Peculiarities of the National Hunt

1994-yilda rejissyor Aleksandr Rogojkin öz ssenariysi asosida filmni suratga olişga kirişdi. Işga u özining ilk asarlarida iştirok etgan aktyorlarni jalb qildi. Aleksey Buldakov va Viktor Biçkov Rogojkinning birinçi filmi «Radi neskolkih stroçek»da ham suratga tuşgan edilar. Militsioner rolini öynagan Sergey Gusinskiy suratga oliş boşlanişidan oldin Rogojkinning baʼzi filmlarida ovoz rejissyori sifatida band bölgan, qizil soçli soğuvçi rolini esa Ville Haapasalo ning rafiqasi Saara ijro etgan. Şuningdek, suratga olişga professional bölmagan aktyorlar ham jalb qilingan.

Suratga oliş 1994-yilning yoz oxiri va sentyabrida bölib ötdi. Filmning katta qismi uçun natura Leningrad viloyatining Priozersk tumanidagi Protoçnoye posyolkasi va uning atroflarida topilgan. Bomba böşliğidagi sigir epizodi Pskov viloyatidagi Ostrov şahri yaqinidagi «Veretʼye» harbiy aerodromida suratga olingan. Zodagonlar ovi sahnalari Puşkin şahri yaqinida suratga olingan.

Film xalq oğzaki tarixlari (latifalar)ga — ov paytida haqiqatda sodir bölişi mumkin bölgan voqealarga — işoralar va ularning ekranlaştirilişi bilan töla. Rus stereotiplari töplami kulgili tarzda körsatilgan: hammom, vodka, ayiqlar.

Filmdagi qahramonlarning xulq-atvori va ularning tuşib qoladigan kulgili vaziyatlari haqiqiy hayotda osongina tanib olinadi. Qahramonlar örtasidagi barça munosabatlar grotesk şaklda maʼlum bir ijtimoiy guruhdagi munosabatlarni takrorlaydi. Hatto personajlarning tanlanişi ham jamiyatning kesimiga öxşaydi. Asosan bular «haqiqiy erkaklar» deb ataladigan toifa: general, militsiya serjanti, qöriqçi, biznesmen, tergovçi, aerodrom harbiylari; ular jamiyatida ov Jenya va Raivo uçun öziga xos taşabbus marosimiga aylanadi.

Rossiyada hamma biladiki, «ov» va «baliqçilik» — bu oçiq havodagi juda pok öğil bolalar yiğilişining evfemizmlari, erkaklar uçun alibi bölib, ularning har birida generĞal Buldakovdan ham, rus buddisti Kuzmiçdan ham nimadir bor.

Film paradoksal, anekdotik lahzalarga boy bölib, ular haqiqatda mumkin bölmasa-da, film kontekstida işonçli qabul qilinadi: çekka provinsiyada Raivo qöltiğida skripka futlyaridagi böş şişalar taqillagan, ватnik va kirza etiklar kiygan negrga duç keladi; u rus tilida yahudiy talaffuzida juda muloyimlik bilan finlik talabadan opxörlik uçun pul söraydi. Qöriqçi Kuzmiçning sabzavotzorida toş boği bor va oçiq yerda ananas ösadi. Militsioner xizmat qurolini yöqotadi; baliq otiş uçun tayyorlangan şaşka notöğri portlagandan keyin huşiga kelgan UgRo xodimi Lyova qölida PM topadi, ammo uning raqami boşqa. Mast Raivo tunda osmonda töliq Oy örniga Yerni köradi, göyo uni Oydan kuzatayotgandek. Ovga çiqqan Raivo qor odamiga öxşaş mavjudotga duç keladi. Raivo Kuzmiç bilan nemis tilida jonli suhbatlaşadi, Kuzmiç uni militsiya UAZ maşinasida soğuvçilarga olib boradi; ertalab huşini yiğib olgan Kuzmiç samimiy ravişda nemis tilini esga olmasligini va maşina haydaşni bilmasligini aytadi (u nemis tilini maktabda örgangan). Keyinroq fin Raivo va rus Kuzmiç har biri öz tilida gaplaşadi, ammo bir-birini yaxşi tuşunadi (keyinçalik bu usul, aynan şu aktyorlar — Viktor Biçkov va Ville Haapasalo iştirokida, Aleksandr Rogojkinning keyingi filmlaridan biri — «Kukuşka»da syujet hosil qiluvçi usul sifatida işlatiladi).

Filmning yaratuvçilari tomaşoga kuçli taʼsir qilişini şunçalik aniq taxmin qila olişganki, bunda ijtimoiy buyurtma haqida gapiriş mumkin. «Karaul» va «Uçinçi sayyora»dan söng Aleksandr Rogojkin «hamma uçun emas» kino suratga oluvçi rejissyor sifatida obröga ega edi. Uning keyingi asari ruhan oldingilaridan keskin farq qildi. 1990-yillar tomoşabini janrli kinodan çarçagan edi. «Osobennosti natsionalnoy ohoti» filmining badiiy tuzilişi sodda, ssenariysi esa anekdotga öxşaydi.

