«Призрак» — российская фантастическая комедия режиссёра Александра Войтинского. Премьера в России состоялась 26 марта 2015 года. Телевизионная премьера состоялась на канале «Россия-1» 4 ноября 2015 года.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Fyodor Bondarchuk, Semyon Treskunov, Yan Tsapnik
Fyodor BondarchukaktyorSTSemyon TreskunovaktyorYTYan TsapnikaktyorKLKseniya Lavrova-GlinkaaktyorIBIvan Burlyayevkompozitor3Syujet
Yuriy Gordeyev — aviakonstruktor, innovatsion samolyot YUG-1 («Yuriy Gordeyev-1») yaratuvçisi. Bu samolyot,…
Yuriy Gordeyev — aviakonstruktor, innovatsion samolyot YUG-1 («Yuriy Gordeyev-1») yaratuvçisi. Bu samolyot, xususan, yuz metrlik uçiş yölagidan kötarila oladi. U samolyot imkoniyatlarini Jukovskiydagi aviasalonda namoyiş etişni va hukumat tenderini yutişni rejalaştirgan. Sinov parvozi vaqtida, ayol xuşomadgöy bölgan Yuriy noqonuniy ravişda uçiş maydoniga kirib qolgan frantsuz jurnalisti Emili Dervilni kabinaga ötqazadi va yöriqnomani buzib, öz yordamçisi va dösti — aviakonstruktor Gennadiyni tuşirib qoldiradi. Aerodromda Yuriyning qiz dösti Lena paydo bölgaç, aviakonstruktor frantsuz ayolining oldida soxta aviahalokatni öynaydi. Yuriy avtopilotni tik pastga tuşişga dasturlaydi va qizni paraşyut bilan sakraşga majbur qiladi.
Öşa kuni keçqurun Yuriy mast holda rulga ötiradi, Emili bilan yangi uçraşuvga şoşiladi va avtohalokatda halok böladi. U sezmagan holda arvohga aylanadi.
Yuriyni köçada tasodifan uçratib qolgan maktab öquvçisi Vanya Kuznetsovdan boşqa heç kim körmaydi. Vanya — kompleksli ösmir bölib, kekkaygan, onasining haddan taşqari ğamxörligidan aziyat çekadi, sinfdoş qizi Polinaga bölgan javobsiz muhabbati va sinfdoşlarining masxaralaridan azob çekadi. Ular unga «Tyulen» degan haqoratli laqab qöyişgan. Vanya öziga yoqmaydigan sport raqslari bilan şuğullanadi va kuçli balandlikdan qörqiş bilan kuraşadi.
Qahramonlar uçraşgan paytda Vanyaning sinf yetakçisi Stas boşçiligidagi sinfdoşlari yigitçani aldab, tormozlari buzilgan velosipedda toğdan tuşişga köndiradi. Pastlikka tuşayotganda Vanya deyarli yöl-transport hodisasiga uçraydi. Velosiped yölida qolgan Gordeyev bolani qutqaradi — u, maʼlum bölişiça, u bilan jismoniy ham muloqot qila oladi. Köp ötmay Yuriy tuşunadiki, Tyulen işni oxiriga yetkaziş va yangi samolyotni osmonga kötariş uçun yagona imkoniyat.
Dastlab ösmir öziga ergaşib yurgan aviakonstruktor arvohidan qörqadi va hatto Internet orqali ruhlarni haydaş böyiça mutaxassis bilan boğlanadi. Lekin keyinroq fizika darsida Yuriy Vanyaga özi yasagan gidravlik raketa bilan tajriba ötkazişda yordam beradi va impulsning saqlaniş qonunini amalda namoyiş etadi. Şundan söng, beşlik olgan (va şu bilan birga onasini maktabga çaqirtirgan) Vanya arvohga yordam berişga rozi böladi.
