Rio

"Rio" (ingl. Rio) — 2011-yilda suratga olingan Amerika animatsion musiqiy sarguzaşt romantik komediya filmi. Film Blue Sky Studios va 20th Century Fox Animation tomonidan yaratilgan. Filmning rejissyori Carlos Saldanha bölib, ssenariysini Don Rhymer, Joshua Sternin, Jeffrey Ventimiglia va Sam Harper yozgan. Syujet esa Saldanha hamda ssenariyçilar Earl Riçie Jones va Todd Jones tomonidan öylab topilgan. Nom filmda voqea böladigan Braziliyaning Rio-de-Janeyro şahriga işora qiladi. Filmda Anne Hathaway, Jesse Eisenberg, Jemaine Clement, Leslie Mann, George Lopez va Jamie Foxx ovoz berişgan. Film kök ara Blu (Eisenberg ovozida) haqida hikoya qiladi. U uy şaroitida östirilgan erkak ara bölib, erkin sevadigan urğoçi ara Jewel (Hathaway) bilan juftlaşişi uçun Rio-de-Janeyroga olib kelinadi.

Carlos Saldanha filmning birinçi syujet konsepsiyasini 2005-yilda işlab çiqqan. Unda pingvin Rio sohiliga taşlanadi. Saldanha "Happy Feet" (2006) va "Surfʼs Up" (2007) filmlari işlab çiqarilayotgani haqida bilib, konsepsiyani özgartirdi va unga Rio aralarini hamda ularning yaşaş muhitini kiritdi. U ğoyasini 2006-yilda Chris Wedgeʼga taklif qildi, loyiha esa Blue Skyda boşlandi. Asosiy ovoz beruvçi aktyorlar 2009-yilda taklif qilindi. Işlab çiqariş davomida suratga oliş guruhi Rio-de-Janeyroga taşrif buyurdi. Şuningdek, ara quşlarining harakatlarini örganiş uçun Bronx hayvonot boğining ara quşlari böyiça mutaxassisi bilan maslahatlaşdi.

"Rio" 2011-yil 22-martda Rio-de-Janeyroning Lagoa hududida birinçi marta namoyiş etildi. Keyin 2011-yil 15-aprelda 20th Century Studios tomonidan keng prokatga çiqarildi. Film kinotanqidçilardan umuman ijobiy baho oldi. Tanqidçilar vizual effektlar, ovoz beriş, personajlar, ssenariy va musiqani maqtaşdi. Film kassada ham muvaffaqiyat qozondi. AQŞda $143,6 mln va butun dunyo böyiça $483,9 mln yiğdi. Film 84-chi "Oskar" mukofotlari marosimida "Real in Rio" qöşiği uçun eng yaxşi qöşiq nominatsiyasiga nomzod böldi. Davomi "Rio 2" 2014-yil 11-aprelda çiqdi.

Filmning ğoyasi Saldanhaga 2005-yilda, pingvin Ipanema sohillariga taşlangan paytda birinçi marta keldi. Syujet "Happy Feet" va "Surfʼs Up" filmlari (pingvinlar iştirok etgan boşqa ikki film) işlab çiqarilayotgani haqida bilgaç hozirgi körinişga özgartirildi. U ğoyasini 2006-yilda Blue Skyda Chris Wedgeʼga taqdim etdi. Saldanha animatorlarga geografik orientirlar va ölçamlar körsatilgan xaritalar hamda kitoblarni körsatdi. Ular asosida Riyoning raqamli versiyasini yaratişdi. Keyinçalik kompaniya rassomlari guruhi syujet joylarini köriş uçun Rioga taşrif buyurdi. Animatorlar ara quşlarining harakatlari va xarakterini biliş uçun Bronx hayvonot boğidagi ara mutaxassisi bilan ham uçraşişdi. Saldanhaning özi Rio-de-Janeyrodan bölgan braziliyalik. Şu sababli filmdagi braziliya madaniyati elementlari va diqqatga sazovor joylar ham uning Braziliyada ösgani sababli ilhomlantirilgan.

2009-yilda yetakçi ovoz beruvçi aktyorlar taklif qilindi. Jemaine Clement filmga test kadrlarini körgandan keyin taklif qilindi. Bu kadrlarda uning personaji Nigel "Flight of the Conçords" filmidan nutq sözlayotgan edi. Bu ssenariy tugallanişidan oldin qilingan edi. Neil Patrick Harris Blu rolini ijro etişi kerak edi, ammo uning boşqa majburiyatlari bor edi. Keyinçalik uning örnini Jesse Eisenberg oldi. "The Social Network" filmini suratga oliş paytida Eisenbergdan dam oliş kunlari ovozini yoziş mumkinmi, deb söraşdi. U ssenariyni öqigaç rozi böldi va şunday dedi: "Bu mening "The Social Network" personajimning fikrlaşidan çiqib ketiş uçun ideal tiyoq edi. U juda qattiqqöl va qandaydir maʼnoda juda quvonçsiz edi."

Dominika Respublikasi, Rossiya va Singapurda film 2011-yil 7-aprelda prokatga çiqdi. Avstraliya, Braziliya va Ispaniyada 2011-yil 8-aprelda, Islandiya, Kanada va Pokistonda esa 2011-yil 15-aprelda namoyiş etildi.

