Andişa va ğurur (inglizça: Pride and Prejudice) 1940-yilda Jane Austenning 1813-yilda yozilgan „Andişa va ğurur“ romani asosida işlangan filmdir. Unda Greer Garson va Laurence Olivier rol öynagan. Rejissor Robert Z. Leonard, ssenariysi Jane Austenning romaniga asosan, Helen Jerome, Aldous Huxley va Jane Murfin tomonidan yozilgan. Film oilasining tarbiyasi bilan şuğullanişi kerak bölgan yer egasining beş qizi haqida. Film 1940-yil 26-iyulda AQŞda MGM tomonidan çiqarilgan va tanqidçilar tomonidan ijobiy baholangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Laurence Olivier, Greer Garson, Maureen O'Sullivan
3Syujeti
Bennet xonim (Mary Boland) va uning ikki tönğiç qizi Jane (Maureen ÖSullivan) va Elizabeth (Greer Garson)…
Bennet xonim (Mary Boland) va uning ikki tönğiç qizi Jane (Maureen ÖSullivan) va Elizabeth (Greer Garson) yangi köylak sotib olayotganda, taşqarida juda qimmat vagondan çiqib kelayotgan ikki janob va xonimni payqab qolişadi. Bu erkaklar Golfildning mahalliy mulkini ijaraga olgan janob Bingley (Bruce Lester) va badavlat bakalavr bölgan janob Darsi (Laurence Olivier) ekanligini bilişadi, bu esa Bennet xonimning eʼtiborini tortadi. Qizlari bilan uyga qaytgaç, Bennet xonim janob Bennetni janob Bingleyni ziyorat qilişga köndirişga harakat qiladi, lekin u rad etadi va bir neça daqiqadan söng u janob Bingley bilan allaqaçon tanişib bölganigini tuşuntiradi.
Keyingi balda Elizabeth Darsi u bilan raqsga tuşişdan boş tortganidan qançalik ğururlanganini köradi. Elizabeth janob Wickham bilan ham uçraşadi, u Darsi unga nisbatan adolatsizlik qilganini aytadi. Darsi Elizabethdan u bilan raqsga tuşişni söraganda, u rad etadi, lekin Wickham undan Darsi oldida raqs tuşişni taklif qilganda rozi böladi.
Bennetning amakivaççasi, janob Bennet vafotidan keyin Bennet mulkiga merosxör böladigan janob Collins (Melville Cooper) xotin qidirib keladi va Elizabethni öziga munosib deb qaror qiladi. Charles Bingley tomonidan Niderfild boğidagi ziyofatga taklif qilingan Collins Elizabethning atrofida girdi-kapalak böladi, Elizabeth undan qoçiş uçun qölidan kelganiça harakat qiladi. Darsi unga yordam beradi va Collinsni uzoqlaştiradi. Elizabeth kamondan otişda Darsini hayratlanarli tarzda ortda qoldirdi; keyin uni raqs maydonçasiga kuzatib qöyadi, lekin onasi va singillarining maʼnoli nazarlarini körib, uni yana tark etadi va Elizabethni yana bir bor undan ğazablanadi. Ertasi kuni janob Collins unga turmuşga qurişni taklif qiladi, lekin u uning bu taklifini rad etadi. Keyinçalik Collins Elizabethning eng yaqin dugonasi Charlotte Lucas (Karen Morley) bilan unaştiriladi.
Elizabeth Çarlottening yangi uyiga taşrif buyuradi. U janob Collinsning „homiysi“ Catherine de Bourgh (Edna May Oliver) bilan taniştiriladi va taşrifi davomida u yana bir bor janob Darsi bilan uçraşadi. Çarlottening iltimosiga köra, Elizabeth uning qölini söragan Darsi bilan körişadi, lekin u qisman Wickham unga Darsi haqida aytib bergan voqea, qisman janob Bingley va Jane örtasidagi munosabatlarni buzgani va qisman uning „ xarakter“i uçun taklifni rad etadi. Ular qizğin bahslaşişadi va u çiqib ketadi.
