Piranha 3D (ingliz tilida Piranha 3D, köpgina reklama materiallarida şunçaki «Piranha» deb ataladi) — Aleksandr Aja rejissyorligidagi amerikalik komediya-dahşat filmi, 1978-yilgi şu nomli filmning remeyki. Filmning AQŞdagi premyera namoyişi 2010-yil 20-avgustda bölib ötdi, Rossiyada film 26-avgustda ekranlarga çiqdi. Film ssenariysi ustida «Crying Game» (Creek) sleşeri ssenaristlari Josh Stolberg va Pit Goldfinger işladi. Film 1978-yilgi birinçi filmning remeyki va butun seriyadagi törtinçi qism.
Filmda Elizabeth Shue, Adam Scott, Jerry ÖConnell, Ving Rhames, Jessica Szohr, Steven R. McQueen, Christopher Lloyd va Richard Dreyfuss rol öynagan. Bahorgi taʼtil paytida maşhur sohil kurorti bölgan Viktoriya kölida yer silkinişlari kölga yuzlab qadimiy yirtqiç piranyalarni çiqarib yuboradi. Mahalliy politsiyaçi Juli Forester (Elizabeth Shue) va bir neça notaniş odam bu yirtqiç jonzotlarni odamlarga hujum qilişidan oldin yöq qiliş uçun kuçlarini birlaştirişlari kerak.
«Piranya 3D» filmi umuman ijobiy şarhlarga sazovor böldi, kino tanqidçilari uni yengil va köngiloçar «B» toifasidagi film deb baholadilar. Film kassa muvaffaqiyati böldi: 24 million dollar byudjetda dunyo böylab 83 million dollardan ortiq yiğdi. Davomi, «Piranya 3DD», 2012-yilda çiqarildi, lekin tanqidçilar va tijorat nuqtayi nazaridan muvaffaqiyatsiz böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Elisabeth Shue, Adam Scott, Jerry O'Connell
3Syujet
Voqea Arizonadagi Viktoriya kölida bölib ötadi. Köl qadimgi vulqon otilişi natijasida hosil bölgan krater…
Voqea Arizonadagi Viktoriya kölida bölib ötadi. Köl qadimgi vulqon otilişi natijasida hosil bölgan krater içida joylaşgan. Yer silkinişlari boşlanganda köl tubida yoriq paydo böladi va undan piranyalar çiqadi. Ularning birinçi qurboni keksa baliqçi böladi, uning jasadini şериф Juli Forrester va uning yordamçisi topadi. Ular yoriqni tekşiriş uçun kelgan bir neça seysmolog-dayverlarga hamroh böladilar. Ulardan ikkitasi, Sem va Paula, yoriqqa şöngiydilar va ikra bilan töla katta ğorni köradilar. Şundan söng ular piranyalar hujumiga uçraydilar. Uçinçi seysmolog Novak faqat Paulaning jasadini va bitta baliqni olib çiqişga muvaffaq böladi. Şериф va Novak ixtiyoşunos Karl Gudmanga murojaat qiladilar, u bu piranyalar million yillar oldin yöqolib ketgan turga mansubligini aytadi.
Dam olişga kelganlar xavf ostida ekanini tuşungan şериф favqulodda holat eʼlon qilişga urinadi. Biroq köl sohillariga bahorgi taʼtil boşlangan 20 000 maktab öquvçisi va talabasi yetib keladi. Ular suvdan çiqişni xohlamaydilar va tez orada ularga oçqarin piranyalar tödasi hujum qiladi. Hujum natijasida taxminan 50 kişi halok böladi, yuzlab odam jarohat oladi.
