Xususiy detektiv, yoki «Kooperatsiya» operatsiyasi — sovet ekssentrik jinoiy komediyasi, rejissyor Leonid Gaydayning filmi. Parodiya elementlari bilan öziga xos detektiv. Gaydayning SSSRda suratga olgan sönggi filmi.
Filmning televideniyedagi premyerasi 1992-yil 30-aprelda Ostankino 1-kanalida bölib ötdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Dmitry Kharatyan, Irina Feofanova, Roman Madyanov
3Syujet
Film sovet laynerini öğirlaşga uriniş sahnasi bilan boşlanadi, uni yoş yigit qatʼiy harakatlari bilan…
Film sovet laynerini öğirlaşga uriniş sahnasi bilan boşlanadi, uni yoş yigit qatʼiy harakatlari bilan töxtatadi. U boşlovçi tadbirkor Dmitriy Puzyryov (Dmitriy Kharatyan) bölib çiqadi, u keyinçalik xususiy detektiv byurosini oçişga qaror qiladi. Ruxsatnoma olişda unga bolalikdagi dösti — kooperativ hojatxona egasi yordam beradi (Roman Madyanov). Milisiya mayori Kronin (Aleksandr Belyavskiy) boş qahramonning bu korxonasini mutlaqo maʼqullamaydi.
Şu bilan birga, bir yoş jurnalist ayol (Irina Feofanova) yaşirin reportajlar tayyorlaydi: kah alkogolik, kah narkoman, hatto rokçi qiyofasida. Muharrirlik topşiriğlaridan biri şaharning birinçi xususiy detektivi haqida reportaj tayyorlaşdir. Dmitriy uni jurnalist ekanini bilmay sevib qoladi va xayolida uni töğri yölga boşlayotganini tasavvur qiladi. Dmitriy Puzyryovning birinçi jiddiy ishi kooperator (Mixail Svetin) öğirlanişini tekşirişdir. Bu işni tergov qilayotgan milisiya maşhur «Znatoklar»ni taklif qilişga qaror qiladi, ammo Znamenskiy, Tomin va Kibrit kooperativga işga ötib ketgan, şuning uçun ish yangi tarkibga topşiriladi.
Finalda Dmitriy tomonidan birinçi bölib uşlangan jinoyatçi — mahalliy mafiya boşliği — uning homiysi bölib çiqadi, mayor Kronin esa «Kooperatorlar markaziy kengaşi»da eşikbon bölib qoladi.
4Boş rollarda
Dmitriy Kharatyan — Dmitriy Georgiyeviç Puzyryov, xususiy…
Dmitriy Kharatyan — Dmitriy Georgiyeviç Puzyryov, xususiy detektiv
Irina Feofanova — Lena Pukova, jurnalist (ovozini Nadejda Rumyantseva beradi)
Spartak Mişulin — Georgiy Mixayloviç Puzyryov, Dmitriyning otasi
Roman Madyanov — Viktor Petroviç, Dmitriyning sinfdoşi, «Komfort» kooperativ hojatxonasi direktori
5Rollarda
Leonid Yarmolnik — samolyotdagi…

Leonid Yarmolnik — samolyotdagi terrorist
Mixail Svetin — Pavel Ivanoviç Pukov, «Radost» kooperativining raisi, Lenaning otasi
Aleksandr Belyavskiy — milisiya mayori Kazimir Afanasyeviç Kronin
Mixail Kokşenov — Ambal, «Komfort» hojatxonasi xodimi, qöriqçi
Mentay Utepbergenov — Mao, «Komfort» hojatxonasi xodimi, xitoylik qöriqçi (titrlarda «Mintay Utepbergenov» deb berilgan)
Leonid Kuravlyov — Semyon Semyonoviç Suxov, Lena işlaydigan gazeta muharriri
Nina Grebeşkova — Anna Petrovna Pukova, Lenaning onasi
Yevgeniy Jarikov — «Professor», samogonçi
Fedor Pereverzev — milisiya serjanti
Nikolay Rybnikov — deputatlikka nomzod
Nikolay Parfyonov — Mogilnыy, şahar ijroiya qömitasi raisi
Vera Ivleva — Piratova, şahar ijroiya qömitasi xodimi
Viktor Uralskiy — Atasoviç, şahar ijroiya qömitasi xodimi
Viktor Filippov — Zaxrebetnыy, şahar ijroiya qömitasi xodimi
Semyon Farada — siñor Konçini, italiyalik mafiyaçi
Vladimir Druzhnikov — samolyot yölovçisi
Olga Xudyakova — Maşa, samolyotdagi qiz bola
Natalya Kraçkovskaya — Maşaning buvisi, samolyot yölovçisi
Sergey Filippov — xafa bölgan faxriy, detektiv Puzyryovnikiga qabulda