Elizabeth uyiga qaytgaç Lydia Wickham bilan qoçib ketganini, lekin ular turmuş qurişmaganligini bilib oladi. Janob Bennet va uning ukasi Lydiani topişga urinib körişdi. Darsi bundan xabar topadi va Elizabethga öz xizmatlarini taklif qiliş uçun qaytib keladi.U Wickham heç qaçon Lydiaga uylanmasligini aytadi. U Wickham öşa paytda Lydiadan yoşroq bölgan singlisi Georgiana bilan qoçişga harakat qilganini aytdi. Darsi ketganidan keyin Elizabeth uni sevişini tuşunadi, lekin uni boşqa heç qaçon körmasligiga işonadi.
Lydia va Wickham turmuş qurgan uyga qaytişadi. Biroz vaqt ötgaç, Catherine xonim (xolasi) kelib, Elizabethga Darsi Lydiani topib olganini va Wickhamga katta miqdorda pul berib, unga turmuşga çiqişga majbur qilganini aytadi. U şuningdek, agar Darsi xolasining xohişiga qarşi turmuş qursa, uni boyligidan mahrum qilişi mumkinligini aytadi. Şuningdek, Catherine xonim Elizabethdan Darsi bilan heç qaçon turmuş qurmaslikka vaʼda berişini talab qiladi. Elizabeth rad etadi. Catherine xonim xafa bölib çiqib ketadi va taşqarida Darsi bilan uçraşadi. Catherine xonimning hisobotidan söng, Darsi kiradi va u va Elizabeth boğda bir-birlariga sevgi izhor qilişadi. Janob Bingli ham Jane bilan boğda uçraşadi va uning qölini söraydi.
4Rollarda
Greer Garson Elizabeth Bennet…

Greer Garson Elizabeth Bennet rolida
Laurence Olivier Fitzwilliam Darcy rolida
Mary Boland Mrs. Bennet rolida
Edna May Oliver Lady Catherine de Bourgh rolida
Maureen ÖSullivan Jane Bennet rolida
Ann Rutherford Lydia Bennet rolida
Frieda Inescort Caroline Bingley rolida
Edmund Gwenn Mr. Bennet rolida
Karen Morley Charlotte Lucas Collins rolida
Heather Angel Kitty Bennet rolida
Marşa Hunt Mary Bennet rolida
Melville Cooper Mr. Collins rolida
Edward Ashley Cooper George Wickham rolida
Bruce Lester Mr. Bingley rolida
E. E. Clive Sir Willam Lucas rolida
Marjorie Wood Lady Lucas rolida
Vernon Downing Captain Carter rolida
5Suratga oliş jarayoni
Filmni suratga oliş dastlab 1936-yil oktabr oyida Irving Thalberg nazorati ostida boş rollarda Clark Gable va…

Filmni suratga oliş dastlab 1936-yil oktabr oyida Irving Thalberg nazorati ostida boş rollarda Clark Gable va Norma Şearer iştirokida boşlanişi rejalaştirilgan edi, biroq 1936-yil 13-sentabrda Thalberg vafotidan keyin produserlik faoliyati töxtatildi. 1939-yil avgustida MGM Film rejissorlik uçun George Cukorni tanladi, Robert Donat esa endi Şearerga qarşi rol öynadi. Studiya Angliyada suratga olişni körib çiqdi, ammo bu rejalar 1939-yil sentabr oyida Yevropada uruş boşlanişi tufayli özgartirildi, uruş MGMning Angliyadagi loyihalarining yopilişiga olib keldi. Jadvaldagi özgarişlar tufayli Cukor örniga Robert Z. Leonard keldi.
