Olympus Inferno

Film «rejissyor» va «ssenariyçi» örtasidagi suhbat bilan boşlanadi. Ssenariyçi rejissyorga Janubiy Osetiyadagi uruş haqida badiiy film suratga oliş uçun «kuçli» syujeti borligini aytadi. Bu syujet uruş boşlanişidan uç kun oldin u uçraşgan bir juftlikning hikoyasiga asoslangan. Şundan söng syujetni taklif qilayotgan ssenariy oçiladigan «film içidagi film» boşlanadi.

Mayk — AQŞdan kelgan rus kelib çiqişli yoş entomolog. Jenya — Rossiyadan kelgan yoş jurnalist. Ular bir vaqtlar maktabda birga öqişgan va hozir ikkalasi ham Janubiy Osetiyaga ketişmoqda. Mayk tungi kapalaklarning kam uçraydigan turi «Olympius Inferno»ni suratga oliş uçun boradi. Jenya esa Maykning otasining iltimosiga köra yigitga «qarab turiş» va şu bilan birga kurs ishi uçun reportaj tayyorlaş niyatida. Ular Janubiy Osetiyaga yetib kelganda, mahalliy aholi — ulardan biri Ahsar sayohatçilarga yölboşçi bölişga rozi böladi — sönggi yangilikni muhokama qilişmoqda: gruzinlar qişloqdan narsalarini olib ketişmoqda. Ular bu yaqin orada qişloqda biror narsa yuz berişi mumkin degan xulosaga kelişadi. Biroq osetinlar heç qanday çora körişga urinmaydi, ayniqsa televideniyeda Gruziya prezidenti Mixail Saakaşvilining murojaati körsatilgandan keyin. U Janubiy Osetiyaga heç qanday hujum bölmasligini eʼlon qiladi. Voqea 2008-yil 7-avgust kuni keçqurun yuz beradi.

Jenya va Mayk qöriqxonada maxsus tungi köriş kameralarini örnatişadi. Keçqurun ular işni deyarli tugatganlarida, ularni josuslikda gumon qilib gruzin qöşinlari uşlab oladi. Amerikalik ofitserning aralaşuvi tufayli gruzinlar Maykning AQŞ fuqarosi ekanligini aniqlaşadi. Uni qöyib yuborişadi, lekin Mayk Jenyaning ham ozod etilişiga erişadi va uni özining kelini deb aytadi. Şu paytda gruzin tanklari Tskhinvali yöliga çiqa boşlaydi. Mayk nima bölayotganini söraganida, amerikalik unga «mamlakatda konstitutsiyaviy tartibni örnatiş operatsiyasi» deb javob beradi. Jenya va Mayk gruzin qöşinlari joylaşgan joydan qoçib, asbob-uskunalar saqlanadigan yordamçi vagonçaga qaytişadi. Yozuvlarni körib çiqayotganda ular öşa kapalakning uçişi yozuvini topişadi. Bundan taşqari, boşqa kameralar gruzin qöşinlarining hujumini va Tskhinvalining öqqa tutilişini qayd etgan. Ular qattiq diskni olib çiqişadi, qolgan barça uskunalarni, şu jumladan yozuvning nusxasi bor noutbukni, yonidagi vayron bölgan çerkov binosiga yaşirişadi. Ahsar yordamida tinçlikparvarlarga yetib olişga qaror qilgan Jenya va Mayk gruzin askarlarining Ahsarning uyiga bostirib kirganiga guvoh bölişadi. Ularning komandiri, kontrrazvedka kapitani Vaxo (u uruşdan oldin tinçlikparvarlar postida Jenya va Maykni körgan, tinç aholi qiyofasida tinçlikparvarlarga sabzavot va şarob olib kelgan va Jenya bilan Maykni uşlaşni buyurgan) Ahsarni töpponça bilan oğir yaralaydi. Yigit-qizlar gruzinlar ularni josuslar deb hisoblab, «ov» eʼlon qilganini tuşunişadi. Jenya va Mayk qişloqda yaşirinişadi. Qişloqni ikkita BTR-80 yordamida gruzin askarlari vayron qilmoqda. Ular uylardan birining ayvonida yaşirinib, u yerda televizorda Dmitriy Medvedevning Janubiy Osetiyadagi uruş boşlanişi haqidagi bayonoti körsatilmoqda. Şundan söng Jenya va Mayk Tskhinvalga rus tinçlikparvarlari oldiga borişga qaror qilişadi. Şaharga boradigan yölda ular qoçqinlar bilan uçraşişadi. Qoçqinlar Tskhinvalni bombardimon qilayotganini aytişadi. Qoçqinlar orasida Gabo ismli yigit bor. Jenya va Mayk qoçqinlar yölidan ajralganda u ular bilan qöşiladi. Yölda ular yöl çetida jurnalistlar (keyinçalik maʼlum bölişiça, amerikalik) maşinasini körişadi. Yaqinroq borganlarida esa jurnalistlar reportaj yozayotganini eşitişadi. Ular Rossiya Gruziyaga hujum qilgan deb xabar berişmoqda. Şunda Jenya jurnalistlarga Gruziya Janubiy Osetiyaga hujum qilganini isbotlaydigan dalillari borligini aytadi. Javoban jurnalistlar uning yolğon gapirmayotganiga işonç hosil qiliş uçun yozuvlar diskini berişni söraşadi. Körib çiqqandan söng jurnalistlar bilan birga yurgan gruzin askari Jenya va Maykni uşlaydi, muxbir esa ularga «axborot uruşi» ketayotganini aytadi — Amerika va Yevropa mamlakatlari Rossiya Gruziyaga hujum qilgan deb öylaşi kerak. Ammo şu payt Gabo askarni zararsizlantiradi va uçalasi jurnalistlar maşinasiga ötirib, Tskhinvalga boradi. Ular özlarini reporterlar, Gabo esa gruzin askari-haydovçisi sifatida körsatişadi.