Şu orada şериfning öğli Jeyk, ukasi Zeyn va singlisi Laurani kuzatişi kerak edi, lekin u pornografik filmlar rejissyori Derrik bilan yaxtada suzib ketadi. Derrik yigitdan öziga çiroyli joylarni körsatişni söraydi; yaxtada yana ikki aktrisa (Denni va Kristal) hamda Derrikning yordamçisi Endryu ham bor; şuningdek, Jeykning uzoq vaqtdan beri yoqtirib yurgan sinfdoşi Kelli ham şu yerda. Kölning çekka burçagiga yetganda Derrik erotik kadrlar suratga oladi. Şu payt Jeyk qumli orolda akasi va opasini köradi: uyda ötiriş haqidagi kelişuvni buzib, ular baliq ovlagani suzib ketişgan, lekin qayiqlari oqim bilan olib ketilgan. Bolalar yaxtaga olinadi, u esa keyinroq qumloqqa urilib, çökay boşlaydi. Piranyalar bortdan suvga tuşib qolgan Endryu, Kristal va Derrikka hujum qiladi; oxir-oqibat Endryu qirğoqqa çiqişga muvaffaq böladi (bu kadr ortida qoladi), Kristal halok böladi, Derrikni esa suvdan tortib olişadi, lekin u juda jiddiy yaralangan bölib, vafot etadi. Jeyk onasiga qönğiroq qiladi; onasi Novak bilan birga kater bilan yetib keladi va yaxtadagi qahramonlarni qutqarişga harakat qiladi. Qutqarilganlar orasida Jeyk, Kelli, Zeyn va Laura böladi. Ular yaxtani portlatadilar va portlaş tufayli barça piranyalar halok böladi.
Ixtiyoşunos qönğiroq qilib, öşa piranyalarning katta yoşdagi zotlar emas, balki faqat çaqaloqlar ekanini aytadi. Şu payt suvdan katta piranya sakrab çiqadi va Novakni öldiradi.
4Rollarda
Gianna Miçaels, Riley Steele va Aşlynn Brooke taniqli amerikalik porno aktrisalari. Ulardan taşqari, filmda…

Gianna Miçaels, Riley Steele va Aşlynn Brooke taniqli amerikalik porno aktrisalari. Ulardan taşqari, filmda massovka uçun boşqa modellar va porno aktrisalar ham iştirok etgan.
Dreyfuss özi ijro etgan şafqatsiz personaj parodiya va «Jaws» (1975) filmidagi Mett Huper personajining deyarli reinkarnatsiyasi ekanini aytdi; uning personaji ham şu ismni olib yuradi. «Jaws» 1978-yilgi «Piranya» filmi uçun ilhom manbai bölgan. «Piranya 3D»da personaj qayiqda radioda tinglaydigan qöşiq «Show Me the Way to Go Home» deb ataladi; uni Richard Dreyfuss, Roy Sçeider va Robert Shaw «Jaws» filmida Quint qayiği Orca bortida birgalikda kuylaydi.
Eli Roth, Aşlynn Brooke, Bonnie Morgan, Genevieve Alexandra va Gianna Miçaels bahorgi taʼtil paytida dahşatli ölim topadigan öspirinlar sifatida körinadi, Frank Halfoun va Jason Spiszak esa deputatlarni ijro etadi.
Joe Dante (birinçi «Piranya» rejissyori) va James Cameron («Piranya 2: Nerest» rejissyori) öspirinlarga xavfsizlik darslarini beradigan qayiq kapitanlari rolini taklif qilingan edi. Biroq ular bu rolni rad etdilar, çunki Cameron juda band edi.
