«Million yil miloddan avvalgi» (ingl. One Million Years B.C.) — rejissyor Don Çaffey tomonidan 1940-yildagi şu nomli filmning remeyki sifatida suratga olingan britaniya sarguzaşt badiiy filmi.
Filmning maxsus effektlari bilan Ray Harryhausen şuğullangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Raquel Welch, John Richardson, Percy Herbert
3Syujet
Film voqealari uydirma tarixdan oldingi davrda bölib ötadi. Ğorda yaşovçi odamlar dinozavrlar va fantastik…
Film voqealari uydirma tarixdan oldingi davrda bölib ötadi. Ğorda yaşovçi odamlar dinozavrlar va fantastik jonivorlar — gigant örgimçaklar hamda kaltakesaklar bilan bir dunyoda yaşaydi (bu haqiqatga mos emas, çunki dinozavrlar odamlar paydo bölişidan önlab million yillar oldin qirilib ketgan).
Filmning boş qahramoni Tumak otasi bilan uruşgani uçun öz qabilasi — Qoyalar qabilasidan haydaladi. U sayohatga çiqadi. Gigant kaltakesak hujumidan söng u katta odamsimon maymunlar yaşaydigan ğorni topadi, ammo undan çiqib ketadi. U vulqon kraterining yaqinida ekanligini bilib oladi. Tumak ulkan beşbarmoqli izlarni köradi va ularga ergaşib, brontozavr hamda gigant örgimçakka duç keladi. Bu uni qörqitib yuboradi.
Köp kunlik çölda sarson-sargardon yurgandan söng, ölim yoqasida turgan uni nomaʼlum qabila jangçilari topib oladi. Ular yaqin atrofda paydo bölgan arxelonni haydab yuborişga muvaffaq bölişadi. Bu oqsoç soçli qabila ança madaniyatli va evolyutsiyada ilgarilab ketgan: ularning tili mukammalroq, ular taomni likopçalar (ikki pallali mollyuskalarning çiğanoqlari) ustida yeydi hamda dafn marosimlarini ötkazadi. Bu odamlar yovvoyi hayvonlardan qörqadi, ammo Tumak allozavrni öldirib, ularga qörquvni yengişda yordam beradi. Tumak qiz Loana bilan yaqinlaşadi. Bu qabilaning nayzalari öz qabilasiknidan yaxşiroq ekanini körgan Tumak ulardan birini öğirlamoqçi böladi, ammo qölga tuşadi va Loana bilan birga qabiladan haydaladi.
Tumak va Loana doimo juda xavfli tarixdan oldingi hayvonlardan qoçib, sarson bölib yuradi. Eski yöldan borib, ular ğorga tuşib qolişadi va maymunlardan qutulişadi. Tumak va Loana ğazablangan, bir-biri bilan uruşayotgan triseratops va seratozavrdan qoçayotganda, ularni Qoyalar qabilasining odamlari asir oladi. Qoyalar qabilasining ayol aʼzosi — Nupondi bilan töqnaşuvdan söng Loana ğalaba qozonadi va sevgan yigiti yonida qoliş huquqiga ega böladi. Qoyalar qabilasining qora soçli ayollari Loananing oq soçlaridan hayratga tuşişadi. Loana qabila odamlariga öyin-kulgi qilişni örgatadi. Çömilayotganda uni pteranodon ilib olib, uyasiga olib keladi va bolalariga yem qilmoqçi böladi, ammo unga gigant rampforinx hujum qiladi va Loana dengizga yiqiladi. Uni topa olmagan Tumak u halok bölgan deb öylaydi. Loanani esa uning qabilasi topib oladi.
Finalda ikki qabila jang qiliş uçun töplanadi, ammo jangni vulqon otilişi va u keltirib çiqargan halokatli zilzila töxtatib qöyadi. Zilzilada ikki qabila odamlarining bir qismi hamda yaqin atrofda bölgan gigant kaltakesak halok böladi. Zilzila bosilgaç, tirik qolgan odamlar bitta qabilaga birlaşadi.
4Işlab çiqariş
Spetseffektlar ustasi Ray Harryhausen mahoratiga tayanib, prodyuser Maykl Karreras 1933-yildagi «King Kong»…

Spetseffektlar ustasi Ray Harryhausen mahoratiga tayanib, prodyuser Maykl Karreras 1933-yildagi «King Kong» filmining remeykini qilmoqçi edi. Kompaniya RKO Pictures huquqlarni berişdan boş tortgaç, Karreras 1940-yildagi «Million yil miloddan avvalgi» filmining remeykiga eʼtibor qaratişga qaror qildi. Karreras rejissyor etib taklif qilgan Don Çaffey filmni suratga olişga xohiş bilan rozi böldi.
Taşqi suratga oliş Kanar orollarida ötkazildi. Angliyaga qaytib kelgaç, syomka guruhi ğorlardagi sahnalarning interyer qismini suratga olişga ötdi, bu syomkalar ABPC Studios kinostudiyasining pavilonlarida ötkazildi.
Animatsiya va spetseffektlarni yaratiş Harryhausenga töqqiz oy vaqt oldi.
Tarixiy noaniqliklar haqidagi tanqidga nisbatan (filmda 66 million yil oldin yöqolib ketgan dinozavrlar va zamonaviy odamlarga öxşagan odamlar (yaʼni taxminan 300 ming yil oldin paydo bölgan) bir davrda birga yaşagan qilib körsatilgan), Ray Harryhausen «men bunday kartinalarni tomoşa qilişga baribir bormaydigan professorlar uçun film yaratmaganman», dedi.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Миллион лет до нашей эры (фильм, 1966)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.