One, Two, Three

Berlin, 1961-yil avgusti. Bir keça içida şaharni ikkiga böluvçi Berlin devori qurib bitkazilgan. Biroq ğarbiy va şarqiy qismlar avvalgidek öz hayotini davom ettiradi — har biri öz yöli bilan yaşaydi. GDRning poytaxti Şarqiy Berlinda, u hali uruş davridan beri vayronada yotibdi, «Internatsional» kuyi ostida çeksiz saflar bilan namoyişlar ötkazilmoqda. Ularning estetikasi yaqinda bölgan natsistlar Germaniyasining natsistik yurişlarini juda eslatadi. Faqat şiorlar özgargan: siyosiy tuzumga muvofiq endi bu «Xayl Gitler!» emas, balki «Nikita hammadan ustun!», «Kennedi yöq, Fidel ha!» va «Yankee Go Home!»… Sport kiyimidagi kommunistik yoşlar saflari Nikita Xruşçyovning çeksiz portretlarini kötarib yurişadi, xuddi öşa paytda SSSRda Stalin portretlarini kötarib yurişgani kabi. Kadr ortidan ovoz: «Şarqdan doimiy provokatsiyalar ğarbiy berlinliklarni muvozanatdan çiqara olmaydi, ular şaharni tiklaş bilan band va ittifoqçilar himoyasi ostida demokratiya mevalaridan bahramand bölişmoqda». Kamera öşa paytda Ğarbiy Berlinda faoliyat yuritayotgan korxonani körsatadi — «Coca-Cola».

Filmning boş qahramoni S. R. MakNamara — Ğarbiy Berlindagi «Coca-Cola» kompaniyasi filialining direktori, tadbirkor, faol, sermahsul va öç olişga qodir, örta yoşli erkak. U kompaniya faoliyatini butun Sovet blokiga yoyişni va şu yöl bilan «Coca-Cola»ning yana 300 million potensial isteʼmolçisini qölga kiritişni orzu qiladi. Doimiy köçişlar va haddan taşqari bandlik tufayli uning oilasi doimo xavf ostida. U Berlinga tayinlanişini Janubiy Amerikadagi oldingi muvaffaqiyatsizligi uçun lavozimdan pasaytiriş deb biladi, ammo taslim bölmaydi va kötarilişni — kompaniyaning butun Yevropa boşqarmasiga rahbarlik qilib, Londonga köçib ötişni orzu qiladi. Şu paytgaça MakNamara xotinining bosimiga böysunib, işlardan uzoqroqda, oilaviy taʼtilga ketişga majbur böladi. Biroq uning rejalari amalga oşişi nasib etmaydi.

MakNamaraning kundalik hayotiga «uruşdan keyingi avlod»dan bölgan yangi kotiba — Ingeborg (aktrisa Lizelotta Pulver) kirib keladi. Uning taşqi körinişi (uzun oyoqli, nozik va seksual) hamda erkin xulq-atvori uni biznes ayoli emas, balki «qönğiroq bilan çaqiriladigan qiz»ga öxşatadi (uruşdan oldingi nemis kinoyulduzi Marlen Ditrix obrazlarining parafrazi, ammo yangi «amerikaça joziba» bilan). Ingeborg öz boşliğini yoldirişga urinadi va u qarşi emasga öxşaydi, lekin buni doimo kutilmaganda özgaradigan holatlar tösqinlik qiladi. MakNamaraning kabinetida SSSR savdo vakillarining «uçlik»i paydo böladi, ular bir vaqtning özida ham firibgarga, ham gangsterga öxşaydi. Ular MakNamaraga «Coca-Cola» içimligi retseptining texnologik sirini SSSR uçun qölga kiritiş maqsadida şubhali bitimni taklif qilişadi. MakNamara sovetlarning oldingi jinoiy sxemalarini yaxşi biladi va uning barça zaharli izohlariga ular faqat «no comment» deb javob berişga majbur bölişadi. Sovet vakillari bilan bitim deyarli buzilib ketayotgan edi, ammo şu payt «axloqan barqaror» sovet kommunistlari böylarini çayqatib yurgan uzun oyoqli blond kotiba Ingeborgni payqab qolişadi va MakNamara bilan munosabatni davom ettirişga rozi bölişadi, lekin qatʼiy şart bilan — Şarqiy Berlin sektoridagi restoranda ötkaziladigan «ish muzokaralari»da albatta Ingeborg ham iştirok etişi kerak.

