Film voqealari 1984-yilda SSSRda bölib ötadi. Oltita qirqyoşli erkak sönggi marta zaxira askarlarini çaqiriş yiğinlariga jalb etilib, odatdagi hayotidan uzilib qoladi. Ular öşa davr SSSR jamiyatining turli qatlamlarini namoyon etadi: astronom olim, dökondagi qassob, zavod işçisi, yuk taşuvçi, meʼmor, troleybus haydovçisi (xalq deputati etib saylangan). Ularning baʼzilari oldingi «partizan» yiğinlaridan taniş bölib, döst, ammo özlarining eʼtirof etişiça, fuqarolik hayotida bir-birlari bilan juda kam uçraşadi. Buning sababi kundalik ish, böş vaqtni yutib yuboradigan turmuş taşvişlari va, umuman olganda, turliça hayotiy qiziqiş hamda qadriyatlardir. Harbiy maşğulotlar paytida ularning artilleriya batareyasi vazifani muvaffaqiyatli bajargaç, duşman tomonidan «yöq qilindi», qahramonlar esa qömondonlik buyruğiga köra göyo halok böladi. Şunday qilib, yiğinlar tugaşiga yana bir neça kun qoladi. Stansiyada şaharga boradigan poyezdni ötkazib yuborgan qahramonlar, «ölik ruhlarga» aylanib, baribir «uruş öyinini» davom ettirişga qaror qiladi: yiğinlarning yakuniy punkti bölgan Guskovo qişloğiga yetib borib, tabiat qöynida, tsivilizatsiyadan uzoqda vaqt ötkazişadi.
Harbiy maydonni tark etgan erkaklar transsendental sayohatni boşlaydi. Avvaliga ular faqat gözal va yolğiz ayollar yaşaydigan şaharga kelib qolişadi. Daryo orqali bu vasvasadan suzib qutulgan otryad orolda tunab qoladi va u yerdan sayyohi Ximikni ham olib, xöjalik mudiri tufayli ularni taʼmirçilar brigadasi deb adaştirgan Keksalar uyiga boradi.
Keksalar uyida aqli zaif kampir Herman Kostinni (Oleg Borisov ijro etgan qahramon) uruşda yöqolgan öğli Fedya deb biladi. Vaziyat taqozosi bilan Herman-Fedya bir neça soat davomida şu rolni «öynaşga» majbur böladi, şu payt u öz hayotidagi yoqimsiz bosqiçlarni ham öziça xulosalaydi. Keçqurun yettalik sayohatçilar keksa yaşovçilar bilan birga sirli «sayyoralar paradini» kuzatişga urinadi.
Gusskovo qişloği yonidagi oçiq dalada tunab, şahargaça butun yölni piyoda bosib ötgan erkaklar «jamoasi» ajralişadi. Ular endi «erkaklar öyinlari» — harbiy yiğinlar va maşğulotlar bölmasligini, yöqolib borayotgan yoşlik hayotida sönggi nuqta qöyilganini tuşunişadi va ehtimol boşqa heç qaçon uçraşmasliklarini anglaşadi. Turli orbitali sayyoralar kabi ular bir lahzagina uçraşib, «sayyoralar paradi»da bir qatorga turadi va abadiy tarqalib ketiş uçun.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Oleg Borisov, Aleksei Zharkov, Pyotr Zaychenko
3Mavzu va muammolar
Abdraşitovning «Sayyoralar paradi» filmi (ssenariyning işçi nomi — «Yiğinlar») rejissyorning perestroykagaça…
Abdraşitovning «Sayyoralar paradi» filmi (ssenariyning işçi nomi — «Yiğinlar») rejissyorning perestroykagaça bölgan davr asarlarining boşlanişi hisoblanadi. Turğunlik davri uçun bu odatdan taşqari, rivojlangan sotsializm davridagi kino qatoridan keskin ajralib turadigan suratlar edi. Bibliya va antik motivlar bilan uyğunlaşgan aniq körinadigan metaforik boşlaniş tasviriy tilning rivojlanişiga çuqur taʼsir körsatdi. Gomerning «Odisseya»si bilan öxşaşliklar aniq sezilib turadi. Artilleriya — uruş xudosi. Qahramonlar tsiklop-tanklarni yöq qiladi. Uruşning yakuni xudolar xudosi — raketa qöşinlari tomonidan hal qilinadi. Gusskovo qişloği — ayollar oroli. Qutulgan qahramonlar öliklar podşohligiga (keksalar uyiga) tuşadi, ularni öz qayiğida Xaron — Ximik olib boradi.