5Işlab çiqiş
Öşa paytdagi istiqbolli ssenaristlar Josh Stolberg va Pit Goldfinger «Qotil baliq» deb nomlangan maxsus…

Öşa paytdagi istiqbolli ssenaristlar Josh Stolberg va Pit Goldfinger «Qotil baliq» deb nomlangan maxsus ssenariy yozdilar. Uni prodyuser J. Todd Harris uçun yozişdi; u huquq egasi bölib, ular öşa paytda çeklangan vakolatga ega bölganlari uçun «Piranya 3D» loyihasiga yollangan edi. Harris ssenariydan taassurot qoldirdi va ikkala ssenarist rasman işga qabul qilindi. 2004-yilda, özining «Qonli hosil» filmi muvaffaqiyatidan keyin, fransuz rejissyori Aleksandr Aja «Piranya: Havasu köli» deb nomlangan filmni suratga oliş taklifini oldi. Aja ssenariydan hayratga tuşgan, lekin uning komediya jihatlarini «kutiş va taranglik» foydasiga yumşatmoqçi edi. 2005-yil iyuniga kelib rejissyor bölişi kerak bölgan Çak Rassel Stolberg/Goldfinger qoralamasini sezilarli darajada qayta yozdi, şuningdek, birinçi marta Jo Dante sahnalaştirgan Jon Sayls asl ssenariysidan elementlar kiritdi. Çiller Films va Mark Canton filmni prodyuserlik qilişi kerak edi, 2006-yil yanvarida esa Dimension Films tarqatiş huquqini sotib oldi. Rasselning filmga qaraşi — byudjeti 23 million dollar deb baholangan «suv osti trillери» edi; bu Stolberg va Goldfinger loyihasidan farq qilar edi, çunki u bahorgi taʼtil fonida bölib ötgan edi. 2006-yil dekabriga kelib suratga olişni 2007-yil bahorida boşlaş rejalaştirilgan edi. 2007-yil martiga kelib Rassel direktor lavozimidan ketgani sababli Aja loyihaga qaytdi. Rejissyorlik bilan bir qatorda Aja hamkori Gregori Levasser bilan birgalikda filmni prodyuserlik qiliş va ssenariyni qayta yoziş şartnomasini ham imzoladi.
6Işlab çiqarişga tayyorgarlik
2009-yil aprelida filmda Elizabeth Shue, Adam Scott, Ving Rhames va Richard Dreyfuss rol öynaşi maʼlum böldi.…
2009-yil aprelida filmda Elizabeth Shue, Adam Scott, Ving Rhames va Richard Dreyfuss rol öynaşi maʼlum böldi. Keyingi oy aktyorlar tarkibiga Jessica Szohr, Jerry ÖConnell va Christopher Lloyd qöşildi. Dreyfuss avval öz karyerasini masxara qilişdan tortinib, oxir-oqibat prodyuserlardan yuqori haq olgaç, filmda suratga tuşişga rozi böldi.
7Filmni suratga oliş
Filmni suratga oliş 2008-yil oxirida boşlanişi kerak edi, lekin 2009-yil martiga qoldirildi. 2008-yil…

Filmni suratga oliş 2008-yil oxirida boşlanişi kerak edi, lekin 2009-yil martiga qoldirildi. 2008-yil oktabrida Aja suratga oliş bahorda boşlanişini aytdi. Keyin u şunday dedi: «Bu film nafaqat texnik murakkabligi va kompyuter grafikasi tufayli, balki hammasi kölda sodir bölgani uçun ham juda qiyin. Biz suratga olişni hozir boşlaşimiz kerak edi, lekin qança köp kutsak, suv şunça sovuq böladi…» Filmning voqeasi bahorgi taʼtil paytida bölib ötadi va, albatta, studiya uni yozga tayyor qilişni xohlagan, lekin agar suvda 1000 odamni öldiriş kerak bölsa, suv harorati, ob-havo va hamma narsa uçun mos paytni kutiş kerak».
Suratga oliş 2009-yil mayida Lake Havasu City şahrida (Arizona ştati) joylaşgan Bridgewater kanalida bölib ötdi. Otiş uçun suv ham qizil rangga böyalgan. Suratga oliş davomida taxminan 80 000 gallon soxta qon işlatilgan.
Riley Steele bilan suv osti sahnasi haqidagi savolga javob berib, Kelly Brook şunday dedi: «Bu juda qiyin edi. Şunçalik issiq odam, Steele bilan öpişayotganda nafasni uşlab turiş kerak edi. Uzoq vaqt nafas uşlaşni örganişga töğri keldi». Brook, şuningdek, juftlik sahnani suratga olişdan oldin «köp maşq qilişi» kerakligini aytdi.
