On the Trail of the Bremen Town Musicians

Gennadiy Gladkovning sözlariga köra, «Bremen musiqaçilari»ning ikkinçi qismi haqida heç kim öylamagan, ammo Soyuzmultfilm studiyasiga Moskvadagi «Barrikada» kinoteatri direktorining imzosi bilan telegramma kelgan. Kinoteatrda öşa paytda multfilmlar namoyiş etilgan va unda davom ettiriş talab qilingan. Livanov, Entin va Gladkov birinçi multfilm rejissyori Inessa Kovalevskayaga davomini suratga olişni taklif qilganlarida, u bu ğoyani yoqtirmagan. Uning fikriça, asl «Bremen musiqaçilari»ning syujeti tugallangan edi va uni davom ettiriş «Zoluşka» ertagini davom ettirişga öxşar edi. Bundan taşqari, unga asl nusxadagi topilmalarni takrorlaydigan ssenariy ham yoqmagan. Oxir-oqibat Kovalevskaya Livanov va Entindan u boşqa multfilm suratga oliş bilan band bölgunça kutib turişlarini va şu vaqt içida ssenariyni yakunlaşlarini söragan. Şuningdek, u syujetga yangi qahramon — Tergovçini kiritişni taklif qilgan. Livanov kutişga tayyor edi, ammo studiyada unga rejissyor kreslosini özi egallaşni taklif qilişgan.

Boşqa versiyaga köra, Yuriy Entinning xotiralariga asosan, qahramonlar qatoriga Tergovçini qöşiş ğoyasi aynan uniki bölgan. Entin bu haqda şunday eslaydi: dastlab ular umuman nima haqida yozişni bilmagan, ammo keyin malika qoçib ketgani uçun qirol tomonidan qizini izlaşga yollangan Tergovçi bölişi kerak, degan fikr kelgan. U tört qator yozib, Livanov va Gladkovga öqib berişni niyat qilgan. Ular unga şubha bilan qarab, «Yana nima öylab topding?» deb söraşgan. Entin ikkinçi qism qirol ötirgan holda tugmani bosişi, Daho Tergovçi paydo bölişi va qöşiq yangraşi bilan boşlanişini aytgan. Ular bir daqiqa jim turib, unga aql bovar qilmaydigan közlar bilan qaraşgan. Keyin hammasi kulgidan yiğlab yuborgan darajada qah-qaha otib yuborişgan va davomni birgalikda yozişgan.

Dastlab, bir qator sabablarga köra, ijodkorlar köproq qöşiq ijroçilarini jalb qilişni rejalaştirgan. Birinçidan, «Bremen musiqaçilari» mualliflari deyarli barça qahramonlarning partiyalarini bitta ijroçi kuylagan usulni takrorlaşni istamagan. Ikkinçidan, Gladkovning sözlariga köra, «Bremen musiqaçilari»dan keyin yanada maşhur bölib qolgan Oleg Anofriyev, ehtimol, biroz «yulduzlik kasaliga» çalingan. Gladkov uning baʼzi narsalar yoqmasligi haqida qiliqlar qilganini eslaydi, u bu holatni köp odam bir kişini kutmasligi bilan izohlagan.

Anofriyevning özi ikkinçi qismda iştirok etişdan boş tortişini «Bremen musiqaçilari»dan keyin ularning musiqasi bilan spektakllar va operettalar sifatida şafqatsiz ravişda ekspluatatsiya qilingani bilan izohlagan. Bu esa unda rad etiş hissini uyğotgan.

Uçinçidan, birinçi qism yaratilganidan beri ança vaqt ötgani uçun Troubadurni ham kattaroq, «baritonli» qiliş kerak edi. Şu maqsadda Anatoliy Gorohovning dösti Muslim Magomayev taklif qilingan. U ovozining tembrini özgartiriş isteʼdodiga ega bölgan va musiqiy parodiyalar yozilgan plastinkasi ham bor edi. Magomayevga multfilm juda yoqqan edi.

Biroq ikkinçi qismda ijroçilar oxir-oqibat birinçi qismdagi kabi sonda bölib çiqdi. Muslim Magomayev, birinçi qismdagi Oleg Anofriyev kabi, bitta emas, uçta qahramonning partiyasini kuyladi: uning ovozida Troubadurdan taşqari Tergovçi va Atamanşa ham kuylaydi. Qirol partiyasini ham u kuylaşi kerak edi, ammo multfilmga Gennadiy Gladkov tomonidan yozilgan sinov yozuvi kirdi, çunki Magomayev Kubada konsertlarda bölgan edi. Bu versiya Magomayevga va multfilm yaratuvçilarining barçasiga yoqdi.

Birinçi filmdagi kabi, malika partiyasini Elmira Jerzdeva ijro etgan.