Aleksey Yakubov — Şurik
Yelena Kişçik — Zinoçka
Yekaterina Urmançeeva — modnaçi
Yuriy Vnukov — «Sanʼat — xalqqa!» kooperativi raisi
Yuriy Vorobyov — şahar ijroiya qömitasi xodimi, vatanparvar kayfiyatdagi
6Kaskadyorlar
Sergey…
Sergey Vorobyov
V. Oreşkin
Aleksandr Inşakov
7Suratga oliş guruhi
Kartina direktori: Raymond…
Kartina direktori: Raymond Janazyan
Maʼmuriy guruh: L. Ivanova, M. Çerkasova, E. Palaguşina, L. Rogatkina, L. Kutovaya
Rang sozlovçi: N. Sokolova
Yoruğlik ustasi: Yu. Ulyanov
Rassom-fotograf: Yu. Gonçarov
Rassom-dekorator: F. Bilimov
Yordamçilar:
rejissyorning: T. Voronova, S. Ivanov, N. Perejogina, A. Lebed
operatorning: O. Ixlov, A. Vasin
tovuş operatorining: I. Lopatina
montajçining: I. Lopatina, G. Zubova
rassomning: N. Artemyeva
Musiqiy muharrir: Arseniy Lapisov
Muharrir: Ye. Lebedeva
Kombinatsiyalangan suratga oliş:
Operator: Vsevolod Yakuboviç
Rassom: Irina Ivanova
Kostyumlar: I. Belyakova, T. Belyakovskaya
Grim: N. Kolodkina
Tryuklar qöyuvçisi: Sergey Vorobyov
Montaj: L. Feyginova
Operator: V. Batuzov, V. Xatskelev
Rejissyor: Marina Voloviç
Qöşiq matni: Leonid Derbenyov
Tovuş operatori: Raisa Margaçyova
Kompozitor: Aleksandr Zatsepin
Badiiy rassom: Natalya Meşkova
Operator-postanovçi: Igor Çernix
Rejissyor-postanovçi: Leonid Gaydday
Ssenariy mualliflari: Arkadiy Inin, Leonid Gaydday, Yuriy Voloviç
8Suratga oliş va prokat
Suratga oliş 1989-yilning mart oyidan sentabrigaça Odessada ötkazildi. Filmning premyerasi 1989-yil…
Suratga oliş 1989-yilning mart oyidan sentabrigaça Odessada ötkazildi. Filmning premyerasi 1989-yil 23-noyabrda bölib ötdi, keng ekranga çiqişi esa 1990-yil 18-yanvarda böldi. 1983-yilda Sergey Poluyanov vafotidan keyin Gaydday oldin «Olmos qöl» (1969) filmida işlagan operator Igor Çernix bilan hamkorligini tiklaydi.
Boşlanğiç sahnada Dmitriy Puzyryovning çamadonida şoir Jek Altauzenning kitobi bor. U, rejissyor Leonid Gaydayning katta akasi Aleksandr singari, öz vaqtida Irkutsk gazetasi «Şarqiy Sibir haqiqati»da işlagan.
Filmda «Znatoklar» deb nomlangan milisiya guruhi harakat qiladi, bu «Sledstvie vedut ZnaToKi» maşhur seriali qahramonlariga va mayor Pronin (mayor Kronin) ga işorадir. Filmda şuningdek komissar Megre, Sherlock Holmes, komissar Kattani va Ştirlits ham eslatib ötiladi.
Filmning özida, Leonid Gaydayning ijodiga xos ekssentrik uslubda, sovet jamiyatining keç davri uçun eng dolzarb mavzular masxara qilinadi: kooperatsiya, tsexçilik, reket, korrupsiya, byurokratiya, norasmiy yoşlar harakatlari, narkomaniya, fohişalik, samogonçilik, «varyonka» kiyim modasi va boşqalar.
Gaydayning oldingi asarlaridan farqli ölaroq, filmdagi musiqiy ijro jonli orkestr tomonidan emas, balki sintezatorlarda bajarilgan. Xuddi şunday, rejissyorning sönggi filmi — «Derebasovskayada ob-havo yaxşi, yoki Brayton-Biçda yana yomğir yoğadi» uçun ham musiqa şu tarzda yozilgan.
9Mukofotlar
Filmdagi roli uçun Dmitriy Kharatyan «Sovetskiy ekran» jurnali sörovi natijalariga köra 1990-yilning eng…
Filmdagi roli uçun Dmitriy Kharatyan «Sovetskiy ekran» jurnali sörovi natijalariga köra 1990-yilning eng yaxşi aktyori deb topildi, Irina Feofanova esa 1990-yilning eng yaxşi aktrisasi böldi.
Matn: maqola tarjimasi «Частный детектив, или Операция «Кооперация»» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.