8Işlab çiqarişdan keyingi bosqiç
3D-kamera örnatmalari bilan boğliq çeklovlarni hisobga olib, Aja «Piranya»ni 2D formatda suratga oldi va…

3D-kamera örnatmalari bilan boğliq çeklovlarni hisobga olib, Aja «Piranya»ni 2D formatda suratga oldi va postprodakşn bosqiçida Michael Roderick tomonidan işlab çiqilgan va Inner-D kompaniyasi tomonidan qöllangan 3D-konvertatsiya jarayoni yordamida 3D formatga ötkazdi. 2010-yilda çiqarilgan boşqa baʼzi 3D-konvertatsiya qilingan filmlardan farqli ölaroq, «Piranya»ning konvertatsiyasi keç qilinmagan va bu kritiklar tomonidan yaxşi qabul qilingan birinçi konvertatsiya jarayonlaridan biri böldi.
Film ekranga çiqqanidan sakkiz yil ötib Aja filmni yakunlaş vaqtida postprodakşn bosqiçida yuzaga kelgan nizolar haqida gapirib berdi. U Dimension ança arzon effektlar rassomlarini topganini aytdi, jumladan, konvertatsiya bilan heç qaçon şuğullanmagan rassomlarni ham. 2010-yil iyuniga kelib filmda hali bitta piranya ham tugallanmagan edi, şuning uçun Aja hafsalasi pir bölgani sababli Amerika Rejissyorlar gildiyasiga murojaat qilib, uning nomini titrlardan olib taşlaşni söradi. Bob Vaynşteyn bu haqda bilib qoldi va barça rassomlarni işdan böşatdi, örniga filmni tugatiş uçun mavjud barça vizual effektlar yetkazib beruvçilarini yolladi. Bundan taşqari, ijroçi prodyuser Harvi Vaynşteyn, Aja aytganidek, «Jaws sort of mad»ga emas, balki «Jaws»ga köproq mos keladigan film kutgani uçun filmdan nafratlangan deb taxmin qilinadi.
9Çiqarilişi
«Piranya 3D»ning kinoteatrlarda çiqiş sanasi 2010-yil 16-aprel etib belgilangan edi, lekin keyinga…

«Piranya 3D»ning kinoteatrlarda çiqiş sanasi 2010-yil 16-aprel etib belgilangan edi, lekin keyinga qoldirildi. Premyera 2010-yil 27-avgustga rejalaştirilgan edi, biroq 2010-yil iyunida 20-avgustga köçirildi. Filmning birinçi treyleri «Avatar» bilan birga taqdim etildi. Ikkinçi treyler «A Nightmare on Elm Street» va «Inception» reprodukSIyalarida körsatildi. 2010-yil 24-iyulda San-Diego Comic-Con International doirasida panel ötkazilişi kerak edi, lekin konventsiya taşkilotçilari körsatilişi rejalaştirilgan kadrlarni nomaqbul deb topgandan keyin bekor qilindi. Veb-saytlarga tugallanmagan effektlar bilan birga töqqiz daqiqalik video yozuvlari tarqab ketdi. Reklama teleroligida işlatilgan klip va Jessica Szohr qahramoni Kelli piranyalar tödasi bilan yuzma-yuz turgan treyler filmda işlatilmagan va faqat reklama uçun foydalanilgan.
Rasmiy poster 2010-yil 22-iyunda çiqarildi.
10Kassa yiğimlari
«Piranya 3D» birinçi 3 kunda 10 million dollar yiğib, AQŞ prokatida 6-örinni egalladi. Buyuk Britaniyada…
«Piranya 3D» birinçi 3 kunda 10 million dollar yiğib, AQŞ prokatida 6-örinni egalladi. Buyuk Britaniyada «Piranya 3D» kassa yiğimi böyiça törtinçi öringa çiqib, 1 487 119 funt sterling işladi. «Piranya 3D» oxir-oqibat butun dunyo böylab 83 188 165 dollar yiğdi va bu davomga yaşil çiroq yoqdi.
