Raajneeti (tarj. Siyosat) — 2010-yilda suratga olingan hind tilidagi siyosiy triller film bölib, uni Prakaş Jha birgalikda yozgan, rejissyorlik qilgan va prodyuserlik qilgan. Ssenariy muallifi Anjum Rajabali va Prakaş Jha. Mahabharataga asoslangan film raqib siyosiy oilalar va partiyalar örtasidagi anʼanaviy ziddiyatni aks ettiradi. Filmda Ajay Devgn, Nana Patekar, Ranbir Kapoor, Katrina Kaif, Arjun Rampal, Manoj Bajpayee, Sarah Thompson va Naseeruddin Şah ansambl bölib rol öynagan. Film Prakaş Jha Productions tomonidan işlab çiqarilgan, tarqatuvçilari esa UTV Motion Pictures va Walkwater Media.
Raajneeti asosan Bhopalda suratga olingan. Sarlavha sözma-söz «Siyosat», kontekstda esa «Davlat işlari» maʼnosini anglatadi. Filmning şiori «Politics and Beyond...» edi.
Köp bahs-munozaralarga qaramay, Raajneeti 2010-yil 4-iyunda butun dunyo kinoteatrlarida namoyiş etildi. Film Hindistonda ham, xalqaro miqyosda ham tanqidçilardan ijobiy baho oldi, ayniqsa rejissyorlik, ssenariy va ansambl aktyorlarning ijrosi yuqori baholandi. Film yirik tijorat muvaffaqiyatiga aylandi, butun dunyo böyiça 145,5 crore ₹ (15 million AQŞ dollari) yiğdi va 2010-yilda Hindistonda eng köp daromad keltirgan filmlar qatorida törtinçi öringa çiqdi.
56-Filmfare mukofotlarida Raajneeti 4 ta nominatsiyaga sazovor böldi: Eng yaxşi aktyor (Kapoor) va Eng yaxşi yordamçi aktyor (Rampal, Bajpayee va Patekar uçun). Indiagames ham film asosida mobil video öyin çiqardi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Katrina Kaif, Ranbir Kapoor, Ajay Devgn
3Syujet
Bharti Rai — taniqli siyosatçi Ramnath Raining qizi, çap qanot yetakçisi Bhaskar Sanyal bilan raqib partiya…
Bharti Rai — taniqli siyosatçi Ramnath Raining qizi, çap qanot yetakçisi Bhaskar Sanyal bilan raqib partiya vakili bölgan muhtaram örtasida nikohsiz farzandi bor. Bu öğilni Bhartining akasi Brij Gopal taşlab ketadi. Bharti Raştravadi partiyasi rahbari Bhanu Pratapning ukasi Chandra Pratap bilan turmuş qurgan.
430 yildan keyin
Ozçilik hukumati Raştravadi partiyasi öz qöllab-quvvatlaşini qaytarib olgaç, qulaydi. Bhanu Pratap insultga…

Ozçilik hukumati Raştravadi partiyasi öz qöllab-quvvatlaşini qaytarib olgaç, qulaydi. Bhanu Pratap insultga uçraydi va hokimiyatni Chandra Pratapga topşiradi. Çandraning katta öğli Prithvi Pratap otasining hokimiyatidan foydalanişga urinadi, bu esa uning amakivaççasi Virendra Pratap bilan töqnaşuvga olib keladi. Oraliq saylovlar uçun Prithvi xalq tomonidan tanlangan mahalliy yetakçi Sooraj Kumarning nomzodini rad etadi. Şunda Sooraj Virendraning qöllab-quvvatlaşini oladi. Heç kim bilmagan holda, Sooraj Bhartining taşlab ketilgan öğli bölib çiqadi: uni Pratap oilasining haydovçisi Ram Çarittra va uning xotini topib, tarbiyalagan. Sooraj saylovda nomzodlikni talab qilganda, Brij Gopal ayyorlik bilan uning otasi Ramni nomzod qilib körsatadi. Chandra Pratapning kenja öğli Samar Pratap Qöşma Ştatlardan qaytib keladi. Uning bolalikdagi dösti Indu unga turmuş qurişni taklif qiladi, lekin u rad etadi.
