«Ossessione» (ital. Ossessione) — Luçino Visconti rejissyorligidagi debyut kinofilm (1943). Boş rollarda Massimo Girotti va Clara Calamai iştirok etgan. Bu film neorealizm estetikasida suratga olingan birinçi lenta bölib, şu sababli italiyan kinematografiyasi tarixining tayanç toşlaridan biridir. Alain Resnais kabi baʼzi muxlislar «Ossessione»ni Viskontining eng yaxşi filmi deb hisoblaydi. Philip Lopate uni kino tarixidagi eng yaxşi debyut deb atagan.
Sujet asosiga ssenariyçilar tomonidan sezilarli darajada qayta işlangan J. M. Cain ning jinoiy-erotik romani «The Postman Always Rings Twice» (1934) olingan. Bu kitobni Viskontiga uning ustozi Jean Renoir tavsiya qilgan va unga matnning maşinkada yozilgan nusxasini bergan.
1Rollarda
Clara Calamai, Massimo Girotti, Dhia Cristiani
Luchino ViscontirejissyorCCClara CalamaiaktyorMGMassimo GirottiaktyorDCDhia CristianiaktyorEMElio MarcuzzoaktyorVDVittorio DuseaktyorJdJuan de LandaaktyorMBMichael BalfouraktyorMRMichele RiccardiniaktyorLuchino Viscontissenariy muallifiGRGiuseppe Rosatikompozitor2Sujet
Ferrara yaqinidagi traktirda Jino ismli sarson paydo böladi. Yigit gözalligi bilan traktirçi Braganoning,…
Ferrara yaqinidagi traktirda Jino ismli sarson paydo böladi. Yigit gözalligi bilan traktirçi Braganoning, kundalik turmuşdan çarçagan keksa xotini Jovanna eʼtiborini tortadi. Sevgi işqibozligi tezda çeksiz ehtirosga aylanadi. Jino Jovannaga Braganodan qoçişni taklif qiladi, lekin u farovon va töq hayotini tark etişga tayyor emas.
Jino uni yölda qoldirib, kommivoyajer Ispanyol bilan birga baxt izlab ketadi, ammo yana Jovanna bilan uçraşadi.
Bragano Ankonaga operaçi qöşiqçilar tanlovida qatnaşiş uçun boradi. Muvaffaqiyatini xotini va Jino bilan birga ziyofat qilib nişonlaydi. Qaytiş yölida keçasi Bragano avtohalokatda halok böladi. Filmda avtohalokat sahnasi körsatilmagan, ammo hamma narsa Jovannaning köndirişi ostida traktirçining ölimini Jino uyuştirganini körsatadi.
Asta-sekin Jinoga maʼlum böladiki, Jovanna erdan qolgan merosni şunçalik qadrlaydiki, öz örnini tark etişni xohlamaydi. Bundan taşqari, u erining ölimi uçun katta suğurta puli olişni rejalaştiradi, bu esa Jinoda uni öz xudbin rejalari uçun işlatgani haqida şubha uyğotadi.
Jino özini Braganoning ölimida ayblayotgan aziyatni spirtli içimlik bilan yuvib yurganida, politsiya avtohalokatni tekşirişni davom ettiradi. Jinoning aybiga dalil topgan politsiya komissari uni hibsga oliş buyruğini beradi. Jovanna bilan janjallaşib, u fohişa bilan vaqt ötkazadi. Jino hibsga oliniş xavfi haqida xabar topib, yaşirinça Jovannaning oldiga qaytadi. Plyajdagi şiddatli sevişiş sahnasidan söng sevişganlar traktirdan ketiş uçun maşinaga ötirişadi. Köriş yomon bölgan şaroitda Jino maşinani boşqarişni yöqotadi. Homilador Jovanna halok böladi, Jino esa tasalli topmaydi, şu payt politsiya uni ikki marta qotillikda — Jovanna va uning eri qotilligida ayblab hibsga oliş uçun yetib keladi.