Yuriy va Vanya raqibi Andrey Polzunov bilan kuraşişga majbur bölişadi. Polzunov tenderni qanday bölmasin yutmoqçi. Gordeyev va Polzunov samolyotlarini aviatsiya amaldorlari oldida taqdim etiş paytida frantsuz jurnalistlari YUG-1 ning «qulaşini» körsatadigan videofilm namoyiş etişadi. Samolyotning boşqariladigan balandlik yöqotişini amaldorlar avariya deb qabul qilişadi. Yuriyning OKB boş direktori bölgan Lena zalda ötirgan Emilidan uning bort ustidagi laynerda Yuriy bilan bölgan munosabatlari haqida bilib oladi. Marhum qudasining xiyonatiga oid yozuvlar foş bölişidan qörqib, Lena samolyotning soz ekanligini isbotlovçi dalil sifatida qora quti (parvoz yozuvçisi)ni taqdim etişdan va öz kompaniyasining aviasalonda iştirokidan voz keçadi.
Yuriy bilan birga arvoh uçun gapiriş maqsadida taqdimotga kelgan Vanya hayajondan bir oğiz söz ayta olmaydi. Uni zaldan olib çiqib ketişadi. Yuriyning loyihasi xavf ostida qoladi.
Şundan söng Yuriy va Vanya bir-birining muammolarini hal qiliş uçun kuç birlaştirişadi. Yuriy ösmirning murabbiyi bölib, öqişda yordam berişda davom etadi. Bundan taşqari, u bolaning köplab komplekslardan xalos bölişiga kömaklaşadi va hatto uni Polinaning eʼtiborini tortişga örgatadi, va buni juda muvaffaqiyatli bajaradi. Keyinçalik ösmir va arvoh Polzunovning qölidan samolyotni tortib olişadi va laynerni şahar çetidagi yirik zavod angarining orqasidagi maydonçaga qöyişadi. Şundan söng ular YUG-1 dan olingan qora qutini Gennadiyga topşirişga urinişadi.
Lekin Gennadiy xoin bölib çiqadi — u Polzunov uçun işlaydi. Uning maqsadi qora quti va samolyotning özini qölga kiritiş. Maktab hojatxonasida bölgan suhbatda Gennadiy Yuriyga, u Vanya orqali muloqot qilayotganda, döstlik va birgalikdagi samolyot ustida işlaş davomida töplangan ranjişlarni eslatadi. Gennadiydan qoçişga urinayotgan Vanya deraza orqali kornizga çiqadi va balandlikdan yiqilay deydi — uni Yuriy qutqaradi.
Yerdan voqealar rivojini kuzatayotgan Polina, Stasning «döstona maslahati»siz ham, bu qadamga Vanya uning sababli borganini qaror qiladi. U bolaga yoqqanini va u bilan diskotekaga boradiganini qiçqirib aytadi. Bu Vanyaga balandlikdan qörqişni bir zumda yengişga yordam beradi va u törtinçi qavatdan qutqaruvçilar tortgan tentga sakraydi. Keyinçalik maʼlum böladiki, bu sakraş bolani kekkayişdan ham davolagan. Butun maktab voqeadan larzaga tuşadi.
Lekin Yuriy Polinaga yaqinlaşib, u Stasga Vanya haqida masxara qilib, aslida bu sözlarni şunçaki biror narsa deyiş uçun aytganini tuşuntirayotganini eşitadi. Va bu faqat sinfdoşini qutqariş maqsadida qilingan. U bilan heç qayerga bormasligini aytadi. Şundan söng qiz Stasga oçiqdan-oçiq simpatiya körsatadi.
Yuriy dahşatga tuşadi — bu masalada uning barça urinişlari mutlaqo befoyda bölib çiqqan.
Lekin Vanya bunga teskari işonçda bölib, özi Yuriyga YUG-1 ni boşqarişni örgatişni taklif qiladi. Arvoh esa, Polina haqiqatni bilgaç, bola unga yordam berişdan boş tortişini tuşunib, Vanyani hozirça sinfdoşi bilan muloqot qilmaslikka köndiradi.
Keyingi butun hafta davomida Vanya, aviatsiyaga jiddiy qiziqib qolib, Yuriyning rahbarligida trenajyorda maşğulot ötkazadi, samolyotni boşqariş nazariyasini öqiydi va havo harakati qoidalarini örganadi, raqslarni unutadi. Jukovskiyga parvoz kuni diskoteka bilan bir kunga töğri kelganda, Vanyaning onasi öğli raqs sinfidagi maşğulotlarni qoldirganini bilib qoladi. Vanya onasiga raqslarni ataylab taşlaganini oçiqdan-oçiq tan oladi.