Film romandan bir qança jihatlari bilan farq qiladi. Film davri Austenning romanidan keçroq — bu özgariş studiyaning Austen davridagidan köra köproq va yorqin liboslardan foydalaniş istagi bilan boğliq. Suratga oliş jarayoni fayllari şuni körsatadiki, ular 1810-yillar va 1830-yillar modasini birlaştirgan.[manba kerak]
Kinofilm işlab çiqariş kodeksi filmda ham baʼzi özgarişlarga sabab böldi. Romandagi kulgili ruhoniy janob Collins, matonatli odamlarni tanqid qila olmagani uçun, personaj kutubxonaçiga özgartirildi. Baʼzi sahnalar sezilarli darajada özgartirildi. Misol uçun janob Wickham filmning boşida taniştirilgan. Kamondan otiş sahnasi kino ijodkorlari tasavvurining namunasi edi. Catherine de Bourgh va Elizabeth Bennet örtasidagi qarama-qarşilikda, filmning oxiriga yaqin, Elizabethning heç qaçon Darsiga turmuşga çiqmasligini vaʼda qiliş haqidagi takabburlik talabi, Elizabeth sevgisining qançalik kuçli va samimiyligini sinaş uçun yolğonga aylandi. (Romanda qarama-qarşilik Catherine xonimning bemaʼniligi va Darsini öz qiziga uylaniş istagidan kelib çiqqan haqiqiy talabdir.)
6Qabul qilinişi
MGM maʼlumotlariga köra, film 1 849 000 dollar işlab topdi, natijada uning byudjeti $1 437 000 bölişiga…

MGM maʼlumotlariga köra, film 1 849 000 dollar işlab topdi, natijada uning byudjeti $1 437 000 bölişiga qaramay $241 000 zarar kördi.
Film tanqidçilar tomonidan yaxşi qabul qilindi. Bosley Crowther, The New York Times gazetasida filmni şarhlar ekan, uni „eski odob-axloqning eng mazali komediyasi, biz „bu filmni qaçondir körganman“ degan niqob ostida eslaydigan tiniq va şiddatli satira“ deb taʼrifladi. U şuningdek, kastingni yuqori baholadi va ikkita markaziy qahramonni taʼkidladi:
Greer Garson — Elizabeth — „aziz, gözal Lizzi“ — kitobdan, töğriroği, insonning eng yaxşi tasavvuridan taşqariga çiqdi: qatʼiyatli, nafis, özini tuta oladigan, hazilkaş, öta qaysar va yoqimli ayol. Lorens Olivier — bu Darsi, buning uçun hamma narsa bor — öz sevgisi tufayli nihoyasiga yetgan mağrurligi va takabburligi.
XXI asrda TV Guide filmni „Jane Austenning eng maşhur romanining ğayrioddiy va muvaffaqiyatli moslaşuvi“ deb atadi… Garçi satira biroz qisqartirilgan va qöpollaştirilgan bölsa-da va köproq yorqin liboslardan foydalaniş uçun davr ilgari surilgan bölsa-da, Austenning XIX asrdagi qişloq ijtimoiy odatlarining ötkir va aqlli portreti bilan ruh butunlay saqlanib qolgan. U davom etdi: Garson heç qaçon Elizabeth Bennetdan yaxşiroq rol ijro etmagan. Yumşoq, aqlli, jöşqin, lekin heç qaçon qöpol emas, xullas, Garsonning Elizabethi Austenning qahramoni.
Rotten Tomatoes kinotanqid saytida Andişa va ğurur haqida 10 maqola yiğilib, ulardan 100 foizi filmni ijobiy baholaydi.
7Mukofotlar
Andişa va ğurur eng yaxşi badiiy rejissor, qora va oq (Sedrik Gibbons va Pol Groesse) uçun Oscar mukofotiga…
Andişa va ğurur eng yaxşi badiiy rejissor, qora va oq (Sedrik Gibbons va Pol Groesse) uçun Oscar mukofotiga sazovor böldi.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola «Andisha va gʻurur (film)» — Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.