Rasmiy ravişda — multfilm titrlarida va plastinka qopqoğida — Bremen musiqaçilari, qaroqçilar va saroy aʼzolarining partiyalarini Anatoliy Gorohov (birinçi multfilmda uning ovozida Eşak kuylaydi) va vokal ansambli ijro etgan. Şuningdek, titrlarda va plastinka qopqoğida barça musiqani Konstantin Krimets boşqargan çolğu ansambli ijro etgan. 2010-yilda Yuriy Entin çolğu partiyalari dastlab «Pesnyary» VIA tomonidan yozilganini, aranjirovka va vokalni Vladimir Mulyavin qilganini aytgan. Ammo uning ovozida milliy, belarus mohiyati aniq eşitilgan, mюzikl yaratuvçilariga esa «ğarbiy» vokal kerak edi. «Pesnyary» yozgan musiqa fonogrammasi qoldirilgan, ammo sönggi daqiqada bu qöşiqlarning vokal partiyalari uçun sobiq «Veselye rebyata» VIA solisti Leonid Berger taklif qilingan. U «Alyoşkina sevgisi», «Sendan gözalroq yöq» va boşqa qöşiqlarni ijro etgandan keyin SSSRda maşhur bölgan edi. Ammo na multfilm titrlarida, na plastinka qopqoğida uning familiyasi körsatilmagan, çunki öşa paytda u Avstraliyaga emigratsiya uçun hujjat topşirgan edi, bu esa mюzikl çiqişiga putur yetkazişi mumkin edi. Bergerning emigratsiyasidan keyin uning ismi Gosteleradio fonotekalaridan boşqa emigrant sanʼatkorlarning ismlari bilan birga öçirib taşlangan.

Gennadiy Gladkovning sözlariga köra, «Bremen musiqaçilarining izidan» multfilmida ham birinçi qismdagi kabi bir qator işoralar payqalgan. Masalan, Troubadurda Elvis Presli, hayvonlarda esa «bitlar» körişgan. Qirol fikriça, isteriya holatida bölgan malikada esa Boş kotib Brejnevning qizi Galinaga işora körilgan. U öşa yillarda özining ğayrioddiy xulqi va köplab romanlari tufayli şov-şuvli şuhratga ega edi. Brejnev Moldaviya SSRga rahbarlik qilgan davrda Galinaning birinçi sevgisi va birinçi eri sirk artisti Yevgeniy Milayev bölgan. Kişinyov sirkida akrobat önta odamdan iborat piramidani öz yelkasida uşlab turgan. Sirk Milayev bilan birga ketganda, Galina ham universitetni va «Moldaviya hokimi» bölgan otasini taşlab, yigirma yoşida u bilan birga jönab ketgan. Ikkinçi eri — illyuzionist Igor Kio bilan nikohi atigi töqqiz kun davom etgan va qonunga xilof deb bekor qilingan. Ammo Gladkovning taʼkidlaşiça, ular heç qanday «hokimiyat körsatgiçini çöntakda olib yurişmagan». Ular özlari uçun ijod qilişgan, bu ularga qiziq bölgan. Livanov, Gladkov, Entin, keyinroq esa Oleg Anofriyev va Viktor Babuşkin ham qöşilgan. Bu özlari uçun taşkil etilgan kapustnik kabi bölgan va unda yengillik, oçiqlik va xuşmuomalalik bölgan. Ular uçun bu oddiy hazil edi, boşqalar esa «mana bu öşa narsaning parodiyasi, mana bu boşqa narsaga işora» deb aytişgan.

«Kumuş yomğir» radiostansiyasi plastinkani «„Melodiya“ firmasining 50 ta kultli plastinkasi» röyxatiga kiritgan, şunga qaramay, quyidagi izohni bergan: «„Bremen musiqaçilari“ning birinçi qismi sovet jamiyatiga parodiya edi, şuning uçun u töqqiz oy tokçada yotib qoldi. Ikkinçi qismni Vasiliy Livanov ham parodiya sifatida öylagan, ammo bu safar ijtimoiy emas, musiqiy parodiya. Satira obyekti mamlakat böylab uzluksiz gastrol qilib yuradigan köplab vokal-instrumental ansambllar böldi».

Ssenariy mualliflari: Vasiliy Livanov, Yuriy Entin

Qöşiq matnlari: Yuriy Entin

Rejissyor: Vasiliy Livanov

Badiiy rahbar-rassom: Maks Jerebçevskiy

Kompozitor: Gennadiy Gladkov

Tovuş muhandisi: Viktor Babuşkin

Operator: Mixail Druyan

Kuylaydi:

Troubadur, Atamanşa, Tergovçi — Muslim Magomayev

Malika — Elmira Jerzdeva

Qirol, Tergovçi («Mening temir qölim»), qaroqçilar — Gennadiy Gladkov

Bremen musiqaçilari — Anatoliy Gorohov

Bremen musiqaçilari, qaroqçilar va saroy aʼzolari — «Ivan-da-Marya» vokal kvarteti

Bremen musiqaçilari (xorijliklar qiyofasida) — Leonid Berger (titrlarda körsatilmagan)

Çolğu ansambli ijro etadi

Dirijyor: Konstantin Krimets

Multiplikator rassomlar:

Oleg Safronov

Violetta Kolesnikova

Vladimir Zarubin

Yuriy Kuzyurin

Tatyana Pomerantseva

Viktor Şevkov

Leonid Kayukov

Yuriy Butyrin

Vladimir Krumin

Nikolay Kukolev

Assistentlar: Yelena Novoselskaya, Alla Goreva

Montajçi: Yelena Tertiçnaya

Muharrir: Arkadiy Snesarev

Kino direktori: Lyubov Butyrina

Boçarov D. Yuriy Entin: «Gözal uzoqlik» bolalarga şafqatsiz bölib çiqdi : [arxivlangan 18 noyabr 2021] // Madaniyat. — 2018. — № 30 (8110) (7 sentyabr). — B. 1, 12.