Pakeezah

Filmni suratga oliş uçun deyarli 14 yil kerak böldi. Suratga oliş 1958-yilda boşlangan. Dastlab film qora-oq variantda suratga olingan, ammo keyinçalik suratga olingan epizodlar rangli qilib qayta suratga olingan.

Suratga oliş davrida bastakor Ğulam Muhammad va operator Josef Wirsçing vafot etdi. Kamal Amrohi moliyaviy zarar kördi va filmni suratga olişni nomaʼlum muddatga töxtatişga majbur böldi. Suratga oliş faqat 1968-yilda davom ettirildi. Keyinroq bastakor Nauşad filmga musiqiy fon va bir neçta qöşiq yozdi.

Kamal Amrohi butun dekoratsiyani, kamera harakatlarini özi loyihalaştirgan hamda ikkinçi darajali qahramonlarning bilaguzugigaça har bir kostyumni şaxsan özi tanlagan. 1968-yilda suratga oliş davom ettirilganda, moliyaçilar Kamal Amrohidan klassik musiqani zamonaviy maşhur ritmlarga almaştirişni söraşdi. Kamal Amrohi, agar Ğulam Muhammad tirik bölganida rozi bölişini, ammo filmga klassik uslubda ön ikkita gözal qöşiq yozgan marhum bastakorga xiyonat qila olmasligini aytdi. Natijada Kamal Amrohi musiqani özgartirmadi, ammo filmda Ğulam Muhammadning faqat yettita qöşiğidan foydalandi.

Filmning katta qismi Mumbaydagi Kamal Amrohi Studios studiyasida suratga olingan. Film birinçi marta rejalaştirilganda, Mina Kumari va Kamal Amrohi er-xotin edi. Keyinçalik ular örtasida şaxsiy va kasbiy kelişmovçiliklar paydo böldi va 1964-yilda ajraşdilar. Şu sababli rejalaştirilganning hammasi kinoplyonkaga tuşirilmadi va film töliq yakunlanmadi. Faqat Nargis va Sunil Dutt suratga olingan materialni körgaç, filmni yakunladilar.

Suratga olişning dastlabki bosqiçlarida Salim rolini Aşok Kumar ijro etişi kerak edi. Ammo suratga oliş davom ettirilganda, bu rol uçun Dharmendra, Rajendra Kumar va Sunil Dutt nomzodlari körib çiqildi. Oxir-oqibat Salim rolini Raj Kumar ijro etişga qaror qilindi. Uning qahramoni Raj Kumarning köproq muşakli qiyofasiga mos kelişi uçun tadbirkordan örmon xodimiga özgartirildi. Natijada Aşok Kumar Şahobuddin rolini ijro etdi.

Kasbiy kelişmovçiliklar tufayli Navab-Jan rolini ijro etayotgan aktrisa Vina iştirokini töxtatdi. Şundan söng Kamal Amrohi bir neçta yangi dialog yozdi, natijada syujetga yangi qahramon — Gauhar-Jan paydo böldi. Bu rolni aktrisa Nadira ijro etdi.

Mina Kumari suratga oliş vaqtida juda kasal edi, ammo filmda oxirigaça iştirok etişga rozi böldi. Şu sababli filmning köp sahnalarida uni yotgan holda suratga olişgan. Raqs epizodlarini tugallaş uçun dublyor — Padma Xanna taklif qilindi. Uni filmning köplab raqs epizodlarida uzoq planda köriş mumkin.

Filmning premyerasi 1972-yil 4-fevralda bölib ötdi. Premyerada Mina Kumari Kamal Amrohi bilan Raj Kumar örtasida ötirdi va filmdan juda mamnun edi. Bastakor Hayyam uning işini maqtaganida, u yiğlab yubordi. Dastlab film tanqidçilar tomonidan sovuq kutib olindi va katta kassa daromadi keltirmadi. Ammo premyeradan bir neça hafta ötib — 1972-yil 31-martda — boş rol ijroçisi Mina Kumari 39 yoşida vafot etgaç, film darhol maşhur bölib ketdi.

1971—1972-yillarda Filmfare Awards mukofotlarini taqdim etişda mukofotlarning taqsimlanişi köp bahs-munozaralarga sabab böldi, çunki «Pakeezah» filmi va uning unutilmas musiqasiga yetarli eʼtibor berilmadi[kim?]. Nufuzli mukofot kommersiya jihatidan muvaffaqiyatli musiqa uçun Be-Imaan filmiga topşirildi. Şu bilan birga, aktyor Pran öz mukofotidan voz keçdi, çunki u bastakor Ğulam Muhammad «Pakeezah» filmi uçun yozgan qöşiqlari ustidagi ishi uçun vafotidan keyingi mukofotga loyiq ekanini his qilgan edi. Bastakor Ğulam Muhammadning ijodi, «Mirza Ghalib» (1954), «Şama» (1961) va «Pakeezah» (1972) filmlaridagi ajoyib işlariga qaramay, kinematografiya tomonidan munosib baholanmadi.

Filmfare Awards (1973)

Mukofot:

Eng yaxşi sanʼatkor-dekorator ishi (N. B. Kulkarni)

Nominatsiyalar:

Eng yaxşi film

Eng yaxşi rejissyorlik (Kamal Amrohi)

Eng yaxşi ayol roli (Mina Kumari, vafotidan keyin)

Filmning eng yaxşi musiqasi (Ğulam Muhammad, vafotidan keyin)