Yöqotgan hokimiyatini qaytarib oliş va ştat assambleyasi saylovida boş vazirlik nomzodi böliş uçun Virendra Chandra Pratapni öldirtiradi, Prithvi esa hibsga olinadi. Politsiya boşliği (SP) Sharma Virendraning taʼsiri ostida Prithvi ustidan zörlaş ayblovini qöyadi. Uni garovga çiqariş uçun Samar Virendraga Prithvining isteʼfoga çiqişini vaʼda qiladi. Biroq Samar va Prithvi xalq qöllab-quvvatlaşini töplaşni boşlaydi. Yotoqda yotgan Bhanu Pratap Prithvini partiyadan çiqaradi, Prithvi esa yangi Jana Şakti partiyasini tuzadi. Yangi partiya uçun mablağ töplaş maqsadida Samar Indu va uning sanoatçi otasi örtasida, Induning xohişiga qarşi, Prithvi bilan Induning nikohini taʼminlaydi. Şu orada Samarning amerikalik qiz dösti Sarah uni köriş uçun Hindistonga keladi.
Samar Bhanu Pratapning eski partiya hamkori Babulalni öldiradi, çunki u Sooraj va Virendra uning otasini öldirganini aniqlaydi. Prithvi SP Şarmani öldiradi. Indu va Prithvi nikohni töliq amalga oşiradi. Sarah ikki akaning siyosiy qotilliklar sodir etayotganini anglaydi va homilador holda AQŞga qaytişga qaror qiladi. Virendra va Sooraj Samarning maşinasiga bomba örnatib, uni öldirişni rejalaştiradi, ammo portlaşda Prithvi va Sarah halok böladi. Sooraj Bhartining birinçi farzandi ekanligi maʼlum böladi.
Aka va sevgilisini yöqotgani bilan larzaga tuşgan Samar, Induga partiya boşqaruvini öz qöliga olişni taklif qiliş orqali javob beradi. Sanoq kunida Samar Virendra va Soorajni tuzoqqa tuşiradi, Virendra esa Samar va uning odamlari tomonidan otib taşlanadi. Sooraj aka-uka bölganliklari uçun Samarni otişga qöli bormaydi. Virendra halok böladi. Brij Gopal oilasining vayron bölgani uçun qasos oliş maqsadida Samarni Soorajni otişga undaydi. Samar Soorajning qarindoşligidan bexabar bölib, uni otib taşlaydi.
Saylov natijalari eʼlon qilinadi. Jan Şakti partiyasi köpçilik ovoz bilan ğalaba qozonadi va Indu Boş vazir böladi. Samar bilan Indu örtasidagi ixtiloflar bartaraf etiladi. Indu Prithvining farzandi bilan homilador, Samar esa Sarahning onasiga qaraş uçun Hindistondan ketadi.
5Aktyorlar
Ajay Devgn — Sooraj Kumar: mahalliy yetakçi, Bhaskar Sanyal va Bharti Pratapning biologik öğli, Virendra…

Ajay Devgn — Sooraj Kumar: mahalliy yetakçi, Bhaskar Sanyal va Bharti Pratapning biologik öğli, Virendra Pratapning dösti. Uning obrazi Karnaning obrazi asosida yaratilgan.
Nana Patekar — Brij Gopal: Ramnath Raining çöqintirgan öğli, Bharti Pratapning akasi, Jana Şakti partiyasini taşkil etganda Prithviraj Pratapning ustozi. Uning obrazi qisman Lord Krişnaga asoslangan.
Ranbir Kapoor — Samar Pratap: Chandra Pratapning kenja öğli va Jana Şakti partiyasining ijroçi rahbari. Uning obrazi Arjunaga asoslangan.
Katrina Kaif — Indu Pratap (tuğilgan familiyasi Seksaria): Madhya Pradeş ştatining Boş vaziri, dastlab Samarni sevgan, ammo Prithviraj Pratapga turmuşga çiqqan. Uning obrazi Draupadiga asoslangan.
Arjun Rampal — Prithviraj «Prithvi» Pratap: Jana Şakti partiyasining asosçisi, Chandra Pratapning katta öğli va Samar Pratapning akasi. Uning obrazi qisman Bhimaga asoslangan.
Manoj Bajpayee — Virendra Pratap: Raştravadi partiyasidan boş vazirlikka nomzod, Bhanu Pratapning öğli va asosiy antagonist. Uning obrazi qisman Duryodhanaga asoslangan.
Sarah Thompson — Sarah Jean Collins: Samar Pratapning qiz dösti. Uning obrazi Subhadraga asoslangan.
Naseeruddin Şah — Bhaskar Sanyal: Ramnath Rai hukumatiga qarşi çiqqan çap qanot yetakçisi. Uning obrazi Lord Suryaga asoslangan.
Darşan Jariwala — Ramnath Rai: sobiq Boş vazir, Bharti Pratapning otasi va Brij Gopalning çöqintiruvçi otasi.