Vanyaning onasi ğazabga minib, öğlini uyda qamab qöyadi. Şunga qaramay, bola raqs kostyumlarini arqon qilib boğlab, deraza orqali uydan qoçib çiqadi. Yuriy oxirgi marta Lena bilan bir soat birga böliş va u bilan sevimli telekörsatuvini tomoşa qiliş niyatida bölgan — bu haqda qiz marhum qudasidan halokatidan oldin söragan edi. Şu paytda Vanya diskotekaga boradi.
Diskotekada Kuznetsov, Polina va Stas örtasidagi suhbatdan bexabar holda, ommaviy ravişda Polinaga muhabbatini tan oladi. Bu hamma iştirokçilarni kuldiradi. Stas kinoya bilan Vanyaga Polinaning aslida nimani nazarda tutganini tuşuntiradi, qiz esa jim turadi va sinfdoşini töxtatmaydi. Qotib qolgan Vanya raqs zaliga yugurib kirgan Yuriyni köradi. Arvohning uzrlarini qabul qilmagan, öziga kelgan ösmir murabbiyiga nafrat sözlari bilan ketib qoladi.
Yuriy Stas bilan sekin raqs tuşayotgan Polinaga yaqinlaşadi. Aviakonstruktor aççiğlanib, qizning bir sözi Vanyaga qanday taʼsir qilganini va u sevgilisi uçun balandlikdan qörqsa-da, tubsizlikka sakraşga tayyor ekanini unga aytib qiçqiradi.
Kuznetsovning eʼtirofidan hayajonlangan Polina kutilmaganda Yuriyning sözlarini eşitadi va birinçi marta kulgan kişisi uçun samimiy taşvişlana boşlaydi. U Stasni taşlab ketadi va butunlay parişon holda Vanyaga qönğiroq qiladi. Vanya quruq ohangda kornizdagi yordami uçun minnatdorçilik bildiradi, lekin endi özi harakat qilişini aytadi. Şundan söng u uçişi kerakligini aytib, aloqani uzadi. Yuriy Vanyaning nima nazarda tutganini tuşunadi va YUG-1 turgan joyga şoşiladi.
Vanya samolyot dvigatellarini özi işga tuşiradi, uni turgan joyidan oçiq maydonga rulda olib çiqadi va yozma yöriqnoma böyiça havo kemasini uçiş konfiguratsiyasiga keltiradi. Kabinaga bostirib kirgan Yuriyning qiçqiriqlariga eʼtibor bermay, Vanya dvigatel rejimi riçagalarini uçiş rejimiga ötkazadi. Arvoh ösmirni töxtatişga urinadi, lekin özining endi şogirdiga jismoniy tösqinlik qila olmasligini bilib qoladi. Vaqtinça uçiş yölagi sifatida işlatilayotgan joyda turgan avtoyuklagiçga deyarli urilib ketay deb qolgan YUG-1 qisqa yugurişdan söng osmonga kötariladi. Tezlikni yöqotib qöymaslik uçun yonboşlab ketayotgan lainer baland binolar orasidan manevr qilib ötadi, keyin esa kerakli tezlik va balandlikni oladi. Vanya Jukovskiy tomon yönaliş oladi.
Aerodromga yaqinlaşganda maʼlum böladiki, Jukovskiyning yerdan boşqariş tizimi (KGS) öçirilgan. Yoqilğisi tugab borayotgan samolyotni köz bilan qöniş imkoni yöq. Yuriy şogirdini Şeremetyevo tomon yönalişni olişga köndirmoqçi böladi, lekin bola egiluvçanlik körsatmaydi. Arvohni tinglamay, Kuznetsov oxirigaça aerodrom ustida doira böylab aylanadi va Jukovskiy dispetçeriga KGS böyiça favqulodda qöniş uçun yordam söraydi.
