«Qizil sahro» (ital. Il deserto rosso) — Mikelandjelo Antonioni rejissyorligidagi birinçi rangli töliq metrajli badiiy film bölib, 1964-yilda ekranlarga çiqqan. Venetsiya kinofestivalining XXV marta ötkazilgan festivalida eng yaxşi film uçun «Oltin şer» mukofotiga sazovor bölgan (1964).
1Treylerlar
▶2Rollarda
Monica Vitti, Richard Harris, Xenia Valderi
3Syujet
Juliananing içida qörquv, yolğizlik va sevgiga intiliş ğalati tarzda uyğunlaşgan. Avariyani boşidan keçirgan…
Juliananing içida qörquv, yolğizlik va sevgiga intiliş ğalati tarzda uyğunlaşgan. Avariyani boşidan keçirgan ayol özini böşliqda his qiladi, iflos, zerikarli dunyoda özini noqulay sezadi. Operatorning uzoq kadrlari uning nozik qiyofasini sanoat manzarasi fonida körsatadi. Juliana deyarli paypaslab harakat qiladi.
Unga boğlangan yagona mavjudot — kiçik öğli Valerio. Bir payt uni eri hamkori — Korrado Zeller tuşunadiganga öxşaydi. Biroq ularning ötkinçi aloqasi heç narsa bilan tugamaydi.
Juliana öğliga janubdagi ajoyib orol haqida gapirib beradi, u yerda yoş qiz yaşaydi va qoyalar qöşiq aytadi. Keçqurun portga kelib, kemalardan birining xizmatçisidan uni bu yerdan olib ketişni söraydi. Ammo u uni tuşunmaydi — ular turli tillarda gaplaşişadi.
Yakuniy sahnada Juliana öğliga zavod quvurlaridan çiqayotgan zaharli tutunni körsatadi va quşlar (odamlardan farqli ölaroq) özlari uçun halokatli bölgan narsadan qoçişga moslaşganini taʼkidlaydi.
4Muallif ğoyasi
Antonioniga bu filmni yaratiş fikrini Ravennaning sanoat çekkalariga qilgan taşrifi ilhomlantirgan. Uning öz…

Antonioniga bu filmni yaratiş fikrini Ravennaning sanoat çekkalariga qilgan taşrifi ilhomlantirgan. Uning öz eʼtirofiga köra, Leje ortidan u bu yerda odam tomonidan butunlay özgartirilgan, öziga xos gözallikka töla, lekin odatiy köz ilğaydigan koordinatalardan (masalan, daraxtlardan) mahrum dunyoni körgan. Odam ertami-keçmi unga moslaşişi kerak, ammo hozirça hammaga bu osonlik bilan kelmayapti. Juliananing eri va öğli bu dunyoda özlarini ança qulay his qilişadi: öğlining sevimli öyinçoqlari — robot va barqarorlik beradigan giroskopli aylanma. Juliananing asabiy buzilişi va ruhiy beqarorligi esa bu zamonaviy haqiqat va uning aholisi bilan aloqa nuqtalarining yöqligidan kelib çiqadi.
5Kinematografiya
Juliananing hissiy holatini körsatiş uçun rejissyor rangdan yangiça foydalangan. Suratga olişga…

Juliananing hissiy holatini körsatiş uçun rejissyor rangdan yangiça foydalangan. Suratga olişga tayyorlanayotganda u rang bilan fotograf sifatida emas, balki rassom sifatida işlaşni niyat qilganini yozgan: voqelikning ranglarini kör-körona nusxalamaslik, balki ularni öz irodasi bilan yaratiş. Şu maqsadda suratga oliş guruhi öt va daraxtlarni ataylab kulrang yoki oqiş ranglarga böyagan. Jinsiy istakning portlaşlari turli qizil ottenkalarning kirib kelişi bilan belgilangan (masalan, Juliana va Korrado sevişadigan karavotning panjarasi şu rangda, uning öz uyidagi xuddi şunday panjaralar esa oç kök). Sariq rang fabrika quvurlaridan çiqadigan zaharli tutunni va kasallikka çalingan kemadagi bayroqni belgilaydi. Korrado bilan tunni ötkazib uyğongan Juliana uning mehmonxona xonasining oq devorlari yumşoq puşti rangga aylanganini köradi — bu rang aynan u öğliga orziqib gapirib bergan orolning qumi rangi edi. Qahramonning ruhiy holatini, sinçiklab tanlangan rang gammasidan taşqari, paroxodlarning xavotirli gudoklari va tabiiy bölmagan, sirli kelib çiqişli metall tovuşlar ham oçib beradi.
6Qiziqarli faktlar
Britaniyalik aktyor Richard Harris uçun filmda suratga oliş haqiqiy falokatga aylangan. Mikelandjelo…

Britaniyalik aktyor Richard Harris uçun filmda suratga oliş haqiqiy falokatga aylangan. Mikelandjelo Antonioni ingliz tilida bir oğiz söz bilmasligidan taşqari, ular örtasida Harris u yoki bu sahnani qanday öynaşi kerakligi haqida doimiy bahslar bölgan. Şuningdek, suratga oliş davomida Harris LSD bilan tajriba ötkazgan, bu esa suratga oliş jarayonini qiyinlaştirgan. Bir kuni Rim politsiyasi Harrisni maşhur Trevi favvorasiga çiqayotganda uşlab, söngra uni mehmonxonaga olib borgan, u yerda giyohvand modda taʼsirida özgargan ong holatida bir neça oynani muşt bilan sindirgan. Aktyor va rejissyor örtasida özaro tuşuniş heç qaçon erişilmagan, Harris suratga oliş tugaşiga yaqin ogohlantirmasdan Italiyadan uçib ketgan. Şoşilinç ravişda unga tana tuzilişi öxşaş aktyor topilgan, uni orqadan va uzoqdan suratga olişgan. Postprodakşn bosqiçida Harrisning barça replikalarini italiyalik aktyor dublyaj qilgan.
7Rollarda
Monika Vitti —…
Monika Vitti — Juliana
Richard Harris — Korrado Zeller
Karlo Kyonetti — Ugo
Ksenia Valderi — Linda
Rita Renuar — Emiliya
Lili Reyms — teleskop operatorining xotini
Aldo Grotti — Maks
Valerio Bartoleski — Juliananing öğli
Emanuela Paola Karboni — ertakdagi qiz
Bruno Borgi
Beppe Konti
Julio Kotinyoli
Jovanni Lolli
Hiram Mino Madoniya
Juliano Missirini — radioteleskop operatori
8Mukofotlar
1964 — Venetsiya kinofestivalining ikki mukofoti: «Oltin şer» va FIPRESSI mukofoti (ikkalasi ham —…
1964 — Venetsiya kinofestivalining ikki mukofoti: «Oltin şer» va FIPRESSI mukofoti (ikkalasi ham — Mikelandjelo Antonioni)
1965 — Italiya milliy kinojurnalistlar syndikatining mukofoti («Kumuş lenta») eng yaxşi rangli operator ishi uçun (Karlo Di Palma)
9Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Красная пустыня» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.