Çetan Pandit — Chandra Pratap: Bhanu Pratapning kenja ukasi, Prithviraj Pratap va Samar Pratapning otasi. Akasi yurak xurujiga uçraganidan keyin bir muddat partiyaga rahbarlik qiladi. Uning obrazi qisman Pandugа asoslangan.
Şruti Seth — partiya xodimi, saylov çiptasi oliş uçun Prithvini öziga jalb qiladi.
Nikhila Trikha — Bharti Pratap: Ramnath Raining qizi, Brij Gopalning «rakhi» singlisi, Chandra Pratapning xotini va Bhaskar Sanyalning sobiq hamkori. Uning obrazi Kuntiga asoslangan.
Vinay Apte — Babulal: uning obrazi qisman Şakuniga asoslangan.
Kiran Karmarkar — Sharma, SP: uning obrazi qisman Duşasanaga asoslangan. U Virendra Pratapning buyruqlarini bajaradi va unga sodiq.
Dayaşankar Pandey — Ram Çarittra: uning obrazi Karnaning tarbiyaçi otasi Adhirathaga asoslangan.
Khan Jahangir Khan — Bhanu Pratap: Raştravadi partiyasi rahbari va Chandra Pratapning katta ukasi. Uning obrazi qisman Dhritaraştraga asoslangan.
Ravi Khemu — Rajkumar Seksariya: Induning otasi. Uning obrazi qisman Drupadaga asoslangan.
Barkha Bişt — «Işq Barse» qöşiqidagi mehmon roli.
6Tanqidiy qabul
Hindustan Times gazetasining muxbiri Mayank Şekhar filmga 5 ballik tizimda 3 ball qöydi va tanqid qilib…

Hindustan Times gazetasining muxbiri Mayank Şekhar filmga 5 ballik tizimda 3 ball qöydi va tanqid qilib şunday dedi: «Mahabharata nega televizion serial bölgan, degan sabab bor. Şyam Benegal uni Hindistonning korporativ boşqaruvi atrofida ajoyib tarzda moslaştira olardi, faqat uning çeklangan minimalizmi (Kalyug, 1981) bunga xalaqit beradi. Bu yerda esa siz haddan taşqari dramatik, haddan taşqari yozilgan ssenariyni his qilasiz: haddan taşqari qaynatilgan tuxum kabi». U turli qahramonlarning yon syujetlari noqulay yakunlarga ega ekanini aytdi. U Jhaning oldingi filmlari Gangaajal (2003) va Apaharan (2005) bilan soliştirib, ularni Raajneetiga nisbatan «nozik fokuslangan asarlar» deb atadi. The Times of India gazetasining muxbiri Nikhat Kazmi filmga 5 ballik tizimda 4 ball qöydi va şunday dedi: «Film asosan syujetini ikkita klassik hikoyaga — Mahabharata va Kmestga (1972) — tayantiradi va Hindiston siyosiy tizimi haqida qiziqarli tanqid yaratadi, unda demokratiya ğalaba qilişi mumkin, lekin özining sof şaklida emas». NDTV kanalining muxbiri Anupama Çopra filmga 5 ballik tizimda 3 ball qöydi va «Jha siyosatni harakatga keltiruvçi mexanizmlar va iflos bitimlarning haqiqiy his-tuyğusini yaratadi, lekin keyin uni ğayritabiiy burilişlar va ayrim aniq “filmiy” lahzalar bilan çeklab qöyadi», dedi.
CNN-IBN muxbiri Rajeev Masand filmga 5 ballik tizimda 3,5 ball qöydi va şunday dedi: «Oxir-oqibat, Raajneeti köp qismida hayajonli va qiziqarli, garçi yakuniy qismida tezligini yöqotsa ham. Siyosatga kelsak, u sizga bilganingizdan köp narsani aytmaydi». U davom etdi: «Ajoyib aktyorlik va hayajonli dramatik çöqqilar uçun bu film sizga tavsiya etiladigan, ötkazib yubormaslik kerak bölgan filmdir». Rediff.com muxbiri Raja Sen filmga 5 ballik tizimda 1,5 ball qöydi va uni «mohiyatan Sarkar Raj (2008) Amitabh Baççansiz, köp baqiriş va oz fikrlaş bilan töldirilgan giperfaol drama» deb atadi. Uning taʼkidlaşiça, ssenariy zaif, manipulyativ va har tomonlama dangasa, hamma narsani biladigan, bir muddatdan keyin ğoyib böladigan rivoyatçi, işonib bölmaydigan darajada bir ölçovli personajlar, köpinça davr kinosidan olingandek noqulay dialoglar va drama harakatini uyğotiş uçun har bir bir neça sahnada taşlab yuboriladigan qonli ölimlar bilan bu çarçatuvçi 3 soatlik filmni taşkil etadi.