Şu orada aviasalonda KB Polzunova P-1 samolyotining taqdimoti ötkazilmoqda. Polzunov tenderda öz laynerining ğalabasiga işonç bilan, halok bölgan raqibini va uning «qumli qutidan uçadigan qoğoz samolyoti»ni masxara qilib, Gennadiyga öz KB sining Boş aviakonstruktori etib tayinlaniş buyruğini beradi. Gennadiy öz xiyonatidan puşaymon bölib, Polzunovning buyruğidan qoğoz samolyotça yasab, uni taşlab yuboradi. YUG-1 uçiş maydoni ustida paydo bölganda, Gena Vanyaga yordamga keladi. U qarşilik körsatayotgan Polzunovni itarib yuboradi, dispetçer minorasiga şoşiladi va aerodromning kurs-glissada tizimini yoqadi.
YUG-1 — endi «Yuriy Gennadiy-1» — Jukovskiyga muvaffaqiyatli qönadi. Laynerga tibbiyot xodimlari, reporterlar va Gennadiy yugurib keladi, u Vanyaning tanasiga Yuriyning ruhi kirgan deb işonadi. Vanyaning iltimosiga köra Gennadiy samolyotni matbuotga taqdim eta boşlaydi va bezovta qiluvçi jurnalistlarni çalğitadi.
Yuriy yerdagi barça vazifalarini bajarganini va vaqti tugaganini tuşunadi. Aviakonstruktor şogirdi bilan samimiy xayrlaşadi. Ajralişdan oldin Yuriy bolaga raqslarni taşlamaslikni söraydi va Vanya kutmaganda özi ça-ça-ça raqsga tuşadi, şundan söng havoda erib ketadi.
Ertasi kuni maktabga qaytgan Vanya Polinani Stasdan olib ketadi va qizga tuşuntiriş beradi. Qiz uning qatʼiyati va öziga işonçidan hayratda qoladi. Baxtli Vanya va Polina sovuq yomğirga parvo qilmay, qölma-qöl tutişib birga ketişadi.
Oxirida yoş uçuvçi osmonga qaraydi va körinmas murabbiyiga yuqoriga kötarilgan katta barmoğini körsatadi.
4Suyomka
Kinofilm Gorkiy boğida va MIIT gimnaziyasida suratga olingan. Parvozlarning natura tasvirlari Voskresensk va…
Kinofilm Gorkiy boğida va MIIT gimnaziyasida suratga olingan. Parvozlarning natura tasvirlari Voskresensk va Jukovskiy aerodromlari hududida olingan.
Vaziyatning realistikligini taʼminlaş uçun uçuvçi rolini öynagan aktyorlar professional instruktor rahbarligida uçuvçilarni öqitiş uçun yaratilgan trenajyorda işladilar. Fyodor Bondarçukning sözlariga köra: «...Siz jiddiy holatda özingiz samolyotda ötirmayotganingizni unutib qöyasiz. Ajoyib hayajon! Semyon özini işonçliroq his qilardi — unga yengilroq edi. Men esa juda qattiq asabiylaşdim!»
Filmdagi parvozlar nihoyatda aniqlik bilan modellaştirildi. Kino ustida işlaşga professional uçuvçi maslahatçi sifatida jalb qilingan edi. Maslahatçi öz işini şunday qurdiki, «Arvoh» yaratuvçilari parvoz jarayonlari va samolyotni boşqarişda töliq realistikka erişsinlar va aviatsiya bilan boğliq heç bir detal professional uçuvçilarda kulgi yoki hayrat uyğotmasin.
Aviakonstruktor Gennadiyning singan oyoqi haqidagi syujet burilişi suratga oliş jarayonida öylab topilgan, çunki Yan Tsapnik rolini ijro etgan aktyor kino ustida işning oxirida haqiqatda oyoğini sindirib olgan edi. Şunda Tsapnik qahramoni Treskunovning qahramoni bilan birga maktab derazasidan yiqiladi, lekin muvaffaqiyatsiz böladi, deb qaror qilindi. Şundan söng Gennadiyning tayoqçalarda paydo bölgan barça sahnalari suratga olindi. Filmning rejissyori bu burilişni «kinematografik tortdagi şunday kiçik gilos» deb atadi.