Film sovet va rus kinosi rivojidagi esda qolarli voqea va muhim bosqiç böldi. Filmning ssenariy muallifi Aleksandr Mindadzening fikriça, rasmning muvaffaqiyati köp jihatdan aktyorlar ansambli va, avvalo, boş qahramon rolidagi Oleg Borisovning mahoratiga boğliq bölgan.
4Boş rollarda
Oleg Borisov — Herman Ivanoviç Kostin, astrofizik, zaxiradagi katta…
Oleg Borisov — Herman Ivanoviç Kostin, astrofizik, zaxiradagi katta leytenant
Liliya Gritsenko — Anna Vasilyevna, Kostinning «onasi»
Aleksey Jarkov — Ruslan Slonov, «Fil», yuk taşuvçi
Pyotr Zayçenko — Ivan Puxov, «Krokodiliç», işçi, zaxiradagi serjant
Sergey Nikonenko — Vasiliy Sergeyeviç Afonin, xalq deputati, troleybus va armiya yuk maşinasi haydovçisi
Aleksandr Paşutin — Spirkin, meʼmor
Boris Romanov — organik kimyogar
Sergey Şakurov — Sulton, oşxonadagi qassob
5Rollarda
Vladimir Kaşpur — Keksalar uyi xöjalik…
Vladimir Kaşpur — Keksalar uyi xöjalik mudiri
Angelika Nevolina — Natasha, Kostinning dösti
Elena Mayorova — Slonovning dösti
Marina Şimanskaya — Afoninning dösti
Svetlana Yevstratova — Spirkinning dösti
Lidiya Yejevskaya — Puxovning dösti
Tatyana Koçemasova — Sultonning qizi dösti
Galina Şostko — Natalya Sergeyevna
Boris Smorçkov — artilleriya kapitani
Liliya Makeyeva — Kostinning hamkasbi
Alekhen Nigatu — astronom
6Suratga oliş guruhi
Ssenariy muallifi: Aleksandr…
Ssenariy muallifi: Aleksandr Mindadze
Rejissyor-postanovkaçi: Vadim Abdraşitov
Operator-postanovkaçi: Vladimir Şevtsik
Rassom-postanovkaçi: Aleksandr Tolkaçyov
Kompozitor: Vyaçeslav Ganelin
Davlat simfonik kinematografiya orkestri
Dirijyor: Mark Yermler
7Mukofotlar
1984 — Avellinodagi neorealistik kino xalqaro festivali, «Oltin plato» mukofoti (Vadim…
1984 — Avellinodagi neorealistik kino xalqaro festivali, «Oltin plato» mukofoti (Vadim Abdraşitov)
Filmda Lyudvig van Betxovenning (7-simfoniya), Dmitriy Şostakoviçning (8-simfoniya), Lui Gulelmining musiqasi Eddi Kelvert ijrosida, şuningdek, 1950-yillar maşhur qöşiqlari mavzusidagi «Sevimli kuylar» potpuri Berlin radiosi raqs orkestri (Germaniya Demokratik Respublikasi) ijrosida işlatilgan.
8Suratga oliş joylari
Tinç hayot sahnalari va qahramonlarning «Pitomnik» boğidagi attraksionlar parkida aylanişi Moskva…
Tinç hayot sahnalari va qahramonlarning «Pitomnik» boğidagi attraksionlar parkida aylanişi Moskva viloyatining Serpuxov şahrida suratga olingan. Harbiy maşğulot sahnalari Moskva viloyatining Solneçnogorsk şahrida, «Vyistrel» oliy harbiy kurslarining Redino poligonida ötkazilgan. Harbiy atributlar bilan film yaratuvçilarini 01451-sonli harbiy qism taʼminlagan. Şakurov qahramonining troleybus zinasida ketişi sahnasi Tulada suratga olingan.
9Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Парад планет (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.