«Benzokolonka malikasi» — 1962-yilda A. Dovjenko nomidagi studiyada suratga olingan badiiy komediya filmi. Film Ukrainaning Poltava viloyatidagi Piryatin şahrida, Kiyev — Xarkov yölidagi öşa paytda haqiqatda mavjud bölgan benzin quyiş şoxobçasi hududida suratga olingan.
1Rollarda
Nadezhda Rumyantseva, Andriy Sova, Aleksey Kozhevnikov
2Syujet
Film Kiyevga qisqa sayohat bilan boşlanadi: kamera «Kiyev — Yalta» avtobusining derazasidan körinadigan…
Film Kiyevga qisqa sayohat bilan boşlanadi: kamera «Kiyev — Yalta» avtobusining derazasidan körinadigan manzaralarni körsatadi. Yönaliş Kreşçatik böylab ötadi, kamera Sverdlov köçasi, Kalinin maydonidagi «Moskva» mehmonxonasi, gullagan kaştan daraxtli köçalar, Dnepr qirğoği va yangi mikrorayonlar qurilişi ustida töxtaydi. Puşkin boğida esa Aleksandr Sergeyeviç haykali fonida bolalar aravaçalarini itarib yurgan onalar körinadi.
Poltavalik Lyudmila Dobriyveçer diktor bölib işlaşga urindi, ammo tanlovdan öta olmadi. U Tu-104 samolyotida styuardessa bölişni orzu qilardi, lekin bu ham amalga oşmadi. Endi Lyudmila «Muz ustida balet» ansambliga kiriş uçun yana tayyorgarlik köradi. Muz yöqligini u rolikli konkida maşq qiliş bilan qoplaydi va vaqtinça benzin quyiş şoxobçasiga yoqilği quyuvçi bölib işga joylaşadi. Yangi kasbni özlaştiriş oson keçmaydi, lekin uning xuşçaqçaq xulqi va topqirligi nafaqat kasbni egallaşga, balki butun şoxobçaning işini tubdan özgartirişga yordam beradi. Filmning davomida avtobus haydovçisi Slava Koşevoy va köçma kino mexanik Taras Şpiçko unga oşiq bölib qoladilar.
3Suratga oliş tarixi
Filmni yoş rejissyor Nikolay Litus suratga olişni boşlagan. Andrey Sova, Nonna Koperginskaya va Aleksandr…

Filmni yoş rejissyor Nikolay Litus suratga olişni boşlagan. Andrey Sova, Nonna Koperginskaya va Aleksandr Xvilya kinoproba ötkazilmasdan tasdiqlangan. Lyudmila rolini badiiy kengaş va köpçilik guruh aʼzolari Rumyantsevaga taklif qilişgan, lekin rejissyor şablondan qoçişni istab, kam tanilgan estoniyalik aktrisa Terye Luyk nomzodini tasdiqlatgan. Luyk bilan yetarliça material olingan, ammo işçi körsatuvda kinostudiya maʼmuriyati uni roldan olib taşlaşga qaror qilgan, çunki u «juda ziyoli, sovuq va introvert» bölib, komediya çiqmayapti deb topilgan. Kuz boşlandi, tabiiy şaroitda suratga oliş imkonsiz bölib qoldi va film töxtatildi. Keyingi yili suratga oliş rolga tasdiqlangan Rumyantseva bilan qayta boşlandi. Suratga oliş paytida 17 yoşli qiz rolini ijro etayotgan Nadejda Rumyantsevaga 32 yoş edi. Bu safar rejissyorlik tajribali Aleksey Mişuringa topşirildi, u esa Litusni filmda ikkinçi rejissyor sifatida qoldirişni talab qilgan.
Film faoliyat körsatayotgan benzin quyiş şoxobçasi hududida suratga olingan, ammo yonğin xavfsizligi nuqtayi nazaridan yoritiş uskunalari xavfli bölgani uçun guruhga şoxobçada suratga olişni taqiqlaşgan. Şu sababli yonida «suratga oliş» uçun soxta, haqiqiy bölmagan şoxobça qurişga töğri kelgan. Haqiqiy şoxobça bölib xizmat körsatadigan joy soxta idora ortida joylaşgan. Nikolay Litus aytişiça, maketli şoxobça şunçalik haqiqiyga öxşagani uçun bir kuni suratga oliş maydonçasiga yuk maşinasi kirib kelib, haydovçi uni yoqilği bilan töldirişni talab qilgan. Rumyantseva — Sova — Vinnik aktyorlar uçligi haydovçini aldaşga qaror qilgan: unga yoqilği quyişmagan va hatto qöpollik uçun jarima solmoqçi bölişgan, keyin esa keçirim sörab, bu yerda kino suratga olinayotganini tuşuntirişgan. Natijada haydovçi aktyorlardan ranjimagan, bu epizod esa keyinçalik filmga kiritilgan.
Boş qahramon familiyasi Dobriyveçer (ukr. Dobriveçir) ehtimol 1920-yillardagi ukrainalik boksyor nomidan olingan bölişi mumkin. Bu haqda aktyor Boris Siçkin «Men Odessadanman! Assalomu alaykum!» kitobida eslagan: «Men boks musobaqalarini ötkazib yubormasdim. Familiyasi Dobriy Veçer bölgan boksyor bor edi. Uning familiyasi eʼlon qilinganda, zal kulib: „Assalomu alaykum“, deb javob berardi. Dobriy Veçerning ğayrioddiy turişi bor edi: qöllari pastda, heç qanday himoyasiz, butunlay oçiq, ringda raqsga tuşardi, manevr qilardi va unga zarba beriş qiyin edi. Yaxşi himoyalanardi va yaxşi qarşi hujum qilardi. Hammasi uni boksyor sifatida bilardi va yaxşi körardi».
Osa bilan boğliq epizod Belaya Tserkov şahrining markaziy maydonida suratga olingan. 2010-yil sentabrida bu voqea şarafiga, suratga oliş olib borilgan bino devoriga boş rol ijroçisi — Nadejda Rumyantsevaning tasviri tuşirilgan esdalik lavhasi örnatildi.
Asosiy voqealar benzin quyiş şoxobçasi yaqinida bölib ötganligi sababli filmda 1950-yillar oxiri — 1960-yillar boşidagi köplab avtomobillar iştirok etgan. Slavka va Medved obrazlari tajriba tariqasida yaratilgan maşinalarda yurişadi: ЛАЗ-Украина-1 (1961) avtobusi va БелАЗ-540 (1962) yuk maşinasida. Xorijliklar epizodida esa hatto haqiqiy Cadillac Series 62 ham paydo böladi. Şu bilan birga, LAZ bortidagi yozuv özgarib turadi — maşina gah «Turist», gah «Ukraina» deb yoziladi.
4Rollarda
Nadejda Rumyantseva — Lyudmila Vasilyevna…

