Plasticine Crow

Multfilm qöşiq şaklida rasmiy sanʼatning janrlari — manzara, natyurmort va portret haqida hikoya qiladi.

Multfilmning bu qismi bolalar öyini haqida bölib, unda közni vaqti-vaqti bilan oçiş va yumiş mavjud. Har safar köz oçganda, hikoyaçilar — bobo va nevara — yangi körgan biror tafsilotdan hayratga tuşadilar.

Ivan Krilovning «Qarğa va tulki» masalining parodiyasi. Multfilm masalning syujetini unutgan va uni hikoya davomida eslaşga urinayotgan hikoyaçilar haqida. Şunday qilib, qarğa örnida navbatma-navbat it, sigir paydo böladi (bir marta hatto begemot ham), tulki örnida esa avval devona, keyin hovliçi çiqadi. Masal syujetini buzgan hikoyaçilar uning ibratini ham buzib yuboradilar:

Ssenariy muallifi va rejissyor: Aleksandr Tatarskiy

Badiiy rassom: Igor Kovalyov

Kompozitor: Grigoriy Gladkov

Operator: Ernst Gaman

Tovuş operatori: Nelli Kudrina

Rassomlar: Yelena Kosareva, A. Raspopov

Ijroçilar: Grigoriy Gladkov («Rasmlar haqida»), Leonid Bronevoy va Aleksey Pavlov («Öyin»), Aleksandr Levenbuk va Lev Şimelov («Balki, balki…»)

Montajçi: Lyubov Georgiyeva

Muharrir: Valeriya Konovalova

Direktor: Lidiya Varentsova

Birinçi ikki syujet Kiyev şahridagi Markaziy respublika Pionerlar saroyi multstudiyasi bolalarining rasmlaridan foydalanib, «qayta joylaş» usulida yaratilgan. Oxirgi syujet plastilin animatsiyasi texnikasida bajarilgan. Uçala syujetda ham foto va video kiritmalar bor.

Dastlab Aleksandr Tatarskiy Uspenskiyning «Bir fil bolasi yaşardi» sheʼri asosida multfilm yaratmoqçi edi. Bu sheʼr çalkaşlik prinsipiga qurilgan bölib («Bir kulgili fil bolasi, balki fil emas, balki çöçqa bolasi, balki timsoh…»), plastilinda tasvirlaş uçun juda mos edi. Biroq şu sheʼr asosidagi «Fil-çöçqa-timsoh» multfilmi 1975-yilda Boris Ardov tomonidan allaqaçon suratga olingan edi. Şunda Tatarskiy improvizatsiya qila boşladi va uni yozib oliş vaqtida «plastik» ertakning yangi variantini öylab topdi. Bundan taşqari, multfilm uçun yozilgan «Balki, balki…» sheʼrining birinçi sakkiz misrasi «Bir fil bolasi yaşardi» sheʼridagi bilan bir xil.

Uçinçi qismdagi qöşiq dastlab odatdagi tempda ijro etilişi kerak edi. Biroq yozuvda Tatarskiy ovoz hronometrajini kuzatmagan, natijada kerakli 5 daqiqa örniga 8 daqiqa çiqqan. Rejissyor nima qilişni bilmasdi; yeçim topilmagunça ovozlar ham yozib olindi. Montaj xonasida Tatarskiy tasodifan Leninning çiqişi граммофон yozuvi qanday tiklanayotganini eşitib qoldi — tovuş tezligi goh baland, goh past bölardi. Rejissyor restavratordan buni qanday qilişayotganini söradi. Texnologiya oddiy edi: katuşkali magnitofonning tonvaliga izolyatsion lenta öraladi, şu sababli plyonka ijro etuvçi kallakka tezroq uzatilib, tovuş tezlaşardi. Bu vaziyatdan çiqiş yölini tuşungan Aleksandr Tatarskiy restavratorga 70 söm tölab, 8 daqiqalik yozuvni kerakli 5 daqiqagaça siqdi. Natijada qöşiq özining maşhur «multfilmça» ovozini oldi.

Sovet grafika rassomi Boris Yefimovning guvohligiça, Eduard Uspenskiy «Balki, balki…» qöşiğiga sheʼrni beş daqiqada yozgan, Grigoriy Gladkov esa melodiyani yarim soatda tanlagan.

Multfilmni yaratiş uçun taxminan 800 kg sovet plastilini sarflangan. Uning ranglari xira bölgani uçun qöşimça ravişda böyoq bilan böyaşga töğri kelgan.

Multfilmni taqiqlaşmoqçi bölişgan, çunki u «mafkuraviy jihatdan ğoyasiz» deb topilgan. Kinoasarni Ksenia Marinina va Eldar Ryazanov qutqargan. Ular senzorlarga qarşi ölaroq «Qarğa»ni «Kinopanorama» körsatuvlaridan birida namoyiş etişgan.

«Plastilin qarğa» filmi 25 dan ortiq mukofot olgan.

1981-yilda Butunittifoq telefilmlar festivalida «Grand-pri»;

1983-yilda Bolgariyaning Gabrovo şahridagi XKF diplomi va boşqalar.

2007-yil 26-oktabrda Xalqaro animatsiya kuni munosabati bilan Sankt-Peterburgda Plastilin qarğaga yodgorlik oçildi.

2008-yil 7-dekabrda vaqtinça bölgan plastilin panno Yelena Yurkeviç muallifligidagi keramik haykal bilan almaştirildi.