AQŞdan MakNamaraning amerikalik boşliği, janob Xezeltayn qönğiroq qiladi. U MakNamaraning SSSR bilan savdo böyiça istiqbolli loyihalari haqida eşitişni xohlamaydi, ammo uning 17 yoşli qizi Skarlett — tipik amerikalik «oltin yoşlar» vakilini parvariş qilişni söraydi. Engil fikrli Skarlett öz muhabbat sarguzaştlarida heç qanday çegarani bilmaydi va vatanida allaqaçon rok-n-roll yulduzi, keyin esa futbol yulduzi bilan unaşgan edi. Ğazablangan ota qizini Yevropaga çalğitiş va dam oliş uçun yuboradi hamda MakNamaradan uni öz qanotiga olişni va Berlinda kuzatib turişni söraydi. MakNamara ikki öt orasida qoladi: xotiniga birga taʼtilga boriş vaʼdasi bilan yoki rad etib bölmaydigan boşliqning taklifi bilan, uning iltifoti esa ehtimol uning taqdiri va kötariliş istiqboliga boğliq.

Boşliqning qizi Berlinda ikki hafta ham bölmasdan turib, u yaşirinça yoş şarqiy-berlinlik kommunist bilan tanişib, unga oşiq bölib, turmuşga çiqqani maʼlum böladi. Skarlettning yangi kuyovi — Otto Pifflʼ (aktyor Xorst Buxgolts, bundan oldin rus tomoşabinlariga «Yetti yigit» filmi, 1960 bilan taniş) — tajovuzkor çap qaraşli idealistning va uruşdan keyingi Yevropaning «oltmişinçi yillar» vakilining namunasi bölib, sovet antiamerikaça va antikapitalistik tarğibot ştamplari bilan fikrlaydi, aniqroği ularni şior sifatida baqirib aytadi. U öşa davr «norozi yoşlar»ning ajralmas atributi bölgan yuvilmagan svitter, burişgan şim va sandallarda, paypoqsiz kiyingan. Şunga qaramay, u Skarlett bilan SSSRga ketib, u yerda muhandis-raketaçi diplomini olişni orzu qiladi.

Skarlettning otasi, janob Xezeltaynning yaqinda kelişi munosabati bilan MakNamara ularning nikohini buziş uçun tezda hamma narsani qilişi kerak. U şunday qila oladiki, Pifflʼ Şarqiy Berlinga qaytganida GDR politsiyasi uni hibsga oladi: «Amerikalik josus» sifatida uni qamoqqa taşlab, qiynaşadi va «Itsy Bitsy Teenie Weenie Yellow Polkadot Bikini» qöşiğini qayta-qayta tinglaşga majbur qilişadi. Lekin şu payt bir kiçik, ammo muhim tafsilot maʼlum böladi: Skarlett Otto Pifflʼdan homilador. MakNamara öz obrösi va lavozimini qandaydir saqlab qoliş uçun tez qaror qabul qilişga majbur böladi. U yuvinmagan va taralmagan proletarni, Skarlettning yangi eri Otto Lyudvig Pifflʼni Şarqiy Germaniya qamoqxonasidan çiqarib, uni nemis jamiyatining obröli aʼzosiga — «aslzoda graflar oilasining farzandi» va kapitalistga aylantirmoqçi böladi, yaʼni bu boş boşliği uçun istiqbolli kuyov böladi.

Xezeltayn-otaning Berlinga uçişigaça bir neça soat qolganda, tadbirkor va qatʼiyatli MakNamaraning bosimi va vaziyatning taqozosi ostida «xokdan xalifa»ga aylantirilgan, biznesdan mutlaqo tuşunmaydigan yoş Otto Pifflʼ tezda kambağal graf tomonidan farzandlikka olinadi va MakNamarani va uning ğoyalarini karikatura qilib taqlid qiladigan nafis dandiga aylanadi. U xuddi şunday bemaʼni, ammo birinçi qaraşda original körinadigan «biznes takliflari» bilan tölib-toşadi. Yarim soat kino vaqtida tomoşabin köz öngida ajoyib va boşni aylantiradigan metamorfoza sodir böladi — işonçli kommunist-proletardan obröli «aristokrat»ga aylaniş.

Final: AQŞdan kelgan, heç narsadan xabari yöq va Yevropa işlaridan heç narsani tuşunmaydigan tipik amerikalik boşliq Xezeltayn MakNamaradan mamnun qoladi va yangi kuyovidan hayratda qoladi. U darhol yoş Pifflʼni — endi «graf fon Droste-Şattenburg»ni kompaniyaning Londondagi Yevropa boşqarmasi boşliği etib tayinlaydi. Bu lavozim MakNamara özi orzu qilgan edi. Ammo MakNamara ham kötariladi: uni AQŞdagi kompaniya boş ştab-kvartirasida vitse-prezident etib tayinlaşadi va u xotini va bolalari bilan Ştatlarga uçayotgan samolyotga zörğa ulguradi.

Happy end: MakNamaraning karyerasi, oilasi va oilaviy tinçligi saqlab qolindi, u qoniqadi. Berlindan uçişdan oldin u aeroport avtomatidan bir şişa «Coca-Cola» sotib oladi, ammo avtomat uning örniga kompaniyaning ölim-tirik raqibi — Pepsi-Colaning şişasini beradi.