan. Loyiha işlab çiqariş dözaxiga tuşib qolgan. «The Hollywood Reporter» fikriça, rejissyor lavozimiga Kventin Tarantino mos keladi, u heç qanday kelişuvsiz blokbaster yarata oladi, uyğun dialoglar va muhtaşam aksiya sahnalari bilan tomoşabinni xursand qiladi. Boş rol uçun Keanu Reevesni oliş mumkin edi.

«Rotten Tomatoes»da 21 ta tanqidiy şarh asosida reyting 90 % ni taşkil etadi. «Paste» jurnali maʼlumotiga köra, eng yaxşi 100 ta anime-film röyxatida u 23-örinda turadi. «Manuskript ninjya» Britaniya kino institutining şarhlovçilari fikriça, 50 ta asosiy anime-film qatoriga kiradi. Anime «USA Today» naşr etgan eng yaxşi 100 ta animatsion film röyxatida 76-örinni egallagan. «Empire» jurnali fikriça, «Manuskript ninjya» 18 ta muhim anime-film röyxatiga kiradi. «GamesRadar+» tahririyati har bir otaku körişi şart bölgan 15 ta eng yaxşi anime-film röyxatiga uni kiritgan. 2005-yil iyun oyida Amerikaning MTV kanali uni DVD da çiqarilgan eng revolyutsion anime-filmlar önligiga kiritgan.

1999-yilda «Warner Home Video» uçun savollarga javob berarkan, Vaçovskilar «Manuskript ninjya»ni «Matritsa» ustida işlaşlariga ilhom bergan sevimli animelar qatorida tilga olişgan. 2002-yildagi MatrixFans.net saytiga bergan intervyusida Kavadziri ularning uning vizual uslubidan foydalanganini aytgan. Rejissyor, şuningdek, bolaligida ninjyalarga bölgan qiziqişi, ularning sir va aldovlariga mahliyo bölganini, şuningdek, raqiblari ğalaba qozoniş uçun har xil hiyla işlatadigan «Missiya bajarib bölmaydi» teleserialini eslagan. 2007-yilda anime asosida «WildStorm» naşriyoti Jozef Torresning «Ninja Scroll» komiksini çiqargan.

Jonathan Clements va Helen McCarthy ensiklopediyasida Yagyu Dzyubey yapon ommaviy madaniyatida ğarbiy madaniyatdagi Robin Gud kabi örinni egallaşiga eʼtibor qaratilgan. Afsonaviy qiliç ustasi köplab pyesa, roman va filmlarga ilhom bergan. XX asrda ninjyalarning muxlislari soni, jumladan Yaponiyadan taşqarida ham, ortgan. Dzyubey Kibagami prototipning tarixi bilan rasman heç qanday aloqasi yöq, u jang va sarguzaştlar izlovçi sayohatçi qiliçbozdir, Futaro Yamadaning «Koga ninjasi manuskripti» romaniga hayratlanarli darajada öxşaydi. Anime öz raqobatçilarining öyin kinosidagi arzon maxsus effektlarini tanqid qiladi («Samurai Reincarnation» 1981, «Reborn from Hell: Samurai Armageddon» 1996). Kagero — animatsiyadagi eng qiziqarli ayol personajlardan biri. Epizodlar gözal, bambuk örmonidagi duel dan çökayotgan kemadagi portlaşgaça. Kinoprokat uçun yaratilgan «Manuskript ninjya» izçil syujet va katta byudjet bilan maqtanişi mumkin edi. Yuqori işlab çiqariş standartlari uni uzoq vaqt ingliz tilidagi sevimli animega aylantirdi.

«Mir fantastiki» jurnalidagi maqolada aytilişiça, film maşhurlikka erişgan, çunki AQŞ tomoşabinlari 1990-yillarning boşida anime uçun odatiy bölgan, Amerika auditoriyasiga möljallangan zöravonlik va oçiq sahnalarni körişni xohlagan. «Manuskript» tomoşabinga aynan istagan narsasini berdi: hikoyaning «maqsadi va maʼnosi» bölgan ultrazöravonlik va teleserialda örinsiz, lekin töliq metrajli film formatida körsatiş mumkin bölgan jinsiy sahnalar. Biroq tarixiy muhit va haqiqiy tarixiy şaxslarga asoslangan qahramonlar ham öz rolini öynagan. Filmning «yorqin va dinamik» xarakteri, unda deyarli statik sahnalar yöqligi, 1990-yillar boşidagi amerikalik animatsiyaga öxşaş original grafik uslubdagi sifatli animatsiya taʼkidlangan. Şu bilan birga, personajlar obrazlari ança odatiy deb nomlangan, ayniqsa köplab qahramonlar ular haqida biror narsa bilib olgunça ölib ketişini hisobga olsak. Umuman olganda, film «ötgan davr ramzi» böldi, anime qonli zöravonlik, nodir va taqiqlangan narsa bilan boğliq bölgan, ninjya esa şafqatsiz yollanma qotillar bilan boğlangan davrning ramzi. Şuningdek, bu «sifatli samuray jangovor filmi» bölib, «takrorlanmas şafqatli joziba»ga ega.

