"A" ga qaytiş

Rossiyalik yoş telekörsatuv xodimlari va qozoğistonlik kinematografçilardan iborat guruh «Aleksandr Makedonskiy yöllari böylab» hujjatli filmini suratga oliş uçun Olmaotadan Afğonistonga safarga otlanadi. Guruhdagi qiz Dinara (Karliğaş Muhamedjanova)ga oşiq bölgan yigit otasi (Seydulla Moldaxanov)ga bölajak kelinining rejalari haqida gapirib beradi. U otasini, Afğoniston uruşi faxriysi Marat Ayumovni guruh bilan Afğonistonga yölboşçi bölib borişga köndiradi. Ota safarga rozi böladi. Uning öz yaşirin maqsadi bor — Afğonistonga boriş. U dari tilini yaxşi biladi, afğon odatlari, anʼanalari va «qonunlari»ni yaxşi biladi. Uruşda u jang harakatlari vaqtida oyoğini yöqotgan.

Şu bilan birga, 80-yillarning boşida bölib ötgan voqealar hikoya qilinadi. Örta Osiyo harbiy okrugi hududida Afğoniston hududida harakat qilişi kerak bölgan maxsus bölinmalar uçun ofitserlar tayyorlanmoqda. Tayyorgarlik «Qora-Mayor» laqabli otryad komandiri rahbarligida olib borilmoqda. Yoş Marat Ayumov (Berik Ayjonov) yoş ofitser Andrey Ostrovskiy (Denis Nikiforov) bilan döstona munosabat örnatadi. Yoş ofitserlar kuçaytirilgan tayyorgarlik davrida kazarma holatida yaşaydi. Bir dam oliş kunida Ayumov va Ostrovskiy qizlar bilan tanişadi, ulardan biri — Saule (Janel Beysekojayeva) Andreyga turmuşga çiqişga rozi böladi. Ammo töy Andrey Afğonistondan qaytgunça keçiktiriladi. Saule omad keltiruvçi tumor sifatida Andreyga özining bitta sirğasini beradi.

Olmaotadan telekörsatuv va kino xodimlari guruhi samolyotda Duşanbega uçib boradi. Safarga prodyuser (Farxat Abdraimov) rahbarlik qiladi. Duşanbega yetib kelgaç, ajratilgan mablağga uzoq safar uçun qulay mikroavtobus sotib oliş mumkin emasligi maʼlum böladi. Ayumov prodyuserdan kiçik summa oladi va transport muammosini hal qilişga vaʼda beradi. Oradan biroz vaqt ötgaç, u guruhga avtomastersxonada vaqtinça özgartirilgan, polida lyuki bor eski UAZ-452 mikroavtobusini körsatadi. Surat guruhi Tojikiston-Afğoniston çegara hududiga yöl oladi. Çegara zastavasida guruh Ayumovning sobiq hamkasbi — Tojikiston çegara qöşinlari polkovnigi Tyutin (Sergey Veksler) bilan uçraşadi. Tyutin afğon çegaraçilari bilan kelişib, surat guruhining Afğoniston hududiga ötişiga ruxsat oladi. Xayrlaşayotganda Tyutin ehtiyot yuzasidan Ayumovga PB pistoletini beradi.

80-yillardagi jang harakatlari davomida Ostrovskiy va Ayumov toğlarda qulagan MiG-27 samolyotining polkovnik-uçuvçisini (Goşa Kutsenko) qutqarib qoladi. Qulaş joyiga mahalliy aholi yiğiladi. Uçuvçi mahalliy nufuzli odamning öğlini halok qiladi va afğonlar olomoni uni maxsus qöşin askarlariga topşirişni istamaydi. Ayumov afğonlar köz öngida uçuvçini kaltaklaydi va uni SSSRda albatta sudga berişga vaʼda beradi. Afğonlar uçuvçini olib ketişga ruxsat beradi.

Otryad komandiri «Qora-Mayor» Ayumov va Ostrovskiyga Pokistondan Stinger ZRK partiyasini olib keladigan dala komandirini yaşirinça kuzatiş haqida jangovar buyruq beradi. Kuzatuv davomida razvedkaçilar özlarini oşkor qilib qöyadi va teng bölmagan jangga kirişadi. Ostrovskiy oğir yaralangan holda asirga tuşadi va halok böladi. Oyoği sinib qolgan Ayumovni mahalliy aholi — çöpon (Nurullo Abdullo) topib oladi, sinib qolgan oyoğini kesib taşlaydi, parvariş qiladi va sovet qöşinlariga topşiradi. Ostrovskiy bedarak yöqolgan deb hisoblanadi.

Harbiy-tibbiy komissiya raisi (Andrey Smolyakov) nogironligi sababli Ayumovga keyingi harbiy xizmatni davom ettirişni rad etadi. Ayumov Saule (Gulnara Dusmatova)ga uylanadi.

Afğon çegaraçilari pul evaziga surat guruhiga kuzatuv uçun qöriqçilar bilan birga jip va öz haydovçisini beradi. Guruh Afğoniston içkarisiga kirib borar ekan, Ayumov boşçiligidagi surat guruhi Amerika qöşinlarining bölinmasi bilan uçraşadi. Ular köknori plantatsiyasi böylab ketayotganda mujohidlar ularni payqab, pistirma uyuştiradi. Kutilmagan hujum paytida mujohidlar kuzatuv jipini yöq qiladi va afğon haydovçisini öldiradi. Ayumov mikroavtobusdan polidagi yasama lyuk orqali yaşirinça çiqib oladi. Tyutin bergan pistoletdan foydalanib, u bir neça mujohidni öldiradi va ularning katta bilan qölma-qöl olişadi. Unga Dinara yordamga keladi va oxirgi mujohidni şaşka bilan öldiradi. Guruh keyin toğlar böylab piyoda yurişga majbur böladi. Ayumov ularni Ostrovskiy bilan u teng bölmagan jangga kirgan joyga olib boradi. Ayumov yaralangan holatda uni parvariş qilgan çöponning uyini topadi. Surat guruhi qariya oldida tunab qoladi. Qariya Ayumovga Ostrovskiyning jasadini qanday topganini, uni musulmon odatlariga köra dafn uçun tayyorlab, toğlarga kömganini hikoya qiladi. Ayumov Ostrovskiy jasadidan topilgan narsani berişni söraydi. Qariya unga Saule sirğasini beradi. Ayumov dösti Andreyning qabri oldida xayrlaşadi. Ayumov yölboşçi bölib borişga rozi bölişining haqiqiy sababi — döstining qabrini topiş edi. Surat guruhi Qozoğistonga qaytişga muvaffaq böladi. Ayumov xotiniga yetişmayotgan sirğani beradi.