Film Parondi oilasining Janubdan Milanga keçki poyezdda kelişi bilan boşlanadi (beva ayol Rozariya va uning öğillari Simone, Rokko, Çiro va Luka). Rozariyaning katta öğli Vinçenzo qizligi Jinetta oilasida, Lambrate (Milan tumani) da yaşaydi va qurilişda işlaydi. Oila Lambratega tramvayda boradi. Şu paytda Vinçenzo Jinetta uyida tadbir ötkazayotgani körsatiladi. Eşik qönğiroği çalinadi: ostonada Rozariya bolalari bilan paydo böladi, ular Vinçenzo bilan quçoqlaşadi. Ularni stolga taklif qilişadi, lekin şu yerda nojöya vaziyat yuzaga keladi. Rozariya Vinçenzoni otasi uçun motam tutmayotgani va Jinettaga uylanmoqçi bölgani uçun koyiydi. Bu Jinettaning onasini norozi qiladi, katta janjaldan söng Rozariya bolalari bilan, şu jumladan Vinçenzo bilan birga uydan çiqib ketadi. Milanda ularning heç kimi yöq, şuning uçun Vinçenzo qarindoşlarini taniş kişilarning kvartiralariga joylaştiradi, özi esa quriliş maydonida tunaydi. Qöriqçi unga kvartira ijaraga olişni va uning haqini faqat dastlabki ikki oy tölaşni, keyin esa tölaşni töxtatişni maslahat beradi, çunki qarzdorlik uçun ular oxir-oqibat qarzdorlar uçun möljallangan kvartiralarga köçirilişadi. Parondilar şunday qilişadi.
Vinçenzo boks maşğulotlariga boradi, Simone va Rokko ham bora boşlaydi. Ammo Rokkoga tez zerikadi va oxir-oqibat faqat Vinçenzo va Simone boradi. Simone Vinçenzodan yoş bölişiga qaramay, jismonan kuçliroq va boksda rivojlana boşlaydi. Uni Çekki “Aurora Milano” boks klubiga öziga çaqiradi, u yerda u eng kuçli boksyorga aylanadi. U pul uçun jang qila boşlaydi va doimo ğalaba qozonadi.
Parondilar yaşaydigan öşa uyda Nadya ismli, buzuq hayot keçiradigan qiz ham yaşaydi. Bir kuni u otasi bilan janjallaşgaç uydan qoçadi va Parondilar oilasidan boşpana söraydi. Unga kiyim berişadi, lekin u hammomdagi deraza orqali qoçib ketadi. Keyinçalik u Simone bilan uçraşadi. Simone ayollar va içkilikni yaxşi köradi, garçi murabbiy Çekki unga buni taqiqlasa ham.
Rokko Parondi kirxonada işlaydi, u vijdonli işçi. Unga Simone keladi, uni xizmat qilişadi. Kiyinayotganda u birovning qimmatbaho köylagini sezdirmay öğirlaydi va akasidan qarz söraydi. Kirxona egasi Luiza pulni Simonega beradi va qarzni Rokkoning maoşidan uşlab qoladi. Kirxona işçilari köylakni Rokko öğirlagan deb gumon qilişadi, lekin Simone özi köylakni kirxonaga olib keladi va Luizani ayblab, uning kökragidagi qimmatbaho broshkani yeçib oladi. Bu broškani u Nadyaga sovğa qiladi, lekin qiz zebu-ziynatni Rokko orqali qaytaradi.
Şu orada Rokkoni armiyaga olişadi. Oila faqat uning maoşi bilan yaşaydi, çunki Vinçenzo uylanib, alohida yaşaydi, Simone esa kutib yuradi, Çiro keçki maktabda öqiydi, Luka esa mahsulot yetkazib beradi. Rokko boşqa şaharda xizmat qiladi va köçada uni tuzukdan çiqqan Nadya tanib qoladi. Keyinçalik ular orasida muhabbat paydo böladi.
Rokko harbiy xizmatdan böşab uyiga qaytadi, lekin uyda faqat onasi bor, akalari Vinçenzoning oldiga ketişgan, u yerda Jinetta bilan öğli tuğilgan va Rokko ham tabriklaş uçun boradi. Rokko Nadyaga buzuq hayotini taşlab, qaytadan yaşaşni örgatişga harakat qiladi. Nadya maşinkaçilik kurslariga qatnaydi va endi fohişalik bilan şuğullanmaydi. U Rokkoga oşiq böladi va tuzalganga öxşaydi, lekin uning bu baxtini Simone buzadi. U Nadyaning akasi Rokko bilan uçraşayotganini bilib qoladi. Simone döstlari bilan ularni topadi. Akalar örtasida munosabatlarni aniqlaştiriş boşlanadi va ular urişib ketişadi, lekin Simone Rokkodan kuçliroq, u Nadyani zörlaydi, döstlari Rokkoni uşlab turişadi. Şundan söng Nadya qoçib ketadi, Rokko esa yiğlaydi. Uning akasiga nisbatan nafrati yöq, uni ayaydi, lekin Simone yana janjal boşlaydi. Bu safar Rokko ojizroq çiqadi. Zörğa tirik qolgan Rokko Vinçenzoning uyiga kelib, u yerda huşidan ketadi. Şundan beri u akasi bilan yaşaydi.