«The Guardian» gazetasidagi materialda Genri Barnes filmga 5 ta yulduzdan 4 tasini bergan va Kavadziri jinsiy aloqa va qiliçbozlikning qattiq uyğunligini ğarb tomoşabinlariga taqdim etib, ommaviy madaniyatga yana bir kuçli zarba bergan deb taʼkidlagan. Bunning aks-sadolarini «Kill Bill» yoki hatto «Scott Pilgrim» da köriş mumkin. «The Daily Telegraph» kino tanqidçisi Robbi Kollinzning qisqa fikriga köra, kartina 5 ta yulduzdan 3 tasiga loyiq. Bu anime britaniyalik tomoşabinlar uçun eng birinçilaridan biri bölgan, qonxörligi, sadizmi va seksizmi bilan hayratga solgan, garçi vaqt ötişi bilan ular yaxşiroq körinmasa-da, köp yillardan keyin ham titroq qoldiradi. «TV Guide» ham şunga öxşaş baho qöygan, şafqatsizlik, zöravonlik, yorqin vizual effektlar, tarixiy va ğayritabiiy narsalarning uyğunligi, jang sahnalari, fon dizayni va qiziqarli personajlarni taʼkidlagan.

«THEM Anime» ikki xil nuqtai nazar borligini hisoblaydi. Bir tomondan, «Manuskript ninjya» «Akira»dan keyingi eng tez, silliq va eng yaxşi animatsiyaga ega. Syujet qiziqarli, janglar zör, personajlar qiziqarli va ğalati. Ikkinçi tomondan, anime kinoda heç qaçon körsatilmagan, asossiz zöravonlik va zörlaş sahnalarini öz içiga oladi. Sanʼat hayratlanarli — şamol esganda daraxtdagi barglarning şitirlaşini, har bir zarba, kesiş va himoyani kuzatiş mumkin. Saundtrek oddiy, lekin samarali, öşa davrning asboblari va ohanglaridan foydalangan. Personajlar ham yaxşi çizilgan. Heç bir qahramon nuqsonsiz emas, ularning hammasi ança kamçil va har birining yengilmas içki iblislari bor. Bu, albatta, munosib drama uçun mos. Syujet köpçilikdan yaxşiroq, garçi baʼzan «afsonaviy iblislarni öldiriş» andozasidan foydalansa-da. «Manuskript ninjya» juda rang-barang, har qanday hentaysiz animedan ham köproq. Bu, albatta, oilaviy tomoşa va bolalar uçun emas. «Qölsiz ruh» animesi (2019-yil versiyasini rejissyor Hiroşi Hamasaki qilgan, u filmda animator bölgan), «Rurouni Kenşin: Tsuioku Hen», «Şigurui», «Sword of the Stranger» va «Yoma: Zulmat şohligining elçilari»ni körganlarga tavsiya etiladi. Şuningdek, ninjya ayollari haqida «Shadow» nomli OVA ham bor, u Kavadziri filmining şubhasiz taʼsiri ostida yaratilgan.

Boris Ivanov «Film.ru» saytidagi retsenziyasida filmga juda yuqori baho — 10 ballik şkalada 10 ball qöygan. Uning sözlariga köra, faqat Yaponiyada josuslik «ninjya» deb nomlangan ulkan pop-madaniy hodisaga aylangan. Haqiqiy josuslar tayinli operatsiyalarga ixtisoslaşgan oddiy samuraylar bölgan. Tokugava mamlakatni birlaştirgandan keyin ninjyalarga ehtiyoj yöqolgan, biroq ular haqidagi afsona kengaya boşlagan, hatto aniq bemaʼnilik bölgan öta qobiliyatlar va «maxsus köça sehri» haqida ham. 4 asr davomida bu yapon madaniy eksportining asosiy mavzulardan biriga aylangan. «Manuskript ninjya» tarix va sof xayol çegarasida turadi. Bir tomondan, ninjyalar «Naruto» dagidek mavhum superjangçilar emas, balki hukumat va taʼsirli klanlar xizmatidagi askarlar yoki Dzyubey kabi ronin sifatida tasvirlangan. Boşqa tomondan, hatto oddiy jangçilar ham insoniy bölmagan sakraş qobiliyati va ingiçka daraxt şoxlarida muvozanat saqlaş mahoratiga ega. Asosiy personajlar oddiy yaponlardan köra «X-Men»ga öxşaydi. Konseptual jihatdan bu «Zirhdagi arvoh» ning töliq teskarisi: Kavadziri har bir jang sahnasining noyobligi va kutilmaganligini taʼminlaydigan personajlarning rang-barangligi bilan ixtiroçi fentezi-jangovor filmni yaratişga intilgan. Dialoglar ikkinçi darajali rol öynaydi. Filmga yagona daʼvo — unda alohida, çuqur maʼno yöqligi. Natijada «Kill Bill»ga öxşaş film çiqqan — ajoyib, dramatik jangovor film, ammo boşqa narsa emas. «Manuskript ninjya» buni puxta çizilgan va ajoyib animatsiyalangan kadr bilan tasdiqlaydi. Kartina boşdan oxirigaça taassurot qoldiradi — uslubli tasvir, ğalati personajlar, kutilmagan syujet burilişlari, taʼsirli jang sahnalari, Yaponiya tarixiga işoralar va qoronği, lekin depressiyaga tuşirmaydigan «nuar» atmosfera bilan. Bu qattiq kino uçun yanada mos keladigan, «yomonlik jazolandi, lekin yaxşilik bayram qiladigan narsa yöq» ruhidagi ğamgin yakunni taʼminlaydi. Filmni faqat kattalar tomoşa qilişi kerak: köp qora yumor, qon, ölim va jinsiy zöravonlik bor, yovuz qahramonlardan biri gey va uning yönalişi tez-tez eslatiladi. 1993-yilda bu jasur qadam edi, Kavadziri animesining ekstremalligi va murosasizligini taʼkidlaydi.