«Pyotr Pervyy» — sovet ikki qismli tarixiy-biografik filmi. Rejissyor Vladimir Petrov, «Lenfilm» kinostudiyasi. Film rus imperatori Pyotr I ning hayoti va faoliyatiga bağişlangan.
Filmning birinçi qismi suratga 1937-yilda, ikkinçi qismi esa 1938-yilda tugatilgan.
1Rollarda
Nikolai Simonov, Nikolay Cherkasov, Mikhail Zharov
2Syujet
XVIII asr Rossiyasini isloh qilgan podşo Pyotr I ning hayoti va davlat faoliyati haqidagi tarixiy film. Film…
XVIII asr Rossiyasini isloh qilgan podşo Pyotr I ning hayoti va davlat faoliyati haqidagi tarixiy film. Film 1700-yildagi Narva jangidan boşlanib, Pyotr Buyukning 1721-yilda imperator unvonini qabul qilişi bilan yakunlanadi.
Film 1700-yilda, Narva jangidan keyin podşo Pyotr va uning yaqin kişisi Aleksandr Menşikovning Veliky Novgorodga kelişi bilan boşlanadi. U yerda podşo katta öğli Aleksey ni şahar mustahkamlanmagani uçun koyiydi, keyin rohiblar bilan uçraşgandan söng Aleksandr Menşikovga «Narva mağlubiyati» unga muhim hayotiy saboq berganini tan oladi.
Menşikov boyar R. B. Buynosovning mulkiga safar çoğida qöl ostidagi Fedkaga podşo qöşinidagi xizmat istiqbollari haqida işora qiladi. Tsareviç Aleksey Petroviç çerkovlardan qönğiroqlarni olib, töplarga quyiş haqidagi podşo farmonining bajarilişini nazorat qilişga majbur böladi, bu esa xalq orasida norozilik uyğotadi.
Podşo Pyotr yangi armiya tuzadi va Marienburg qalʼasini qamalini bevosita boşqaradi, qamal muvaffaqiyatli hujum bilan yakunlanadi. Ruslar qöliga pastor Glyuk tarbiyalanuvçisi va şved dragunining xotini Katerina asir tuşadi, uni Menşikov özining sevgilisiga aylantiradi. Pyotr Birinçi Sankt-Peterburg şahriga asos soladi va Menşikovning saroyidagi assambleyada Katerina bilan uçraşadi. Keyinçalik u podşoning sevimlisi, söngra xotini böladi.
Otasining hokimiyatga asoslangan islohotlarini tuşunmagan va Ekaterinadan podşo Pyotrdan farzand tuğilganini bilgan tsareviç Aleksey sevimlisi, kreposnoy qiz Yefrosiniya bilan Yevropaga qoçadi.
Şu orada Ural zavodçisi Nikita Demidov Menşikovdan bir guruh dehqonlarni, jumladan Fedkani sotib oladi. Fedka Marienburg hujumida dragun sifatida qatnaşgan, ammo feldmarşal B. P. Şeremetev bilan janjal tufayli Peterburg qurilişiga yuborilgan edi.
1709-yil keladi. Poltava yaqinida ruslar bilan şvedlar örtasida umumiy jang bölib ötadi. Podşo Pyotr şved qiroli Karl XII ni mağlub etadi, u esa Ukraina getmani Ivan Mazepaning podşoni öldiriş taklifini rad etadi.
Berlinda Prussiya qiroli Fridrix-Vilgelm I rus podşosini qabul qiladi, bu qabulga faylasuf Leybnis guvoh böladi.
Şu orada Uralda, Nikita Demidovning buyruğiga köra, boş prokuror Pavel Yagujinskiyning zavodlarga inspeksiya taşrifi vaqtida dehqonlar Nevyansk minorasining yertölalarida çöktiriladi, ammo Fedka tirik qolib, Donga qoçişga muvaffaq böladi.
Podşo Pyotr saroy amaldorlari bilan uçraşuvda porahörlik uçun yoruğ knyaz Menşikovni koyiydi, söngra Pyotr Tolstoy unga tsareviç Alekseyning joylaşgan joyini aytadi.
Peterburgga avstriyalik elçi keladi, podşo Pyotr esa nomaʼlum holda lotsman sifatida çiqib, diplomat ötirgan kemani yangi Rossiya poytaxtining portiga olib kiriş uçun harakat qiladi.
Pyotr Tolstoy Yefrosiniya yordami bilan tsareviç Alekseyni Rossiyaga olib kelişga muvaffaq böladi, ammo tsareviç xato qiladi: podşo Pyotrni ağdarişga çaqiruvçi farmonlarni imzolaydi.
Donda Tağanroğga voyevoda etib yuborilgan boyar Roman Buynosov mahalliy kazak ataman bölib ulgurgan Fedka bilan uçraşadi.
Tsareviç Aleksey Maxfiy kantselyariya qamoqxonalariga tuşadi, söngra podşo Pyotrning jim roziligi bilan senatorlar unga ölim hukmini çiqaradi. Boltiq dengizida şvedlar Grengam jangida ruslardan mağlubiyatga uçraydi.
Film Şimoliy uruş tugaşi munosabati bilan bölgan tantanalar bilan yakunlanadi, bu tantanalarda Pyotr Buyuk senatorlar unga imperator unvonini bergani haqida eʼlon qiladi.
3Rollarda
Nikolay Simonov — Pyotr I…