The New York Times gazetasining muxbiri Rachel Saltz şunday yozdi: «Raajneeti özining keng qahramonlar doirasi va köplab yon syujetlari bilan köpinça tartibsizlik, ammo qiziqarli tartibsizlikdir». U yana şunday dedi: «Muhabbat, intriga va aka-ukalar örtasidagi nizolarga töla film siyosiy xulosalar çiqariş uçun juda tarqoq, yoki unda katta taʼsir bölişi uçun ham juda sustdir». Los Angeles Times gazetasining muxbiri Robert Abele filmning «zamonaviy Hindiston demokratiyasidagi barbod bölgan taqdir va xunuk ambitsiya haqida ötkir narsa» yaratişni maqsad qilganini, ammo «köproq qismida çigal va ohangi noqulay Kmest qayta işlanmasiga aylanib qolganini, ildiz otadigan bironta ham yoqimli qahramon yöqligini» taʼkidladi va «Kapoorning ijrosi hisoblangan emas, balki qotib qolgan...» deb yozdi. Film Journal International muxbiri Frank Lovece şunday dedi: «Siyosatdan köra köproq pulpga öxşaş bu Kmest köçirmasi bölgan hind tilidagi saylov dramasi AQŞ kinoteatrlarida unutilişga mahkum. ... Oxir-oqibat u şu qadar kulgili va haddan taşqari zöravon bölib ketadiki, uni qöllab-quvvatlaydigan heç kim, heç kim yöq».
Rotten Tomatoes şarhlar agregatori saytida 9 nafar tanqidçining şarhlarining 22 foizi ijobiy.
7Kassa natijalari
Rajneeti butun dunyo böyiça 145,5 crore ₹ (15 million AQŞ dollari) yiğdi va kassada «superhit» deb eʼlon…
Rajneeti butun dunyo böyiça 145,5 crore ₹ (15 million AQŞ dollari) yiğdi va kassada «superhit» deb eʼlon qilindi.
8Hindiston
Raajneeti birinçi kuni taxminan 10 crore ₹ sof daromad bilan oçildi. U «3 Idiots»dan keyin Hindistondagi…

Raajneeti birinçi kuni taxminan 10 crore ₹ sof daromad bilan oçildi. U «3 Idiots»dan keyin Hindistondagi ikkinçi eng yuqori juma kuni oçilişiga ega böldi va yil birinçi yarmidagi eng yuqori juma kuni oçilişi bölib, Kitesni ortda qoldirdi. Hafta oxiriga kelib u 34 crore ₹ yiğdi va yil birinçi yarmidagi eng katta hafta oxiri rekordini örnatib, Housefullni ortda qoldirdi. Seşanba kuni biznesda jiddiy pasayiş kuzatilmadi va 5,85 crore ₹ yiğdi. Birinçi hafta yakunida film 54,75 crore ₹ yiğdi va Housefullni ortda qoldirib, yil birinçi yarmidagi eng katta hafta rekordini örnatdi. Raajneeti ikkinçi hafta oxirida ham yaxşi davom etdi va 16,25 crore ₹ yiğdi. Raajneeti Hindistonda 929,3 million ₹ (9,7 million AQŞ dollari) sof daromad keltirdi, tarqatuvçining uluşi esa 487,2 million ₹ (5,1 million AQŞ dollari) böldi.
9Xorijdagi natijalar
Xorijda film dam oliş kunlari 2,25 million AQŞ dollari miqdorida daromad bilan oçildi. AQŞda Raajneeti…

Xorijda film dam oliş kunlari 2,25 million AQŞ dollari miqdorida daromad bilan oçildi. AQŞda Raajneeti çeklangan prokatda yaxşi natija körsatdi, deb taʼkidladi BoxOfficeMojo.com saytining muxbiri Ray Subers, birinçi hafta oxirida 124 ekranda 850 244 AQŞ dollari yiğib, «çeklangan prokat orasida birinçi örinni va umumiy hafta oxiri reytingida 11-örinni egalladi». U Raajneeti «şu yili çeklangan prokatning birinçi hafta oxirida yetakçilik qilgan uçinçi Bollivud filmi böldi», deb qöşimça qildi, bu My Name is Khan va Kitesdan keyin sodir böldi. Avstraliya va Yangi Zelandiyada Raajneeti 3 Idiots (2009) örnatgan birinçi hafta oxiri rekordidan oşib ketdi.
