Revolver

Yetti yillik muddatni ötab bölgaç, Jeyk Grin ozodlikka çiqdi. Töqqiz yil oldin u noxuş vaziyatga tuşib qolgan edi. Butun şahar böylab noqonuniy qimor öyinlari ötkazilardi — xavfli, ammo katta daromad keltiradigan öyinlar. Bularning hammasini taşkil etib, nazorat qilib turgan jinoiy boss Maka edi, uning odamlari bilan birga. Katta öyin arafasida Maka öz odamlaridan birini yöqotib qöydi va uning odamlari Jeyk Grin haqida bilib, uni örniga mos nomzod deb hisobladilar. Grin Maka yigitlarining taklifini eşitib, rad etdi, lekin ular çekinmadilar va Jeykning akasi hamda uning oilasiga bosim ötkaza boşladilar. Grin akasi oilasi tinç qolişi uçun karta stoli ortiga ötirişga majbur böldi. U öyinda ğalaba qozondi. Hammasi şu paytdan boşlandi.

Ikki öyinçi öyindan keyin kelişa olmadi. Öyin ötayotgan xonada otişma boşlandi va bir payt tikilgan barça pullar yöqolib qoldi.

Ikki hafta ötgaç, kimdir politsiyaga xabar berdi va Grinni söroq qilişdi. Maka odamlari Grin oğzini oçib qöyişi mumkin deb hisobladilar va akasining oilasi yana xavf ostida qoldi. Akaning xotini, bolasi xavf ostida qolgan har bir ona kabi, qizini himoya qilişga şoşildi; janjal boşlandi va ayol öldirildi. Aka xotinidan ayrildi, qizi esa onasiz qoldi. Grin esa Maka öşa öyinni uyuştirganini aytmagani uçun yetti yil umrini yöqotdi.

Qamoqxonada Grin uçun ikki variant bor edi — umumiy kamerada 14 yil yoki yakkaxonada 7 yil. Grin yakkaxonani tanladi. Har kuni u ikki retsidivist kameralari orasida, qamalgan holda ötirardi. Bir qöşni şaxmat ustasi, ikkinçisi esa «aldov» ustasi edi. Bu ikkovi bir marta ham uçraşmagan bölsa-da, bir-birlarini qariya er-xotinlardan ham yaxşiroq bilişardi. Har kuni mahbuslarga kamerama-kamera kitoblar olib kelinardi. Jeyk Grin şaxmat nazariyasi va qimor öyinlari haqidagi kitoblarga öç bölib qoldi. U nazariy astrofizika yoki kvant mexanikasi kabi jiddiyroq adabiyotlarni ham öqirdi. Bu kitoblar qöşnilari tomonidan hurmat qilinardi. Vaqti-vaqti bilan Jeyk qöşnilarining yangi kombinatsiyalari işlanmalariga duç kelardi. Ular buni kitoblarning çetlariga yozib qöyişardi. Qöşnilar yutuqli öyinda ğalaba qozoniş uçun «hal qiluvçi kombinatsiya»ni qidirardi. Va bir kuni ular «universal formula» topilganiga qaror qilişdi.

Mana, yetti yillik muddatni ötab bölgaç, Jeyk Grin ozodlikka çiqdi. U bilan birga «har qanday öyinda ğalaba qozonişga yordam beradigan universal formula»ni olib çiqdi.

Ozodlikka çiqqanidan ikki yil ötadi. Jeyk «aldov»lar yordamida köp pul yutadi. Bu pullarning asosiy qismi — Makaning pullari. Jeykka akasi moliyaçi sifatida yordam beradi. Şunday qilib Grin mister Makaning kazinosigaça yetib boradi, lekin xizmatçilar uni tanib, heç qaysi stol atrofida öynaşga ruxsat bermaydi. Biroq Maka özi Jeykni yuqori qavatlardagi kazinoga çaqirtiradi, öz stoli atrofida öynaş uçun. Va bir öyinda u Jeykka katta miqdordagi pul yutqazadi. Mağlubiyatdan norozi bölgan va Grinning ortib borayotgan ambitsiyalaridan xavotirga tuşgan Maka odamlariga Grinni öldirişni buyuradi.

Şu orada Grin naqd pullar bilan zinadan tuşayotganda kutilmaganda huşini yöqotadi. Huşiga kelganda, u özini klinikada topadi, u yerda unga ehtiyot yuzasidan tahlillar olişadi. Klinikadan Grin akasining odamlari bilan uyiga qaytadi. U yerda Jeykni mister Maka yollagan qotil kutib turgan edi. Otişma boşlanadi, unda Grin bilan birga bölgan barça odamlar halok böladi, Grinni esa qayerdan paydo bölganini heç kim bilmaydigan maşinada kelgan mister Zak uydan olib ketadi.

Zak Grinni şaxmat klubiga olib boradi va uni özining şerigi Avi bilan taniştiradi. Avi Gringa klinikada olingan tahlil natijalarini beradi va vaziyatni tuşuntiradi. Vaziyatga qarab, mister Grin ölik odam. Birinçidan, uni Makaning odamlari ovlayapti. Ikkinçidan, Grinda kamdan-kam uçraydigan qon kasalligi bor va bu sababli unga uç kundan ortiq yaşaş qolmagan. Avi taʼkidlaydiki, ular Grinning hayotini bir marta saqlab qolişgan, ammo ikkinçi marta buni bepul qilişmaydi. Zak va Avi Gringa şartlar qöyadi. Birinçisi — ular Grinning bor narsasini olib qöyadi. Ikkinçisi — Grin faqat ularning aytganini qiladi. Evaziga ular Grinni «xavf»dan himoya qilişlari mumkin. Ularning taklifi asosi şu. Ularning maslahatiga köra Grin qayta tekşiruvdan ötadi. Maʼlum böladiki, birinçi tahlillar xato bölgan va kasallik ölimga olib kelmaydi.