Tanqidçilar filmni «ötkir mavhum absurd ohangiga şerik bölgan stakan jiringlaşi bilan milliy ruhning portreti» deb taʼriflaşdi. Sovet kinosi davri ötmişga aylandi va Rogojkin zamonaviy tomoşabinga tuşunarli vaziyatlar va usullarga asoslangan rus komediyasining, mohiyatan, yangi anʼanasini taqdim etdi. Biroq qahramonlar — öziga xos ijtimoiy «niqoblar» (General, Qöriqçi, Militsioner, Çet ellik) — Gaydaiy kinokomediyasi bilan aniq öxşaşlik ötkaziş imkonini beradi.

1990-yillarning örtalarida suratga olingan film, sovet davriga nisbatan işlab çiqarilayotgan filmlar soni keskin kamayganda, bir neçta nufuzli rus festivallarida mukofotlar oldi, garçi u qarama-qarşi qabul qilingan bölsa-da. Baʼzi tanqidçilar uni Aleksandr Rogojkin filmlari qatorida eng yaxşisi emas deb hisoblaşdi, garçi u professional tarzda suratga olingan bölsa-da. Rassomning ishi va yaxşi aktyorlar ansambli ajralib turadi. Rejissyor tabiat manzaralari va oçiq hududlarni suratga olişda, bu uning doimo yaxşi çiqqan sohasi, mohirlik bilan foydalanadi.

Kartina tomoşabinlar orasida katta muvaffaqiyatga erişdi va rus kinematografida taqlid va özlaştirişlar tölqinini keltirib çiqardi. Filmdan söng asosiy rollarni ijro etgan aktyorlar tomoşabinlar orasida katta maşhurlikka erişdilar. Aleksey Buldakov, Viktor Biçkov, Semyon Strugaçyov, Ville Haapasalo davomlarda suratga tuşdilar, kinematografiyada, seriallarda va televizion reklamada talabga ega böldilar. Buldakov obrazi qisqa, sermazmun tostlar aytiş qobiliyati bilan alohida maşhurlikka erişdi.

«Osobennosti natsionalnoy ohoti» filmidan boşlangan filmlar seriyasi rus kinematografida mahsulot-joylaştiriş reklamasining asoslari va anʼanalarini yaratgan deb hisoblanadi. «Osobennosti natsionalnoy…» degan turğun söz birikmasi matbuotda va adabiyotda tez-tez işlatiladi.

Haqiqatda men öz filmimni komediya deb hisoblamayman. Yaʼni men komediyani komediya qonunlariga zid bölmagan qonunlar bilan suratga olmoqçi edim. Men tasvir uslubini nazarda tutyapman. Komediya birinçi planda faol aktyor öyinini talab qiladi. Tomoşabin aktyorning mimikasini, plastikasini körişi kerak. Men esa oddiy, xotirjam kino suratga olişga intildim. Uslubi jihatidan ilmiy-ommabop kino kabi. Agar janr haqida gapiradigan bölsak, bu — noilmiy kommunizmning qisqa kursi.

Filmning sahnalaridan biri asosida — unda qöriqçi Kuzmiç (aktyor Viktor Biçkov) va fin Raivo (aktyor Ville Haapasalo) jonli suhbat olib boradi va bir-birini ajoyib tuşunadi, garçi biri rus tilida, ikkinçisi fin tilida gapirsa va ikkalasi ham suhbatdoşining tilini bilmasa — Biçkov va Haapasalo 1939-yilgi uruş paytida tasodifan Kareliyaga tuşib qolgan rus va fin askarlari haqida pyesa yozişni rejalaştirgan edilar. Pyesa ustida ular işlamadilar, ammo bir neça yildan söng Viktor Biçkov bu ğoyani Rogojkin bilan örtoqlaşdi va u uç kun içida «Kukuşka» (2002) filmining ssenariysini yozdi, unda aktyorlar boş rollarni ijro etdilar.

1995 — «Kinotavr» festivali (Soçi)

Grand-pri, FIPRESCI mukofoti, Rossiya kinoşunoslari va kinotanqidçilari gildiyasining diplomi va mukofoti.

1995 — «Nika» mukofoti (1996-yildagi marosim)

eng yaxşi badiiy film uçun

eng yaxşi rejissyorlik ishi uçun

eng yaxşi erkak rol uçun (Aleksey Buldakov)

«Nika» mukofotiga nomzodlik

eng yaxşi ssenariy ishi

1995 — Karlovy Vary XKFda hayʼat maxsus mukofoti;

1995 — Kinomatbuot mukofoti yilning eng yaxşi filmi uçun (»Musulmon» va «Poyezd kelişi» filmlari bilan bölingan);

1995 — «Oltin Ostap» mukofoti yilning eng yaxşi filmi uçun;

Yilning eng yaxşi filmi, Kozintsev nomidagi mukofot eng yaxşi rejissyorlik uçun, «Lenfilm» kinostudiyasining kasbiy mukofotlari