Rokko Nadyadan Simonening oldiga qaytişni söraydi, lekin Nadya Rokkoni sevadi, u esa akasi uçun uni rad etadi. Ular munosabatlarini uzişadi va Nadya Simonening oldiga, eski hayotiga qaytadi. Içkilikbozlik Simonening sport karerasiga nuqta qöyadi, u janglarda yutqazadi, Çekki undan voz keçadi, lekin Rokkoga qiziqiş bildiradi. Rokko yana boks bilan şuğullana boşlaydi va Simonedan farqli ölaroq, qatʼiyatli, intizomli va soğlom turmuş tarzini olib boradi. Köp ötmay uning mehnati samara beradi: tijorat janglarida yaxşi pul topadi va Italiya terma jamoasi tarkibida çempionat finalida şvetsiyalik raqibini yengib, maşhur böladi.
Simone tobora pastga tuşadi, uni pivoxonada döstlari masxara qilişadi. Simone “Aurora Milano” sport klubi egasi Morini bilan qattiq suhbatlaşadi, u unga sportçi sifatida istiqbolsiz ekanini oçiq aytadi. Nadya özining buzilgan hayoti uçun Simonedan nafratlanadi va oxir-oqibat undan ketib qoladi. Simone ham uydan çiqib ketadi. U doimo Rokkodan pul söraydi va Rokko beradi. Bu törtinçi akaga — Çiroga yoqmaydi, u Simonedan nafratlanadi, lekin onasi va Rokko uni sevişda davom etişadi. Simone Nadya bilan uçraşuv tayinlaydi, uni qaytarişga urinadi, lekin buning befoyda ekanini tuşunib, umidsizlikdan uni öldiradi.
Parondi oilasi bayram stoli atrofida yiğiladi, Rokkoning ğalabalarini nişonlaş uçun. Qöşnilar ham xursand bölişadi. Tantana ustida Simone keladi. Onasi uning kelganidan xursand böladi, u uçun har doim öğli, garçi noqobil bölsa ham, bölib qolaveradi. Ammo Simone uçun oila allaqaçon ahamiyatsiz. Rokkoning ğalabalari uni ğazablantiradi. U Nadyani öldirganini tan oladi va Rokkodan yana pul söraydi. Rokko pul berişga qarşi emas, lekin Çiro bunga qarşi çiqadi. Çiro öz vaqtida hammadan köproq Simonени sevgan edi va hozir undan hammadan köproq hafsalasi pir bölgan. Ona Çiroga tarsaki uradi. Tarsaki yegan Çiro uydan qoçib ketadi. Rokko va Luka uni quvib yetmoqçi bölişadi, lekin Çiro qaytişni istamaydi. U Simonени politsiyaga xabar beradi, uni hibsga olişadi, lekin Çiro uyga qaytmaydi.
Bir munça vaqt ötgaç, kiçik Luka tuşlik tanaffusida Çironing oldiga kelib, uni keçki ovqatga uyga çaqiradi. U aytadiki, Vinçenzoning allaqaçon ikkinçi bolasi bor, Rokko esa musobaqalarga boradi. Çiro — “Alfa Romeo” avtozavodining işçisi, u yaxşi obröga ega, mahalliy milanlikka öxşab qolgan va qişloqqa qaytişni niyat qilmaydi, Rokkodan farqli ölaroq. Rokko bu şaharni heç qaçon sevib qolmagan. Uni yer — otalar vatani tortadi. U bir kun kelib öz ölkasiga qaytişni orzu qiladi. Çiro Simonени “yaramas” deb ataydi va u nima uçun bunday bölib ketganini tuşunmaydi, axir ularning oilasi soğlom ildizlarga ega. Rokko buni atrof-muhit taʼsiri bilan izohlaydi: Milan kabi katta şaharda özini namoyon qiliş uçun köp imkoniyatlar bor, lekin ayni paytda vasvasalar ham köp. Milan Simonени buzdi, Rokkoga befarq bölib qolişga majbur qildi, faqat Çiro Milanda özini topdi. Film “Alfa Romeo” avtozavodi işçilari, jumladan Çiro, tanaffusdan qaytayotgan paytda tugaydi: Çiro öz kelini Franka bilan uçraşadi, Luka esa uyiga köçada yugurib ketadi.