5Maxsus effektlar
Filmda körsatilgan YUG-1 samolyoti haqiqatda mavjud emas. Şuningdek, suratga olişda heç qanday haqiqiy…
Filmda körsatilgan YUG-1 samolyoti haqiqatda mavjud emas. Şuningdek, suratga olişda heç qanday haqiqiy laynerdan foydalanilmagan. Rejissyor surat jamoasi oldiga ekranda kelajak samolyotini yaratiş vazifasini qöydi. Bu vazifa kompyuter texnologiyalari yordamida amalga oşirildi.
Dastlab samolyotning dizayni yanada futuristik edi. Kino ustida işlaş jarayonida YUG-1 dizayni real mavjud samolyot modellariga yaqinlaştirildi. Laynerning salon gabaritlari asos sifatida Yak-40 samolyoti salonidan olindi. Salonning özi kompyuter grafikasi yordamida yaratildi. Suratga oliş uçun eng murakkab vazifani taşkil etgan samolyot fyuzelyaji fotorealistik grafika yaratişga qodir Mantra kompyuter dasturida yaratildi.
YUG-1 kabinasi tölaqonli haqiqiy dekoratsiya sifatida tayyorlandi. Videodizayn yordamida kompyuter displeylari va sensorli panellar yaratildi. Ular ustida «Dago» studiyasi mutaxassislari işladi. Kabina illyuminatorlaridagi manzara suratga oliş tugagaç qöşildi.
Havodagi samolyot parvozlari sahnalari ham kompyuter maxsus effektlari sifatida suratga olingan. Xuddi şu narsa tyagaç samolyotni Polzunovga tortib borayotgan sahnada ham qilingan. Avtobusdagi sahna, bu yerda arvoh bolani uşlab, ular salon böylab harakatlanadi, qismlarga bölib suratga olingan va kompyuter maxsus effektlari yordamida montaj qilingan.
Natijada filmda kompyuter animatsiyasi yordamida suratga olingan 250 dan ortiq kadr mavjud. Film prodyuseri Mixail Vrubelʼning aytişiça, kompyuterda qilingan maxsus effektlarga taxminan 20 million rubl sarflangan.
6Saundtrek
Filmga musiqa yaratişda Vasya Oblomov iştirok etgan, u «Hayot bilan yaşang» qöşiğining ham musiqasini, ham…
Filmga musiqa yaratişda Vasya Oblomov iştirok etgan, u «Hayot bilan yaşang» qöşiğining ham musiqasini, ham matnini yozgan. Şu qöşiqqa klipning premyerasi 2015 yil 11 martda bölib ötgan. Klipni suratga olişda filmning boş rollari ijroçilari va boşqa aktyorlar — Yan Tsapnik, Ani Petrosyan, Ksenya Lavrova-Glinka va Aleksey Lukin iştirok etişgan.
Filmda quyidagi musiqiy kompozitsiyalar eşitiladi:
7Tanqid
Matbuot filmni asosan ijobiy qabul…
Matbuot filmni asosan ijobiy qabul qildi.
Xususan, tanqidçi Anton Dolin «butun eʼlon qilingan mainstreamlikka qaramay, kartina öziga xos va köp jihatdan ajablantiradigan çiqqan» deb hisoblaydi, maqolaning kiriş qismida esa «Fyodor Bondarçuk iştirokidagi rus oilaviy komediyasini tomoşa qilgaç, Anton Dolin «yaxşi kino»ni vaqtinça amnistiya qilişga qaror qildi», deyilgan.
«Kommersant» şarhlovçisi Lidiya Maslova ikkinçi darajali rollar ijroçilarining aktyorlik qobiliyatlari «kam işlatilganini», şuningdek, filmning biroz andozaviyligini taʼkidlab, şunga qaramay, filmning afzalligi şundaki, «Golliudda Fyodor Bondarçuk kabi jozibali aktyorlar kam» ekanligini qayd etadi.
«Rossiyskaya gazeta»dan Susanna Alperina rejissyor «juda yoqimli zamonaviy vatan komediyasi — garçi syujeti töliq yangi bölmasa ham» suratga olganini hisoblaydi va uni Astrid Lindgrenning «Tomdagi Karlson bilan bolakay» ertagi bilan maʼlum syujet parallellarini ötkazadi.