3Rollarda
Massimo Girotti — Jino…
Massimo Girotti — Jino Kosta
Clara Calamai — Jovanna Braganа
Dia Çristiani — Anita
Elio Marcuzzo — Ispanyol
Vittorio Duse — politsiya agenti
Miçele Riccardini — don Remigio
Juan de Landa — Juzeppe Bragano
4Filmning taqdiri
Film Mussolini hukmronligining oxirida, yarim maxfiy şaroitda, Viskontining oilaviy qimmatbaho buyumlarini…
Film Mussolini hukmronligining oxirida, yarim maxfiy şaroitda, Viskontining oilaviy qimmatbaho buyumlarini sotişdan olingan pullarga suratga olingan. Kundaning romani asosidagi moslaştiriş huquqlari italiyaliklarda yöqligi sababli Keynning ismi titrlarda körsatilmagan. Ssenariy muallifi va rejissyor yordamçisi Juzeppe De Santis filmni «sperma va ölim hidi singdirilgan» deb atagan. Montajçi Mario Serandrei rejissyorga yozgan: «Bu öziga xos kino, men buni birinçi marta köraman va uni neorealizm deb atagan bölardim» (atamaning birinçi qöllanilişi). «Ossessione»ning Rimdagi premyerasi bomba portlagandek taʼsir qildi:
Soxta tarixiy kolossal asarlar va Mussolini kinopropagandasining demagogiyasi fonida silliqlanmagan va lak surtilmagan kartina paydo böldi. Jirotti içkilikbozlik va battarlikka moyil, özini tutolmaydigan sarsonni öynadi, uni jinoyatga nafaqat ayolga bölgan ehtiros, balki ruhiy notinçlik, ildizlarini yöqotiş ham undaydi.
Premyera namoyişi guvohlar tomonidan turliça tasvirlanadi. Unda d善ning öğli Vittorio Mussolini iştirok etgan va u «Bu Italiya emas!» deb baqirgan, deyişadi. Boşqalar esa Mussolini filmni yoqtirgani haqida eslaşadi. Viloyat hokimiyatlari, aksinça, filmni duşmanlik bilan qabul qilgan; filmi bilan «harom qilingan» kinoteatrni muqaddaslaş uçun episkopni taklif qilgan holat maʼlum.
Faşistik senzorlarning talabi bilan «italiyan qişloq hayotini şarmanda qilgan» film bir neça marta qayta montaj qilingan, uning negativi esa yoqib yuborilgan. Şu sabablarga va mualliflik huquqi bilan boğliq qiyinçiliklar tufayli film önlab yillar davomida deyarli köriş uçun mavjud bölmagan. Viskonti umrining oxirida saqlanib qolgan töliq bölmagan kontratip asosida uni tiklaşga muvaffaq bölgan. Hozir «Ossessione» Viskontining eng yangiliklar kiritgan va mukammal kartinalaridan biri deb baholanadi.
5Sujetning boşqa versiyalari
Viskontidan oldin Keyn romani frantsuz poetik realizmi rejissyorlaridan Pierre Çenal tomonidan ham…
Viskontidan oldin Keyn romani frantsuz poetik realizmi rejissyorlaridan Pierre Çenal tomonidan ham ekranlaştirilgan edi, u yangi janrlar bilan tajriba ötkazgan. Film çiqqanidan uç yil ötib, Gollivudda şu roman asosida tijorat jihatdan muvaffaqiyatli fil-nuar suratga olindi. Bu lentaning klassik maqomiga qaramay, The New York Times retsenzenti uni Viskonti filmi bilan soliştiriş «McDonaldʼs reklama roligini "Traviata" qöyilişi bilan soliştiriş bilan barobar» deb yozgan.
Massimo Girotti keyinçalik öxşaş syujetga ega boşqa rejissyorning debyut filmida şunga öxşaş rol ijro etgan. Bu Mikelanjelo Antonionining «Cronaca di un amore» (1950) filmi edi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Одержимость (фильм, 1943)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.