Rome, Open City

«Rim — oçiq şahar» (it. Roma, città aperta) — rejissyor Roberto Rossellini tomonidan 1945-yilda suratga olingan film. U italyan neorealizmining rivojlanişida etalon va boşlanğiç nuqta hisoblanadi.

Vito Annikyariko — Marçello, Pinaning öğli

Nando Bruno — Agostino, çerkov xizmatkori

Aldo Fabrizi — don Pyetro Pellegrini, ruhoniy

Harri Fayst — mayor Bergman

Fransesko Granjakke — Fransesko

Anna Manyani — Pina

Mariya Miçi — Marina Mari

Marçello Palyero — Ceorjo Manfredi / Luidji Ferrariys

Eduardo Passarelli — serjant-uçastka

Karla Rovere — Laurette

Karlo Sindiçi — politsiya komissari

Akoş Tolnai — avstriyalik dezertir

Yop van Xyulzen — kapitan Xartman

Roberto Rossellini, Federiko Fellini va Serjo Amidei stsenariy ustida ish boşlagan vaqtda Italiya nemis okkupatsiyasi ostida edi. Biroq Fellini xotiralarida Rossellini unga «„Rim — oçiq şahar“ deb nomlangan film uçun stsenariy yozişda iştirok etişni» taklif qilganini taʼkidlaydi, bu esa Rim amerikaliklar tomonidan okkupatsiya qilingandan keyin sodir bölgan.

Filmda nemislar rolini asirga olingan nemis askarlari ijro etgan. Filmdagi barça zulmlar aynan nemislarga yuklatilgan. Bu Italiyada film suratga olingan davrda amal qilgan milliy yaraşuv siyosati bilan izohlanadi.

Ceorjo va don Pyetroni hibsga oliş sahnasini suratga olişda ruhoniy yuzidagi qörquv haqiqiy edi: yaqinlaşib kelgan taksidan revolver bilan çiqqan odam «hibsga olişga» tösqinlik qilmoqçi bölgan. Aldo Fabrizi qiçqirgan: «Öqqa tutmang!»

Neorealizmning old qatorçilaridan biri sifatida köpinça tilga olinadigan Jan Renuar («Toni» filmi bilan) öz filmlarining italyan ustozlarinikidan asosiy farqlaridan biri tovuşning haqiqiyligiga katta eʼtibor berganini yozgan. Uning sözlariga köra, «„Rim — oçiq şahar“ filmidagi butunlay sunʼiy tovuş kino tarixidagi eng uluğ asarlardan biriga faqat bir xil hamrohlik vazifasini bajaradi».

Filmni körgan prokat kompaniyasi uni tarqatiş şartnomasidan voz keçdi va körganlarini film deb ataş mumkin emasligini aytdi. Biroq çet elda Rossellini yangiligi «maʼqullandi» va munosib baholandi. Film butun dunyoda katta şov-şuv uyğotdi, neorealizm modasiga asos soldi va Anna Manyanini birinçi toifali yulduzga aylantirdi. Lenta bir qator nufuzli mukofotlarga sazovor böldi:

1946 — Kann kinofestivalining Grand-prisi.

1946 — «Kumuş lenta» mukofoti: eng yaxşi film va eng yaxşi ikkinçi rejadagi ayol roli uçun (Anna Manyani).

1946 — AQŞ Milliy kino tanqidçilari kengaşining mukofoti: eng yaxşi çet el filmi va eng yaxşi ayol roli uçun (Anna Manyani), şuningdek yil eng yaxşi filmlari önligiga kirişi.

1946 — Nyu-York kino tanqidçilari jamiyatining eng yaxşi çet el filmi uçun mukofoti.

1947 — «Oskar» mukofotiga eng yaxşi stsenariy uçun nomzodlik (Serjo Amidei, Federiko Fellini).