11Tanqid
Film asosan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes şarh agregatorida uning maqullaş reytingi 74 %, 127 ta şarh…

Film asosan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes şarh agregatorida uning maqullaş reytingi 74 %, 127 ta şarh asosida örtaça bahosi 10 balldan 6,2 ni taşkil etadi. Metacriticda film 20 ta şarh asosida 53 ball oldi, bu aralaş şarhlarni körsatadi.
Empire filmga beşdan uç yulduz qöydi va şunday dedi: «Samolyotdagi ilonlar bölişini umid qilgan filmingizni eslang — mana u! Unga qarşi turiş qiyin. Bu film uçun bampер yorliği: kökrak va qotgan qon yoqsa, signal bering! 3D kulgili darajada qonli va aqlli. Oddiy sözlar «Piranya 3D»ning qançalik dahşatli darajada qöpol ekanini, qançalik favqulodda qiziqarli ekanini va uni köriş uçun kinoteatrga hozir borişingiz kerakligini tasvirlay olmaydi».
HollywoodLife.com filmni «kinoning maneraga bölgan şedevri» deb atadi va qöşimça qildi: «Agar tanangizda biroz quvnoqlik bölsa, şu qotil piranyalar haqidagi, gözal qizlar şahriga hujum qiladigan bu film sizga yoqadi — 3D formatda!»
Cinematical.com dan Piter Xoll dedi: «Qon, yalanğoçlik, til, hazillar, qahramonlar — bularning hammasi doim kötarilişda. Balki film öz çöqqisiga yetganda undan ham kulguliroq bölmas, lekin Ajaga va ssenaristlar Pit Goldfinger va Josh Stolbergga uning yuragiga yana bir şpris adrenalin yuboriş muvaffaqiyatli çiqadi». U Roger Cormanning asl filmi ruhini ustalik bilan urayotgan keç yozgi axlat bölagi ekanini taʼkidladi, şu bilan birga: «Bu Jaws emas — Aja dramatik taranglik va ziç kuçlaniş kabi narsalarga sabr qilmaydi, va bu yerda şubhasiz notekis bölaklar bor… lekin u ssenariyda yotgan köngiloçar imkoniyatni heç qaçon eʼtibordan çetda qoldirmaydi».
Orlando Sentinel filmga tört yulduzdan bir yarim yulduz berdi va «“Piranya 3D” böyin tomiriga bosadi. Umuman olganda, u nişonga urmaydi, lekin qiziqarli şaklda» deb yozdi.
12Uy ommaviy axborot vositalari
Film 2011-yil 11-yanvarda DVD, Blu-ray va Blu-ray 3D formatlarida çiqarildi. 2D relizlarda özaro çalkaşmaslik…
Film 2011-yil 11-yanvarda DVD, Blu-ray va Blu-ray 3D formatlarida çiqarildi. 2D relizlarda özaro çalkaşmaslik uçun nomidan «3D» qismi olib taşlandi. Film Avstraliyada 2010-yil 30-dekabrda çiqarildi. Film birinçi marta Buyuk Britaniya televideniyesida 5-kanalda 2013-yil 10-fevralda 2D formatda namoyiş etildi.
13Davomi
Dimension Films birinçi filmdan köp ötmay davomini eʼlon qildi. Bu «Piranya 3DD» filmi bölib, rejissyori Jon…
Dimension Films birinçi filmdan köp ötmay davomini eʼlon qildi. Bu «Piranya 3DD» filmi bölib, rejissyori Jon Gulager, ssenariysini Patrik Melton va Markus Dunstan yozgan. U 2012-yil 1-iyunda çiqarildi. Filmda Daniel Panabaker, Matt Bush, David Koeçner, Chris Zylka, Katrina Bowden va Gary Busey rol öynagan, Ving Rhames, Paul Sçeer va Christopher Lloyd esa «Piranya 3D»dagi rollarini takrorlagan. 3DD voqeasi suv parkida bölib ötadi, u yerda piranyalar quvurlar orqali kirib oladi.
Çiqarilgandan söng u oldingi filmga nisbatan ijobiy tanqidiy reaksiya uyğotmadi va atigi 8 493 728 dollar yiğdi.
Matn: maqola tarjimasi «Пираньи 3D» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.