10Mukofotlar va nominatsiyalar
56-Filmfare…
56-Filmfare mukofotlari:
Nominatsiya
Eng yaxşi aktyor — Ranbir Kapoor
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Arjun Rampal
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Manoj Bajpayee
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Nana Patekar
12-IIFA mukofotlari:
Ğolib
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Arjun Rampal
Nominatsiya
Eng yaxşi film — Prakaş Jha
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Ranbir Kapoor
Eng yaxşi aktrisa — Katrina Kaif
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Manoj Bajpayee
17-Screen mukofotlari:
Ğolib
Eng yaxşi ssenariy — Prakaş Jha, Anjum Rajabali
Eng yaxşi fon musiqasi — Wayne Sharp
Nominatsiya
Eng yaxşi aktyor — Ajay Devgn
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Ranbir Kapoor
Eng yaxşi yovuz qahramon — Manoj Bajpayee
6-Prodyuserlar gildiyasi kinomukofotlari:
Ğolib
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Arjun Rampal
Nominatsiya
Eng yaxşi film — Prakaş Jha
Eng yaxşi aktyor — Ajay Devgn
Eng yaxşi aktyor — Ajay Devgn
Eng yaxşi yovuz qahramon — Manoj Bajpai
Eng yaxşi qöşiq matni muallifi — Sameer, «Mora Piya» uçun
Eng yaxşi erkak qöşiqçi — Aadeş Şrivastava («Mora Piya» uçun)
Eng yaxşi syujet — Prakaş Jha
Eng yaxşi ssenariy — Anjum Rajabali va Prakaş Jha
Eng yaxşi dialog — Prakaş Jha
2011-Zee Cine mukofotlari:
Ğolib
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Arjun Rampal
Nominatsiya
Eng yaxşi film
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Ranbir Kapoor
Eng yaxşi aktrisa — Katrina Kaif
3-Mirçi Music mukofotlari:
Nominatsiya
Yilning eng yaxşi erkak vokalisti — Aadeş Şrivastava («Mora Piya» uçun)
Yilning eng yaxşi kelajakdagi ayol vokalisti — Antara Mitra («Bheegi Si Bhaagi Si» uçun)
Sufiy anʼanani aks ettiruvçi qöşiq — «Mora Piya»
Yilning eng yaxşi dasturçi va aranjirovkaçisi — Amar Makwana, Mani Iyer va Sandeep Çatterjie («Mora Piya» uçun)
Yilning eng yaxşi fon musiqasi — Wayne Şarpe
11Bahs-munozara
Raajneeti avval Hindiston senzura kengaşi tomonidan rad etilgan edi. Sababi, Katrina Kaif ijro etgan yetakçi…
Raajneeti avval Hindiston senzura kengaşi tomonidan rad etilgan edi. Sababi, Katrina Kaif ijro etgan yetakçi qahramon töliq yoki qisman Kongress partiyasi rahbari Sonia Gandhi va Raştriya Janata Dal rahbari Rabri Devidan ilhomlangan deb hisoblangan. Rejissyor Prakaş Jha bu daʼvoni rad etib, uning yagona ilhomi qadimgi Hindistonning epik asari Mahabharata bölganini aytdi. Film U/A senzura guvohnomasi olişdan oldin saylov elektron maşinalariga oid havolalar va filmning ayollar siyosatda yutuqqa erişiş uçun murosaga kelişi kerakligini körsatuvçi qismlari, musulmon jamoasi haqidagi qöpol dialoglar, ayrim intim sahnalar va haddan taşqari zöravonlik olib taşlandi.
12Saundtrek
Musiqani Wayne Şarpe yaratgan, saundtrekni esa Wayne Şarpe, Pritam, Aadeş Şrivastava va Şantanu Moitra…
Musiqani Wayne Şarpe yaratgan, saundtrekni esa Wayne Şarpe, Pritam, Aadeş Şrivastava va Şantanu Moitra tuzgan. Qöşiq matnlarini Irşad Kamil, Gulzar, Sameer va Swanand Kirkire yozgan. Saundtrek beşta asl qöşiq va törtta remiksdan iborat. U 2010-yil 12-mayda çiqarilgan. «Mora Piya» va «Bheegi Si Bhaagi Si» qöşiqlari 2010-yilning eng köp eşitilgan hitlariga aylandi.
Matn: maqola tarjimasi «Raajneeti» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.