Multfilmning umumiy kassa yiğimi $484 634 335 ni taşkil etdi. AQŞda multfilm $143 619 809 yiğdi, dunyoning qolgan qismida esa $341 015 951. Braziliyada birinçi dam oliş kunlari kassa yiğimi $8,35 mln, Meksikada $5,15 mln, Rossiyada $10,4 mln, Fransiyada esa $4,91 mln böldi.

Multfilm eng kassa yiğgan töliq metrajli animatsion filmlar orasida 33-örinda, 2011-yilda eng kassa yiğgan filmlar orasida esa 10-örinda turadi. Bu 2011-yilda $400 mln kassa yiğimi çegarasini yengib ötgan birinçi film böldi.

"Rio" köpçilik kasbiy kinotanqidçilar tomonidan ijobiy qabul qilindi. 2011-yil sentabr oyiga kelib, multfilmning nufuzli Rotten Tomatoes saytidagi reytingi 140 ta şarhga asoslanib 71 % ni taşkil etdi.

"Entertainment Weekly" jurnalining kinotanqidçisi Owen Gleiberman multfilmga törtdan ikki ball berdi va şunday yozdi:

Men animatsiya va musiqani yoqtirdim, ammo bu Pixar darajasi emas. Multfilm dahşatli, jirkanç va çözilgan çiqdi.

Los Angeles Times gazetasining kinotanqidçisi Betsy Şarkey multfilmni ijobiy baholab, şunday dedi:

"Rio" syujeti "101 Dalmatians" filmining erkin variantidir, faqat öljasi sifatida quşlar bor.

Matthew Turner, ViewLondon:

Yetarliça jonli, yoqimli va köpinça kulgili sarguzaşt.

Roz Lowes, Birmingham Post:

Ajoyib, ammo hayratlanarli bölmagan patli quşlar haqida hikoya.

Nigel Andrews, Financial Times:

Ranglar gözal va aktyorlarning ovozlarida jonlilik yetarli.

Anton Bitel, Eye for Film:

Dinamik, qiziqarli va juda ham öziga tortadigan.

Multfilm syujetiga asoslangan videoöyin 2011-yil 12-aprelda Wii, DS, PS3 va Xbox 360 platformalarida çiqarildi.

2011-yil 18-martda ingliz qöşiqçisi va qöşiq muallifi Tinie Tempah emas, balki Tyler Krus ("Telling the World") nomli musiqiy klipni YouTube kanaliga joyladi. Bu klip saundtrek sifatida işlatilgan.

Rasmiy saundtrek AQŞda 2011-yil 29-martda 20th Century Fox tomonidan onlayn yuklab oliş imkoniyati bilan çiqarildi. 5-aprelda esa Interscope Records kompaniyasi uni CD formatida çiqardi.

Filmning braziliya versiyasida baʼzi qöşiqlar maşhur braziliyalik ijroçilar tomonidan portugal tilida ijro etilgan. Masalan, Ivete Sangalo ("Take You to Rio (Remix)" qöşiğida Ester Dean örnini bosgan) va Carlinhos Brown (Jamie Foxx örnini "Fly Love" qöşiğida bosgan). "Real in Rio" qöşiği "Favo de Mel" (Honeycomb) nomini oldi, ammo uni ingliz versiyasi uçun kuylagan öşa ijroçilar kuyladi (qöşiqning birinçi yarmi tarjima qilingan, ikkinçi yarmi esa ingliz tilida qolgan).

Rus versiyasida Jamie Foxx ingliz tilida ijro etgan "Fly Love" örniga Carlinhos Brownning portugal tilidagi "Ararinha" qöşiği yangraydi. Multfilmning OSTida bu qöşiq yöq.

Multfilmdagi instrumental musiqani John Powell yaratgan. U 2011-yil 19-aprelda Varèse Sarabande Records yozuv kompaniyasi tomonidan çiqarilgan.

Sergio Mendes 2012-yil yanvarda öz qöşiğining "Oskar" mukofotiga nomzod sifatida tanlanişiga izoh berdi. U "Rio" multfilmi, ehtimol, davomga ega bölişini va Carlos Saldanha uni 2014-yilda, Braziliyada ötkaziladigan futbol böyiça jahon çempionatidan oldin çiqarişni rejalaştirayotganini aytdi.

Carlos Saldanha 2011-yil 20-mayda "The New York Times" gazetasiga bergan intervyusida kinotanqidçilar baholari va kassa yiğimlaridan juda mamnun ekanini aytdi. Şuningdek, "Rio" tört qismli (kvadrologiya) bölib rejalaştirilgani haqida xabar berdi. Saldanha "Rio 2" ssenariysini allaqaçon yozayotganini va filmning sifatini sezilarli darajada oşirmoqçi ekanini aytdi. Şuningdek, u har olti oyda "Rio" mavzusidagi 30 daqiqalik qisqa multfilmlar çiqarişni rejalaştirgan va ularda baʼzi personajlarning biografiyasini hikoya qilmoqçi.

Deadline.com jurnali Jesse Eisenbergning öz qahramoniga ovoz berişni davom ettirişga rozi bölganini xabar qildi. Anne Hathaway ham loyihaga qöşildi.

"Rio 2" 2014-yil 20-martda prokatga çiqdi (AQŞda esa 2014-yil 11-aprelda). Birinçi filmdagi personajlar tasvirlari işlatilgan tarğibot posteri Expo 2012 körgazmasida taqdim etildi.