Nadejda Rumyantseva — Lyudmila Vasilyevna Dobriyveçer
Andrey Sova — Panas Petroviç, benzin quyiş şoxobçasi boşliği
Aleksey Kojevnikov — Taras Şpiçko, kinoköçma bilan «uazik» haydovçisi
Nonna Koperginskaya — Rognеda Karpovna, benzin quyiş şoxobçasidagi bufetçi
Yuriy Belov — Slavka Koşevoy, şaharlararo yölovçi avtobusi haydovçisi
Vladimir Belokurov — Aleksandr Efimoviç Medved, birinçi toifali BelAZ haydovçisi
Sergey Blinnikov — örtoq Babiy, boşqarma boşliği
Viktor Myagkiy — örtoq Borşç, yöl boşliği
Nikolay Yakovçenko — örtoq Lopata, yöl boşliği
Yevgeniya Opalova — öqituvçi
Viktor Xalatov — universalda sotuvçi
Pavel Vinnik — Yakov Podorojniy, katta leytenant, avtoinspektor
Aleksandr Xvilya — «Donetsk — Kiyev» reysi avtobusidan qolib ketgan yölovçi, ruhoniy
Sergey Şemetilo — ekspeditor
Mixail Kramar — haydovçi
Nikolay Panasev — Valeriy Graç, Koşevoyning şerigi
Aleksandr Tolstix — Saşko, traktorçi
Valentin Zinovyev — yoş haydovçi
Semyon Lixogodenko — haydovçi
Grigoriy Tesllya — oq soçli haydovçi
Valentin Grudinin — soqolli haydovçi
Valeriy Panarin — yoş haydovçi
Zinoviy Zolotaryov — haydovçi
Boris Boldirevskiy — haydovçi
Valentin Çernyak — haydovçi
Adolf Ilin — möylovli mexanik
5Filmning taqdiri
«Benzokolonka malikasi» premyera yilida prokatda beşinçi örinni egalladi va ekranlarda 34,3 mln tomoşabin…

«Benzokolonka malikasi» premyera yilida prokatda beşinçi örinni egalladi va ekranlarda 34,3 mln tomoşabin töpladi.
Film «Energo-Film» distribyutori tomonidan videokassetalarda çiqarilgan.
2005-yilda «Benzokolonka malikasi — 2» filmi çiqdi, u 1962-yilgi filmning syujetini takrorlaydi.
2008-yilda STB telekanalida «Benzokolonka malikasi. Nomaʼlum versiya» hujjatli filmi çiqdi (ssenariy muallifi — Irina Feofanova, rejissyor — Yelena Zaxarçuk). Unda film iştirokçilari uning yaratilişi haqida eslaşadi. Filmga Piryatin şahri boşliğining intervyusi ham kiritilgan, u bolaligida «Benzokolonka malikasi»da ham suratga tuşgan.
IMDBʼda film 1800 ta baho asosida 10 balldan 7,2 ball oldi.
6Tanqid
Sovet kinoşunosi Ivan Kornienko filmni «haqiqiy komediyligi yöq» deb topilgan boşqa komediyalar qatorida…
Sovet kinoşunosi Ivan Kornienko filmni «haqiqiy komediyligi yöq» deb topilgan boşqa komediyalar qatorida tanqid qilgan. U yozgan: «„Yoşlik yillari“, „Benzokolonka malikasi“, „Qora dengizlik qiz“, „Koxanovkadan artist“, „Paşkin haqida hikoya“ matbuot tomonidan qattiq tanqidga uçradi va kinokomediya rivojlaniş yöllari, bu janrda uçraydigan qiyinçiliklar haqidagi suhbatni yana qözğatdi».
Kinoşunos Aleksandr Fyodorov qayd etgan: «Sovet kinotanqidi „Benzokolonka malikasi“dan amalda şunçaki qöl siltadi. … Biroq XXI asrda bu komediya mohiyatan kultga aylandi — ham tomoşabinlar, ham kinotanqidçilar orasida».
Matn: maqola tarjimasi «Королева бензоколонки» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.