1Rollarda
Alain Delon, Renato Salvatori, Annie Girardot
2Rollarda
Alain Delon — Rokko Parondi,…

Alain Delon — Rokko Parondi, boksyor
Renato Salvatori — Simone Parondi, Rokkoning katta akasi
Annie Girardot — Nadya, Milan çekkasidagi fohişa
Katina Paxinou — Rozariya Parondi, onasi
Spiros Focas — Vinçenzo Parondi, Rokkoning katta akasi
Max Cartier — Çiro Parondi, Rokkoning kiçik akasi
Claudia Cardinale — Jinetta, Vinçenzoning xotini
Alessandra Panaro — Franka, Çironing qizligi
Claudia Mori — kirxona işçisi
Adriana Asti — kirxona işçisi
Paolo Stoppa — Çekki, boks murabbiyi
Roger Hanin — Duilio Morini, sport klubi egasi
Rocco Vidolazzi — Luka Parondi, Rokkoning kiçik akasi
Suzy Delair — Luiza, kirxona egasi
3Filmni yaratiş va uning badiiy xususiyatlari
Garçi film syujeti biror aniq adabiy manbaga asoslanmagan bölsa-da, Visconti ijodini tadqiq etuvçilar uni…

Garçi film syujeti biror aniq adabiy manbaga asoslanmagan bölsa-da, Visconti ijodini tadqiq etuvçilar uni Fyodor Dostoyevskiyning “Ahmoq” romani (Rokko — knyaz Myşkinning, uning akasi Simone esa Rogojinning analogi), Jovanni Testorining Milan hikoyalari (ayniqsa, Il ponte della Ghisolfa) va Tomas Mannning “Yusuf va uning aka-ukalari” romani bilan boğlaşgan. Italiyalik tanqidçilarning aksariyati filmni tanqidiy realizmning eng yaxşi namunasi deb eʼlon qilişgan (Dyordy Lukaç nazariyasi ruhida). Visconti özi filmni Verga va Gramsci ğoyalari bilan boğlagan va asosan uni erta davrdagi “Yer titraydi” filmining davomi deb hisoblagan: bu yerda janubiy qişloq aholisi ularga notaniş bölgan sanoat Şimolining muhitiga köçirilgan, bu esa rejissyorga murakkab ijtimoiy muammolar va özaro boğliqliklarni örganiş imkonini bergan. Parondi oilasining har bir aʼzosi vaziyatga öz usulida munosabat bildiradi, bu murakkab va ziddiyatli tuzilma yaratadi (ijtimoiy hayotning şunday keng manzarasini çizişga boşqa uriniş keyinçalik Viscontiʼning katta muxlisi bölgan Bernardo Bertolyuççi tomonidan “Yigirmançi asr” filmida qilinadi). Akalardan biri — Çironing yakuniy nutqi rejissyor uşbu tadqiqotdan çiqargan xulosalarni maʼlum darajada oçib beradi.
“Rocco e i suoi fratelli” Visconti ning Italiyada sezilarli tijorat muvaffaqiyatiga erişgan birinçi filmi böldi, garçi u tsenzura bilan boğliq ayrim muammolarga duç kelgan bölsa ham. Italiya keng prokatiga çiqişdan oldin filmdan bir qator sahnalar olib taşlangan (umuman olganda, u 45 daqiqaga qisqartirilgan), keyinroq esa uni Milanda namoyiş etişdan boş tortişgan.
4Mukofotlar va nominatsiyalar
1960 — Venetsiya kinofestivalida maxsus mukofot va FIPRESCI mukofoti (ikkalasi ham — Luçino…

1960 — Venetsiya kinofestivalida maxsus mukofot va FIPRESCI mukofoti (ikkalasi ham — Luçino Visconti).
1961 — “Donatello Davidi” mukofoti, eng yaxşi prodyuserlik uçun (Goffredo Lombardo).
1961 — Italiya milliy kinojurnalistlar sindikatining uçta “Kumuş lenta” mukofoti: eng yaxşi rejissyor (Luçino Visconti), eng yaxşi ssenariy (Suso Cecçi dʼAmico, Pasquale Festa Campanile, Enrico Medioli, Luçino Visconti), eng yaxşi operatorlik ishi (Juseppe Rotunno).
1962 — BAFTA mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi film va eng yaxşi xorijiy aktrisa (Annie Girardot).
1962 — eng yaxşi Yevropa filmi uçun “Bodil” mukofoti (Luçino Visconti).
5Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB6Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Рокко и его братья» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