Biroq ularga omad kulib boqmaydi. Tskhinvalning ular yaqinlaşayotgan tomonidagi tinçlikparvarlar posti (xuddi öşa post, u yerda ular oldingi kuni uçraşgan va u yerda Vaxoni körişgan) gruzin harbiylari tomonidan egallangan. Gruzin komandiri ularga işonadi, lekin unga jurnalistlarni hozirça ötkazmaslik buyruği berilgan: şaharda hali jang davom etmoqda. Jenya va Maykni barakka olib ketişadi, Gabo maşinada qoladi. Şu payt harbiylarga Vaxo qönğiroq qiladi. U allaqaçon Jenya va Maykka «ov» eʼlon qilgan edi. Ular özlarining foş bölganini tuşunişadi. Gabo ham buni anglab, döstlariga signal beradi, gruzin harbiylariga qarata öq uzadi va otişmada halok böladi. U bitta harbiyni öldirişga ulguradi. Mayk va Jenya çalkaşlikdan foydalanib qoçişga muvaffaq bölişadi. Tskhinvalga yetib borgaç, ular öq va bombardimon ostida qolişadi. Vaxoning askarlari qöliga tuşişlariga oz qoldi, ammo ularni opolçilar (köngillilar) himoya qilişadi. Ular mahalliy aholi olib kelgan boşpanaga yaşirinişadi. Bu yerda ona va ikki öğil bor. Öğillardan biri boşpana kirişida böyni (tomoği)ga öq parçasi tegib yaralanadi. Jenya Maykning tibbiyot institutini bir neça yil öqiganini eslaydi. Biroq Mayk bolaga yordam berişdan boş tortadi: uning gemofobiyasi bor, qon körganda esa behuş bölib qoladi. Boşpanada oddiy dori-darmon ham yöq, eng yaqin dorixona esa «Grad» raketalari bilan vayron qilingan. Şuning uçun Jenya öz hayotini xavf ostiga qöyib, boşpanadan biroz uzoqroqda turgan tez yordam maşinasiga borib-keladi. Mayk baribir bolani «operatsiya qiladi» va tomoğidan öq parçasini olib taşlaydi. Ammo bolani zudlik bilan kasalxonaga olib boriş kerak, aks holda qon yöqotişdan uzoq yaşamaydi. Ertasi kuni ertalab Maykning smartfonida ular Vladimir Putinning Vladikavkazga taşrifi haqidagi xabarni körişadi. Qoçqinlar unga gruzin qöşinlarining zöravonliklari haqida gapirib berişadi, xususan, tinç aholini tanklar bilan ezganliklari haqida. Şuningdek, Dmitriy Sanakoyevning murojaatini körişadi: u gruzin qöşinlari fuqarolarga şaharni tark etişlari uçun «gumanitar koridor» oçayotganini aytadi. Jenya, Mayk va bir neça mahalliy aholi bolani Rossiya harbiy gospitaliga olib borişga qaror qilişadi. Ular tez yordam maşinasiga ötirib yölga çiqişadi. Ammo «koridor» tuzoq bölib çiqadi: uni Vaxo Mayk va Jenyani şahardan çiqişga uringanda qölga oliş uçun taşkil qilgan edi.

