Once Upon a Time There Lived a Simple Woman

Rejissyorning sözlariga köra, syujet va personajlar jihatidan «film 24 yil oldin tayyor edi». Ssenariy arxivlarda bir neça yil işlab, tambov dehqonlarining dialekt va etnografik xususiyatlarini örganganidan keyin, 2004-yilda yakunlangan. «Bugun Tambov viloyatida men bormagan birorta ham tuman yöq: qişloqda yaşadim, çolu kampirlar bilan suhbatlaşdim, muzey xodimlari bilan işladim», — deb eslaydi rejissyor. Smirnovni Oktabr inqilobidan keyin «Rossiyadagi deyarli har bir oila u yoki bu darajada boşidan keçirgan» narsani körsatiş ğoyasi qiziqtirgan. Aholi 90 % dehqon bölgan. Rejissyor işonadi: «Butun Şekspir u yerda hali yaşiringan», holbuki «74 yil davomida dehqon inqilob paytida nima keçirganini hikoya qiladigan birorta ham asar, birorta roman yoki qissa yozilmagan».

2007-yilda filmni suratga oliş uçun moliyalaştirişni topişda Vladislav Surkov yordam bergan. Rejissyor finalda Surkovdan taşqari bir qator şaxslarga, jumladan Viktor Vekselbergga, Alfred Kokhga va Roman Abramoviçga, Leonid Gozmanga, Anatoliy Serdyukovga, Vladimir Yakuninga va Anatoliy Çubaysga minnatdorçilik bildirişni vaʼda qilgan.

Suratga oliş jarayoni haqida I. Bessarabovaning «Mast muzhiklarning piçirlaşi ostida» (2010) hujjatli filmi hikoya qiladi. 2008-yil yozida Andrey Smirnov boşçiligidagi suratga oliş guruhi Tambovga kelib, «Turist» mehmonxonasida (Prigorodniy örmoni) joylaşgan. Tambovdagi «şahar» va «qişloq» statistlarini tanlaş uçun kastinglar «Znamya truda» madaniyat uyida (Tambov ş.) ötkazilgan. Boş rollarni ijro etuvçi aktyorlarga tambov şevasida gaplaşişni örgatişgan.

Filmning katta qismi 2008—2009-yillarda Tambov viloyatining Tambov şahrida, Tsaryovka (Znamenskiy tumani), Lisiye Gori (Tambov tumani) va Krivopolyanye (Bondarskiy tumani) qişloqlarida suratga olingan.

Çerkov bayramlari, qişloqdagi otişmalar sahnalari va antonovçilar iştirokidagi deyarli barça sahnalar Bondarskiy tumanidagi Krivopolyanye qişloğida suratga olingan. «Barançik hovlisi» sahnalari Znamenskiy tumanidagi Tsaryovka qişloğida qişloq qabristoni yonida maxsus qurilgan dekoratsiyalarda, «Xutorda» sahnalari Tambov tumanidagi Lisiye Gori qişloğining şarqiy çekkasidagi dekoratsiyalarda suratga olingan. Şu yerda «Xoç yurişi» epizodi ham olingan. Şahar sahnalari — ikonani otiş sahnalari Tambovda 6- va 7-maktablar hovlisida, Varvaraning «qamoqxonadan ÇKga» ötişi esa Sovetskaya köçasi, 71—73-uylar hovlisida suratga olingan.

Film şuningdek Minskdagi «Belarusfilm» pavilyonlarida (interyerlar) suratga olingan. Tabiiy sahnalar Zadonskiy monastiri (Lipetsk viloyati) yonida va Sankt-Peterburg temir yöl vokzalida olingan.

Tarixçi David Feldmanning fikriça, filmda körsatilgan voqealar hujjatli asosga ega, lekin haqiqatda hammasi undan ham dahşatliroq bölgan. Rejissyor qözğolonning eng dahşatli epizodlarini ekranga köçirmaganini tan oladi, çunki «odamlar kinoga borib, keyin osiliş uçun bormaydi».

Filmning musiqiy prodyuseri sanʼatkor Olga Yukeçeva bölib, filmda uning ovozi Varvara Malafey bilan ziyofatda kuylaydigan «Yakşanba kuni erta…» qöşiğida eşitiladi.

«Uzoq vaqtdan beri ekranlarga bunday epik kuçga ega film çiqmagan», — deb yozgan «Rossiyskaya gazeta».

Andrey Plakhov filmning boş qahramoni timsolidagi allegorikligini taʼkidlab, uni Rossiya bilan tenglaştirgan. U «ajablanarlisi şundaki, film bolşevikka qarşi tarğibot namunasi sifatida öz örnini topdi: mana, nihoyat, yakuniy titrlarga köra Surkov, Vekselberg va Abramoviç qöllab-quvvatlagan «format»», deb yozgan.

Anton Dolin yozadi: «Bu ğalati marosimlar dunyosida har birimiz uçun qörqinçli va dahşatli». — «Smirnov filmidagi Rossiya — individualizm ham, individuallik ham mumkin bölmagan arxaik olam». Uning fikriça, rejissyor filmda «his-tuyğular arxeologiyasi» bilan şuğullanib, yöqolib ketgan dunyoni şoşilmasdan, puxta va çetdan turib qayta yaratişga harakat qilgan.

«Vedomosti» gazetasida Smirnovning filmi «fuqarolar uruşi haqidagi eng halol film» deb baholangan, unda şafqatsizlik va zöravonlikning «oila, qişloq, mamlakat» progressiyasida davomiyligi körsatilgan. «Moskovskie novosti» kino şarhlovçisi esa «Fuqarolar uruşi bilan kötarilgan öz-özidan zöravonlik tölqini heç qanday maʼnoga ega emas» va tomoşabinga «ekstremal şaroitlar tufayli nazoratdan çiqqan örnaşgan xulq-atvor modeli» sifatida taqdim etilgani uçun afsus bildirgan.

Kinotanqidçilar filmning jiddiy kamçiliklarini ham qayd etişadi. Anton Dolin «ortiqça uzunligi, baʼzan çözilib ketadigan intrigasi, etnografik tafsilotlarning ayrimlarining noaniqligi»ni eslatadi.

«Yevropaga oyna» — festivalning prezident maxsus mukofoti (2011).

«Nika» mukofoti quyidagi nominatsiyalarda: «Eng yaxşi badiiy film», «Eng yaxşi ayol roli» (Darya Yekamasova), «Eng yaxşi ikkinçi reja erkak roli» (Roman Madyanov), «Eng yaxşi ssenariy» (Andrey Smirnov), «Eng yaxşi rassom ishi» (Vladimir Gudilin) va «Eng yaxşi kostyum rassomi ishi» (Lyudmila Gaintseva).