«The Hollywood Reporter» jurnali şarhlovçisi Dmitriy Ostaşevskiy, «Arvoh» (Привидение) melodrama-detektiv janrida suratga olingani bilan farqli ölaroq, «Arvoh» ajoyib kompyuter maxsus effektlari bilan komediya ekanini qayd etib, Bondarçuk qahramonining ayollar bilan muloqot usullarini Alex Hitch filmi qahramonining usullari bilan taqqoslaydi.
«7 dney» jurnali muharrirlari syujetning ikkinçi darajaliligiga eʼtibor qaratsalar-da, «Arvoh» «aynan birinçi daqiqalardan» tortib olişini taʼkidlab, natijada «yaxşi oilaviy film» çiqqanini xulosa qiladilar: taʼsirli, mehribon va vaqti-vaqti bilan kulgili.
«Novыy vzglyad» naşriyot uyining jurnalisti Denis Şlyantsev öz maqolasida filmga bağişlab, uning asosiy ğoyasi — «orzuga işoniş va unga jasorat bilan intiliş kerakligi» ekanini körsatgan.
Şarhlovçilar filmda 1990 yildagi «Arvoh» (Привидение) filmi bilan parallellar körinişini qayd etişdi va mualliflar hatto maktab öquvçisi Kuznetsovning xonasiga Patrick Swayze tasvirlangan plakatlarni osib qöyib, nozik omma yaratganlar.
«Vedomosti» gazetasi jurnalisti Oleg Zintsov maqolasida «Arvoh»da yangi rus haqiqatining glamuri sovet davriga nostaljik munosabat bilan kesişişini, yorqin va zamonaviy tasvirning esa yetmişinçi va sakkizinçi yillardagi sovet bolalar kinosi bilan kesişişini alohida taʼkidlagan. U «Elektronikning sarguzaştlari» yoki «Kelajakdan mehmon» kabi sovet bolalar kartinalari köpçilik şarhlovçilar havola qiladigan ğarb filmlariga — jumladan, 1990 yildagi «Arvoh»ga emas, balki «Arvoh»ning ötmişdoşlari bölganini körsatgan. Uning fikriça, osmonni zabt etiş haqidagi sovet orzusi kartina syujetining asosi bölib, filmdagi maşhur qöşiq «Osmon yengil kemasi» (Небесный тихоход) bilan boğliq töqnaşuv ham şunga öxşaş: birinçi örinda samolyotlar turişi kerakmi yoki qizlarmi — degan savol turadi.
8Davomi va remeyk
Film premyerasidan oldin ham uning yaratuvçilari kassada muvaffaqiyat qozonilgan taqdirda kartinaning davomi…
Film premyerasidan oldin ham uning yaratuvçilari kassada muvaffaqiyat qozonilgan taqdirda kartinaning davomi suratga olinişini eʼlon qilgan edilar. 2020 yilda «Arvoh»ning sikvelini suratga oliş eʼlon qilindi va boş rollar ijroçilari ehtimol yangi kartinada yana ekranga qaytişlari aytildi. Premyera sanasi 2021 yil 11 fevralga belgilangan edi. Şunga qaramay, sikvelning aniq çiqiş sanalari haqida hozirgi vaqtda maʼlumot yöq.
2021 yilda Xitoyning Erdu Film kinostudiyasi «STV» va «Vodorod» studiyalari bilan «Arvoh» filmining remeykini suratga oliş huquqini sotib oliş şartnomasini tuzdi. Asl kinolenta bilan işlagan rus prodyuserlari xitoylik kinematografçilar bilan memorandum imzoladilar, unga köra ular yangi kartina işlab çiqarişda özlari iştirok etadilar. Remeykni suratga olişda kelgusidagi aniq iştirokçilar eʼlon qilinmagan. Şartnoma «Bridging The Dragon» Xitoy-Yevropa kinoprodyuserlar assotsiatsiyasi iştirokida tuzilgan.
Matn: maqola tarjimasi «Призрак (фильм, 2015)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.