Zarskaya yölida maşinani gruzin harbiylari töxtatadi. Ular orasida Vaxo ham bor, u Jenyadan diskni berişni talab qiladi. Jenya diskning allaqaçon yöqligini aytib yolğon gapiradi. Lekin askarlardan biri maşinadan keksa odamni sudrab çiqarib, uni öldiriş bilan qörqitganda, yaralangan bolaning onasi maşinadan sakrab tuşib, diskni harbiylarga beradi. Diskni körib çiqqaç, Vaxo uni yöq qiladi. U Jenyani osetinlar bilan birga qöyib yuboradi, gruzin askarlaridan biri esa Maykni «göyo» Tbilisiga olib boradi. Vaxoning topşiriğiga köra, askar Maykni qoçişga undaydi: u maşinadan çiqib, kalitni ataylab qoldiradi. Mayk UAZni öğirlaydi, askar esa havoga öq uzib, komandiriga Maykning qoçganini xabar qiladi. Qoçgan maşina yönalişini kuzatib, Vaxo yozib oliş uskunasida nusxa qolgan bölişi mumkinligini taxmin qiladi. Mayk qöriqxonadagi çerkov binosiga yöl oladi, u yerda diskning nusxasi yaşirilgan. Ammo u taşqariga çiqqanda uni Vaxo va uning ordinarets (yordamçisi) kutib turgan böladi: ular Jenyani garovga olişgan. Komandirning işorasi bilan ordinarets Maykdan noutbukni oladi, Vaxo esa Jenyaning orqasidan öq uzadi. Lekin deyarli şu zahoti u Ahsarning öqidan halok böladi: Ahsar uni gruzinlar vayron qilgan qişloq uçun qasos oliş maqsadida kuzatib kelgan edi. Mayk ğazab bilan ordinarets ustiga taşlanib, uni böğadi, lekin ordinarets unga Jenyani hali qutqariş mumkinligini aytişga ulguradi. Şundan söng ular birgalikda Jenyani gospitalga olib borişadi. Yölda rus qöşinlarining ustuniga duç kelişadi, ular gruzinni uşlab olgan edi.

Bir neça hafta ötadi. Mayk SBC telekanali yangiliklar çiqişida öz kelini bilan iştirok etadi (keyinroq u undan ajralişga qaror qiladi). Mayk gruzin harbiylarining hujumi yozuvini körsatmoqçi böladi, ammo faqat kapalak körsatilgan yozuvni namoyiş etişadi. Boşlovçi Maykni masxara qiladi va u studiyadan çiqib ketadi. Şu paytda gospitalda yotgan Jenya rus yangiliklarini köradi: unda Dmitriy Medvedevning «Figaro» gazetasiga bergan intervyusining bir qismi körsatiladi, xususan, prezidentning Abxaziya va Janubiy Osetiya mustaqilligini tan olişdan voz keçib bölmasligi haqidagi fikri. Keyingi yangiliklar lavhasi Maykning SBCda çiqiş qilişga urinişiga bağişlanadi. Jenya Maykka qönğiroq qilib, uning çiqişi haqida söraydi va yaqinlaşayotgan töyi bilan tabriklaydi. Ammo qönğiroqdan söng darhol Mayk gullar va zaxira disk bilan uning palatasiga kiradi, ular bir-birini quçoqlab, öpişadi.

Şundan söng tomoşabinga yana «ssenariyçi» va «rejissyor» körsatiladi. «Rejissyor» hikoya juda «kuçli» ekanini aytadi, lekin filmda qizça tirik qolişi kerak deydi. «Ssenariyçi» esa unga buni ham juda istaganini javob qiladi.