Oculus

«Oculus» Intrepid Pictures, MICA Entertainment, WWE Studios va Blumhouse Productions kompaniyalari tomonidan suratga olingan</ref>. Oyna auksionga qöyiladigan sahnada auksionçi buyum «Levesk mulkidan olingan» (ingl. Levesque estate) deb aytadi — bu WWE ringçisi Triple H ga işora, uning haqiqiy ismi Pol Maykl Levesk.

«Oculus» rejissyor, stsenariy hammuallifi va montajçi Mayk Flanaganning 2005-yilda suratga olingan «Oculus: 3-bob — Reja bilan odam» nomli qisqa metrajli filmiga asoslangan. Qisqa metrajli filmda faqat bitta joy, bitta aktyor va oyna bor edi. Qisqa metrajli film eʼtirof qozondi va uni töliq metrajli formatga moslaştirişga qiziqiş tez orada paydo böldi. Dastlab studiyalar «topilgan plyonka» formatiga qiziqqan edi, ammo Flanagan bunga qarşi bölib, bunday takliflarni rad etardi. Oxir-oqibat Intrepid Pictures filmni prodyuser qilişga tayyor ekanini bildirdi, bir şart bilan: «Asosiysi, uni topilgan plyonka uslubida qilmang».

Ğoyani töliq metrajli stsenariyga kengaytiriş qiyin vazifa böldi, çunki Flanagan qisqa metrajda bu konsepsiyadan «hamma narsani çiqarib olganini» his qilardi. U topgan yeçim ikki syujet çiziğini — bir-biriga öralaşib ketadigan ötmiş va hozirgi zamonni birlaştiriş edi. Ğoya «tomoşabin uçun ham, xonadagi Tim va Keyli uçun ham öxşaş buziliş va dezorientatsiya hissini yaratiş» edi. Dastlabki qoralamalarda ikki vaqt çiziğini ajratiş qiyin edi, töplangan jamoa barça ötmiş sahnalarini kursiv bilan yozişni öylab topmagunça.

G. F. Lavkraft asarlaridan ilhomlangan Flanagan oynaning kelib çiqişini tuşuntirmaslikni tanladi. U Lavkraft dahşatlarida bir «begona kuç köpinça şundayki, uni töliq anglaşga bölgan har qanday uriniş aqldan ozdiradi», deb yoqişini tuşuntirdi. U qöşimça qildi: «Bu dunyodagi yovuzlikning javobi yöq».

2012-yil 12-iyulda Karen Gillan filmda boş rolni olgani eʼlon qilindi. 2012-yil 20-sentyabrda aktyorlar tarkibiga Keti Sakxof Gillan qahramonining onasi Meri rolida qöşildi. Stsenariy yozilganda Keyli obrazi Sakxofning «Yulduzli kreyser „Galaktika“» serialidagi işiga asoslangan edi, Gillan nomzodi esa Flanaganni uning «Doctor Who» serialidagi roli jalb qilgani uçun tanlandi.

Brenton Tueytes asosiy tarkibdan şartnomani imzolagan oxirgi aktyor böldi. U loyihaga 2012-yil 5-oktyabrda, suratga oliş allaqaçon boşlangan paytda qöşildi.

2012-yil 27-oktyabrda Alabama ştatining Fairhope şahrida uç haftalik işdan söng suratga oliş tugadi.

Filmning jahon premyerasi 2013-yil 5-sentyabrda Toronto xalqaro kinofestivalida bölib ötdi, jahon teatr prokatiga esa film 2014-yil 11-aprelda çiqdi.

FilmDistrict kompaniyasi 2012-yilgi Kann kinofestivalida filmni AQŞda tarqatiş huquqini sotib oldi, ammo keyinçalik filmni keng prokatga çiqariş majburiyati tufayli loyihani tark etdi. Bu AQŞdagi prokat huquqlarining yana sotuvga qöyilişiga olib keldi. 2013-yil sentyabrida, «Oculus» Torontodagi premyerasidan köp ötmay, Relativity Media kompaniyasi AQŞdagi tarqatiş huquqlarini Blumhouse dan sotib oldi va filmni keng prokatga tayyorladi. 2014-yil 11-aprelda AQŞda premyera kuni «Oculus» 4 966 899 dollar yiğdi. Umuman olganda, film Şimoliy Amerika prokatida taxminan 27,7 mln dollar, xalqaro bozorda esa yana 16,3 mln dollar yiğdi, bu butun dunyo böyiça 44 mln dollarni taşkil etdi.

Film 2014-yil 5-avgustda DVD va Blu-ray formatlarida çiqarildi.

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida 157 nafar tanqidçidan 75 foizi filmga ijobiy baho berdi, örtaça reyting esa 6,50/10. Saytdagi tanqidçilarning umumiy fikri şunday: «Qon tökişdan köra qörquv atmosferasiga urğu berilgani va sikvellar uçun eşikni keng oçib qoldiradigan final tufayli „Oculus“ tajribali qörqinçli film muxlislari uçun yangi franşizaning faqat birinçi muzlatuvçi bobi bölişi mumkin». Metacriticʼda film 28 nafar tanqidçining şarhlari asosida 100 balldan 61 balllik örtaça ball oldi, bu «umuman olganda qulay şarhlar»ni körsatadi. CinemaScore xizmati söroq qilgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça şkala böyiça «C» örtaça bahosini qöyişdi.

Chicago Sun-Times dan Richard Roper yozdi: «„Oculus“ — sönggi paytdagi eng nafis qörquv filmlaridan biri». U filmni şuningdek «ölçangan surʼatli va ajoyib operatorlik ishi bilan psixologik triller» deb atadi. Los Angeles Times dan Robert Abel şunday deb qayd etdi: «„Oculus“ arzon usullar va namoyişkorona zöravonlikka kamroq eʼtibor qaratib, şaxslarning ğamgin ölçangan parçalanişiga köproq eʼtibor beradi, va sönggi paytdagi eng aqlli va yoqimsiz qörquv filmlaridan biridir». Shock Till You Drop naşri filmga ijobiy baho berib, uni «aqlli va qörqinçli kino» deb atadi. The Observer dan Mark Kermod filmga 5 yulduzdan 3 yulduz qöydi va yozdi: «bu kamtarona samarali ish ötmiş va hozirgi zamonni bir-biriga öralaştirgan ikki qatlamli hikoyani işonç bilan boşqaradi va yengida bir juft haqiqatan ham jirkanç hiylani saqlaydi».

Film School Rejects portali aralaş şarh berdi, film «yaxşi öynalgan, yaxşi körinadigan va baʼzan köngil oçadigan, ammo har bir daqiqa bilan zaiflaşib boradi, to şokirovka qiladigan final uçun möljallangan oxirgi hiylagaça», deb yozdi. The Times dan Vendi Aydi filmga 5 yulduzdan 2 yulduz qöydi va yozdi: «Bu oynaorti dunyoga albatta nazar taşlaşga arziydi, ammo qörquv muxlislariga bu aks köpinça juda taniş tuyulişi mumkin. Oynani videokasseta bilan almaştiring — va siz deyarli öşa „The Ring“ni olasiz».