Nikolay Simonov — Pyotr I Buyuk
Nikolay Çerkasov — tsareviç Aleksey Petroviç
Alla Tarasova — Yekaterina I
Mixail Jarov — yoruğ knyaz A. D. Menşikov
Mixail Tarxanov — general-feldmarşal B. P. Şeremetev
Konstantin Gibşman — knyaz Roman Borisoviç Buynosov
Viktor Dobrovolskiy — knyaz Buynosovning sobiq dehqoni Fedka / boş prokuror P. I. Yagujinskiy
N. Roşefor — Ural hududidagi Nevyansk zavodi egasi Nikita Demidov
Fyodor Bogdanov — savdogar Ivan Brovkin
Nikolay Litvinov — P. P. Şafirov
Irina Zarubina — tsareviç Alekseyning sevimlisi Yefrosiniya
Georgiy Orlov — temirçi Jemov
Aleksandr Larikov — keksa askar
Pyotr Kuznetsov — boyar Vyazemskiy
Anatoliy Rjanov — knyaz Dolgorukiy
Nina Latonina — Olga Buynosova (rol xato tarzda M. Safronovaga yozilgan; titrlarda körsatilmagan)
M. Safronova — Antonida Buynosova
Vladimir Gardin — graf P. A. Tolstoy
Edgar Garrik — Karl XII, şved qiroli
Aleksey Vatulya — Ukraina getmani Mazepa
Vladimir Yerşov — avstriyalik elçi
N. Korsakpayev — Abdurahmon (ovozini Mixail Gluskiy bergan)
Yevgeniy Ageyev — dehqon (titrlarda körsatilmagan)
David Gutman — ser Oborn, Britaniya eskadrasi qömondoni (titrlarda körsatilmagan)
Nikolay Miçurin — kabinet kotibi Makarov (titrlarda körsatilmagan)
Ivan Novoselʼtsev — elçi (titrlarda körsatilmagan)
Georgiy Kurovskiy — Yevreinov (titrlarda körsatilmagan)
4Ijodiy guruh
Ssenariy:…

Ssenariy:
Birinçi qism — Aleksey Tolstoy, Vladimir Petrov
Ikkinçi qism — Aleksey Tolstoy, Vladimir Petrov, Nikolay Leşçenko
Rejissyor — Vladimir Petrov
Operatorlar:
Birinçi qism — Vyaçeslav Gordanov, Vladimir Yakovlev
Ikkinçi qism — Vladimir Yakovlev
Kompozitor — Vladimir Şçerbaçyov
Tovuş operatorlari:
Birinçi qism — Zaxar Zalkind
Ikkinçi qism — Zaxar Zalkind, Yuriy Kurzner (titrlarda körsatilmagan)
Rassomlar:
Birinçi qism — Nikolay Suvorov
Ikkinçi qism — Nikolay Suvorov, Vladimir Kalyagin (titrlarda körsatilmagan)
Grim — Anton Anjan
Montaj — Nina Kerstens
Kartina direktori — Boris Sokratilin (birinçi qism)
Kartina direktori — A. Gorskiy (ikkinçi qism)
Badiiy rahbar — Adrian Piotrovskiy
5Işlab çiqariş
Suratga olişdan oldin ham film ssenariysi atrofida bahslar boşlangan edi. «„Pyotr I“ kinoda» (1937)…

Suratga olişdan oldin ham film ssenariysi atrofida bahslar boşlangan edi. «„Pyotr I“ kinoda» (1937) maqolasida Aleksey Tolstoy yozgan: «Köplab… kinoning ştatdagi nazariyotçilari bizga juda xilma-xil talablar qöyişdi. Bizga tiqilgan, tebranuvçi, isterik Pyotr bizning ğoyalarimizga heç qanday mos kelmasdi… Biz «toj kiygan duradgor» degan odatiy, darslikdagi obrazni tiklaş niyatida emasmiz, lekin kartinamizda öz davridan ustun turgan inson şaxsining ahamiyatini kamaytirişni istamaymiz…» Bahslarga Stalinning şaxsiy aralaşuvi çek qöydi, u filmning konsepsiyasini maʼqulladi. Dastlab ikki emas, uç qism suratga oliş va xorijiy aktyorlarni jalb qiliş rejalaştirilgan edi. Keyinçalik bu rejalardan voz keçildi.
6Tiklaş
Film 1965-yilda «Mosfilm» kinostudiyasida…
Film 1965-yilda «Mosfilm» kinostudiyasida tiklangan.
Tiklaş rejissyori — Tamara Lisitsian
Tovuş operatori — N. Timartsev
7Mukofotlar
Parijdagi körgazmada mukofot…
Parijdagi körgazmada mukofot (1937).
Stalin mukofoti (1941) I darajali — Mixail Jarov, Vladimir Petrov, Nikolay Simonov.
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Пётр Первый (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.